{
  "metadata": {
    "schema": "org.dharma-open-school.open-study-pack.v1",
    "publisher": "Dharma Open School by Aniruddha Dāsa",
    "canonicalUrl": "https://dharmaopenschool.com",
    "contentLastModified": "2026-08-26",
    "edition": "school research edition",
    "collection": "Bhagavad-gītā source corpus",
    "recordCount": 701,
    "language": [
      "sa-Deva",
      "sa-Latn"
    ],
    "provenance": {
      "title": "Bhagavad Gita in JSON",
      "repository": "https://github.com/gita/gita",
      "revision": "c6fce39595445768876ddbb8d1268a9c935e1d2b",
      "license": "Unlicense",
      "scope": "Ancient Sanskrit source text and repository transliteration only. No modern translation, word meanings, or commentary imported."
    }
  },
  "verses": [
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 1,
      "devanagari": "धृतराष्ट्र उवाच\n\nधर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः।\n\nमामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय।।1.1।।",
      "iast": "dhṛitarāśhtra uvācha\ndharma-kṣhetre kuru-kṣhetre samavetā yuyutsavaḥ\nmāmakāḥ pāṇḍavāśhchaiva kimakurvata sañjaya"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 2,
      "devanagari": "सञ्जय उवाच\n\nदृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्योधनस्तदा।\n\nआचार्यमुपसङ्गम्य राजा वचनमब्रवीत्।।1.2।।",
      "iast": "sañjaya uvācha\ndṛiṣhṭvā tu pāṇḍavānīkaṁ vyūḍhaṁ duryodhanastadā\nāchāryamupasaṅgamya rājā vachanamabravīt"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 3,
      "devanagari": "पश्यैतां पाण्डुपुत्राणामाचार्य महतीं चमूम्।\n\nव्यूढां द्रुपदपुत्रेण तव शिष्येण धीमता।।1.3।।",
      "iast": "paśhyaitāṁ pāṇḍu-putrāṇām āchārya mahatīṁ chamūm\nvyūḍhāṁ drupada-putreṇa tava śhiṣhyeṇa dhīmatā"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 4,
      "devanagari": "अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि।\n\nयुयुधानो विराटश्च द्रुपदश्च महारथः।।1.4।।",
      "iast": "atra śhūrā maheṣhvāsā bhīmārjuna-samā yudhi\nyuyudhāno virāṭaśhcha drupadaśhcha mahā-rathaḥ"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 5,
      "devanagari": "धृष्टकेतुश्चेकितानः काशिराजश्च वीर्यवान्।\n\nपुरुजित्कुन्तिभोजश्च शैब्यश्च नरपुङ्गवः।।1.5।।",
      "iast": "dhṛiṣhṭaketuśhchekitānaḥ kāśhirājaśhcha vīryavān\npurujit kuntibhojaśhcha śhaibyaśhcha nara-puṅgavaḥ\nyudhāmanyuśhcha vikrānta uttamaujāśhcha vīryavān"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 6,
      "devanagari": "युधामन्युश्च विक्रान्त उत्तमौजाश्च वीर्यवान्।\n\nसौभद्रो द्रौपदेयाश्च सर्व एव महारथाः।।1.6।।",
      "iast": "saubhadro draupadeyāśhcha sarva eva mahā-rathāḥ"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 7,
      "devanagari": "अस्माकं तु विशिष्टा ये तान्निबोध द्विजोत्तम।\n\nनायका मम सैन्यस्य संज्ञार्थं तान्ब्रवीमि ते।।1.7।।",
      "iast": "asmākaṁ tu viśhiṣhṭā ye tānnibodha dwijottama\nnāyakā mama sainyasya sanjñārthaṁ tānbravīmi te"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 8,
      "devanagari": "भवान्भीष्मश्च कर्णश्च कृपश्च समितिञ्जयः।\n\nअश्वत्थामा विकर्णश्च सौमदत्तिस्तथैव च।।1.8।।",
      "iast": "bhavānbhīṣhmaśhcha karṇaśhcha kṛipaśhcha samitiñjayaḥ\naśhvatthāmā vikarṇaśhcha saumadattis tathaiva cha"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 9,
      "devanagari": "अन्ये च बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः।\n\nनानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः।।1.9।।",
      "iast": "anye cha bahavaḥ śhūrā madarthe tyaktajīvitāḥ\nnānā-śhastra-praharaṇāḥ sarve yuddha-viśhāradāḥ"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 10,
      "devanagari": "अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम्।\n\nपर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम्।।1.10।।",
      "iast": "aparyāptaṁ tadasmākaṁ balaṁ bhīṣhmābhirakṣhitam\nparyāptaṁ tvidameteṣhāṁ balaṁ bhīmābhirakṣhitam"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 11,
      "devanagari": "अयनेषु च सर्वेषु यथाभागमवस्थिताः।\n\nभीष्ममेवाभिरक्षन्तु भवन्तः सर्व एव हि।।1.11।।",
      "iast": "ayaneṣhu cha sarveṣhu yathā-bhāgamavasthitāḥ\nbhīṣhmamevābhirakṣhantu bhavantaḥ sarva eva hi"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 12,
      "devanagari": "तस्य संजनयन्हर्षं कुरुवृद्धः पितामहः।\n\nसिंहनादं विनद्योच्चैः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान्।।1.12।।",
      "iast": "tasya sañjanayan harṣhaṁ kuru-vṛiddhaḥ pitāmahaḥ\nsiṁha-nādaṁ vinadyochchaiḥ śhaṅkhaṁ dadhmau pratāpavān"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 13,
      "devanagari": "ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः।\n\nसहसैवाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत्।।1.13।।",
      "iast": "tataḥ śhaṅkhāśhcha bheryaśhcha paṇavānaka-gomukhāḥ\nsahasaivābhyahanyanta sa śhabdastumulo ’bhavat"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 14,
      "devanagari": "ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौ।\n\nमाधवः पाण्डवश्चैव दिव्यौ शङ्खौ प्रदध्मतुः।।1.14।।",
      "iast": "tataḥ śhvetairhayairyukte mahati syandane sthitau\nmādhavaḥ pāṇḍavaśhchaiva divyau śhaṅkhau pradadhmatuḥ"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 15,
      "devanagari": "पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनंजयः।\n\nपौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः।।1.15।।",
      "iast": "pāñchajanyaṁ hṛiṣhīkeśho devadattaṁ dhanañjayaḥ\npauṇḍraṁ dadhmau mahā-śhaṅkhaṁ bhīma-karmā vṛikodaraḥ"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 16,
      "devanagari": "अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः।\n\nनकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ।।1.16।।",
      "iast": "anantavijayaṁ rājā kuntī-putro yudhiṣhṭhiraḥ\nnakulaḥ sahadevaśhcha sughoṣha-maṇipuṣhpakau"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 17,
      "devanagari": "काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः।\n\nधृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजितः।।1.17।।",
      "iast": "kāśhyaśhcha parameṣhvāsaḥ śhikhaṇḍī cha mahā-rathaḥ\ndhṛiṣhṭadyumno virāṭaśhcha sātyakiśh chāparājitaḥ"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 18,
      "devanagari": "द्रुपदो द्रौपदेयाश्च सर्वशः पृथिवीपते।\n\nसौभद्रश्च महाबाहुः शङ्खान्दध्मुः पृथक्पृथक्।।1.18।।",
      "iast": "drupado draupadeyāśhcha sarvaśhaḥ pṛithivī-pate\nsaubhadraśhcha mahā-bāhuḥ śhaṅkhāndadhmuḥ pṛithak pṛithak"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 19,
      "devanagari": "स घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयत्।\n\nनभश्च पृथिवीं चैव तुमुलो व्यनुनादयन्।।1.19।।",
      "iast": "sa ghoṣho dhārtarāṣhṭrāṇāṁ hṛidayāni vyadārayat\nnabhaśhcha pṛithivīṁ chaiva tumulo nunādayan"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 20,
      "devanagari": "अथ व्यवस्थितान् दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान्कपिध्वजः।\n\nप्रवृत्ते शस्त्रसंपाते धनुरुद्यम्य पाण्डवः।।1.20।।",
      "iast": "atha vyavasthitān dṛiṣhṭvā dhārtarāṣhṭrān kapi-dhwajaḥ\npravṛitte śhastra-sampāte dhanurudyamya pāṇḍavaḥ\nhṛiṣhīkeśhaṁ tadā vākyam idam āha mahī-pate"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 21,
      "devanagari": "अर्जुन उवाच\n\nहृषीकेशं तदा वाक्यमिदमाह महीपते।\n\nसेनयोरुभयोर्मध्ये रथं स्थापय मेऽच्युत।।1.21।।",
      "iast": "arjuna uvācha\nsenayor ubhayor madhye rathaṁ sthāpaya me ’chyuta"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 22,
      "devanagari": "यावदेतान्निरीक्षेऽहं योद्धुकामानवस्थितान्।\n\nकैर्मया सह योद्धव्यमस्मिन्रणसमुद्यमे।।1.22।।",
      "iast": "yāvadetān nirīkṣhe ’haṁ yoddhu-kāmān avasthitān\nkairmayā saha yoddhavyam asmin raṇa-samudyame"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 23,
      "devanagari": "योत्स्यमानानवेक्षेऽहं य एतेऽत्र समागताः।\n\nधार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्युद्धे प्रियचिकीर्षवः।।1.23।।",
      "iast": "yotsyamānān avekṣhe ’haṁ ya ete ’tra samāgatāḥ\ndhārtarāṣhṭrasya durbuddher yuddhe priya-chikīrṣhavaḥ"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 24,
      "devanagari": "संजय उवाच\n\nएवमुक्तो हृषीकेशो गुडाकेशेन भारत।\n\nसेनयोरुभयोर्मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम्।।1.24।।",
      "iast": "sañjaya uvācha\nevam ukto hṛiṣhīkeśho guḍākeśhena bhārata\nsenayor ubhayor madhye sthāpayitvā rathottamam"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 25,
      "devanagari": "भीष्मद्रोणप्रमुखतः सर्वेषां च महीक्षिताम्।\n\nउवाच पार्थ पश्यैतान्समवेतान्कुरूनिति।।1.25।।",
      "iast": "bhīṣhma-droṇa-pramukhataḥ sarveṣhāṁ cha mahī-kṣhitām\nuvācha pārtha paśhyaitān samavetān kurūn iti"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 26,
      "devanagari": "तत्रापश्यत्स्थितान्पार्थः पितृ़नथ पितामहान्।\n\nआचार्यान्मातुलान्भ्रातृ़न्पुत्रान्पौत्रान्सखींस्तथा।।1.26।।",
      "iast": "tatrāpaśhyat sthitān pārthaḥ pitṝīn atha pitāmahān\nāchāryān mātulān bhrātṝīn putrān pautrān sakhīṁs tathā\nśhvaśhurān suhṛidaśh chaiva senayor ubhayor api"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 27,
      "devanagari": "श्वशुरान्सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि।\n\nतान्समीक्ष्य स कौन्तेयः सर्वान्बन्धूनवस्थितान्।।1.27।।",
      "iast": "tān samīkṣhya sa kaunteyaḥ sarvān bandhūn avasthitān\nkṛipayā parayāviṣhṭo viṣhīdann idam abravīt"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 28,
      "devanagari": "अर्जुन उवाच\n\nकृपया परयाऽऽविष्टो विषीदन्निदमब्रवीत्।\n\nदृष्ट्वेमं स्वजनं कृष्ण युयुत्सुं समुपस्थितम्।।1.28।।",
      "iast": "arjuna uvācha\ndṛiṣhṭvemaṁ sva-janaṁ kṛiṣhṇa yuyutsuṁ samupasthitam"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 29,
      "devanagari": "सीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति।\n\nवेपथुश्च शरीरे मे रोमहर्षश्च जायते।।1.29।।",
      "iast": "sīdanti mama gātrāṇi mukhaṁ cha pariśhuṣhyati\nvepathuśh cha śharīre me roma-harṣhaśh cha jāyate"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 30,
      "devanagari": "गाण्डीवं स्रंसते हस्तात्त्वक्चैव परिदह्यते।\n\nन च शक्नोम्यवस्थातुं भ्रमतीव च मे मनः।।1.30।।",
      "iast": "gāṇḍīvaṁ sraṁsate hastāt tvak chaiva paridahyate\nna cha śhaknomy avasthātuṁ bhramatīva cha me manaḥ"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 31,
      "devanagari": "निमित्तानि च पश्यामि विपरीतानि केशव।\n\nन च श्रेयोऽनुपश्यामि हत्वा स्वजनमाहवे।।1.31।।",
      "iast": "nimittāni cha paśhyāmi viparītāni keśhava\nna cha śhreyo ’nupaśhyāmi hatvā sva-janam āhave"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 32,
      "devanagari": "न काङ्क्षे विजयं कृष्ण न च राज्यं सुखानि च।\n\nकिं नो राज्येन गोविन्द किं भोगैर्जीवितेन वा।।1.32।।",
      "iast": "na kāṅkṣhe vijayaṁ kṛiṣhṇa na cha rājyaṁ sukhāni cha\nkiṁ no rājyena govinda kiṁ bhogair jīvitena vā"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 33,
      "devanagari": "येषामर्थे काङ्क्षितं नो राज्यं भोगाः सुखानि च।\n\nत इमेऽवस्थिता युद्धे प्राणांस्त्यक्त्वा धनानि च।।1.33।।",
      "iast": "yeṣhām arthe kāṅkṣhitaṁ no rājyaṁ bhogāḥ sukhāni cha\nta ime ’vasthitā yuddhe prāṇāṁs tyaktvā dhanāni cha"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 34,
      "devanagari": "आचार्याः पितरः पुत्रास्तथैव च पितामहाः।\n\nमातुलाः श्चशुराः पौत्राः श्यालाः सम्बन्धिनस्तथा।।1.34।।",
      "iast": "āchāryāḥ pitaraḥ putrās tathaiva cha pitāmahāḥ\nmātulāḥ śhvaśhurāḥ pautrāḥ śhyālāḥ sambandhinas tathā"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 35,
      "devanagari": "एतान्न हन्तुमिच्छामि घ्नतोऽपि मधुसूदन।\n\nअपि त्रैलोक्यराज्यस्य हेतोः किं नु महीकृते।।1.35।।",
      "iast": "etān na hantum ichchhāmi ghnato ’pi madhusūdana\napi trailokya-rājyasya hetoḥ kiṁ nu mahī-kṛite"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 36,
      "devanagari": "निहत्य धार्तराष्ट्रान्नः का प्रीतिः स्याज्जनार्दन।\n\nपापमेवाश्रयेदस्मान्हत्वैतानाततायिनः।।1.36।।",
      "iast": "nihatya dhārtarāṣhṭrān naḥ kā prītiḥ syāj janārdana\npāpam evāśhrayed asmān hatvaitān ātatāyinaḥ"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 37,
      "devanagari": "तस्मान्नार्हा वयं हन्तुं धार्तराष्ट्रान्स्वबान्धवान्।\n\nस्वजनं हि कथं हत्वा सुखिनः स्याम माधव।।1.37।।",
      "iast": "tasmān nārhā vayaṁ hantuṁ dhārtarāṣhṭrān sa-bāndhavān \nsva-janaṁ hi kathaṁ hatvā sukhinaḥ syāma mādhava"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 38,
      "devanagari": "यद्यप्येते न पश्यन्ति लोभोपहतचेतसः।\n\nकुलक्षयकृतं दोषं मित्रद्रोहे च पातकम्।।1.38।।",
      "iast": "yady apy ete na paśhyanti lobhopahata-chetasaḥ\nkula-kṣhaya-kṛitaṁ doṣhaṁ mitra-drohe cha pātakam"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 39,
      "devanagari": "कथं न ज्ञेयमस्माभिः पापादस्मान्निवर्तितुम्।\n\nकुलक्षयकृतं दोषं प्रपश्यद्भिर्जनार्दन।।1.39।।",
      "iast": "kathaṁ na jñeyam asmābhiḥ pāpād asmān nivartitum\nkula-kṣhaya-kṛitaṁ doṣhaṁ prapaśhyadbhir janārdana"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 40,
      "devanagari": "कुलक्षये प्रणश्यन्ति कुलधर्माः सनातनाः।\n\nधर्मे नष्टे कुलं कृत्स्नमधर्मोऽभिभवत्युत।।1.40।।",
      "iast": "kula-kṣhaye praṇaśhyanti kula-dharmāḥ sanātanāḥ\ndharme naṣhṭe kulaṁ kṛitsnam adharmo ’bhibhavaty uta"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 41,
      "devanagari": "अधर्माभिभवात्कृष्ण प्रदुष्यन्ति कुलस्त्रियः।\n\nस्त्रीषु दुष्टासु वार्ष्णेय जायते वर्णसङ्करः।।1.41।।",
      "iast": "adharmābhibhavāt kṛiṣhṇa praduṣhyanti kula-striyaḥ\nstrīṣhu duṣhṭāsu vārṣhṇeya jāyate varṇa-saṅkaraḥ"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 42,
      "devanagari": "सङ्करो नरकायैव कुलघ्नानां कुलस्य च।\n\nपतन्ति पितरो ह्येषां लुप्तपिण्डोदकक्रियाः।।1.42।।",
      "iast": "saṅkaro narakāyaiva kula-ghnānāṁ kulasya cha\npatanti pitaro hy eṣhāṁ lupta-piṇḍodaka-kriyāḥ"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 43,
      "devanagari": "दोषैरेतैः कुलघ्नानां वर्णसङ्करकारकैः।\n\nउत्साद्यन्ते जातिधर्माः कुलधर्माश्च शाश्वताः।।1.43।।",
      "iast": "doṣhair etaiḥ kula-ghnānāṁ varṇa-saṅkara-kārakaiḥ\nutsādyante jāti-dharmāḥ kula-dharmāśh cha śhāśhvatāḥ"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 44,
      "devanagari": "उत्सन्नकुलधर्माणां मनुष्याणां जनार्दन।\n\nनरकेऽनियतं वासो भवतीत्यनुशुश्रुम।।1.44।।",
      "iast": "utsanna-kula-dharmāṇāṁ manuṣhyāṇāṁ janārdana\nnarake ‘niyataṁ vāso bhavatītyanuśhuśhruma"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 45,
      "devanagari": "अहो बत महत्पापं कर्तुं व्यवसिता वयम्।\n\nयद्राज्यसुखलोभेन हन्तुं स्वजनमुद्यताः।।1.45।।",
      "iast": "aho bata mahat pāpaṁ kartuṁ vyavasitā vayam\nyad rājya-sukha-lobhena hantuṁ sva-janam udyatāḥ"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 46,
      "devanagari": "यदि मामप्रतीकारमशस्त्रं शस्त्रपाणयः।\n\nधार्तराष्ट्रा रणे हन्युस्तन्मे क्षेमतरं भवेत्।।1.46।।",
      "iast": "yadi mām apratīkāram aśhastraṁ śhastra-pāṇayaḥ\ndhārtarāṣhṭrā raṇe hanyus tan me kṣhemataraṁ bhavet"
    },
    {
      "chapter": 1,
      "verse": 47,
      "devanagari": "सञ्जय उवाच\n\nएवमुक्त्वाऽर्जुनः संख्ये रथोपस्थ उपाविशत्।\n\nविसृज्य सशरं चापं शोकसंविग्नमानसः।।1.47।।",
      "iast": "sañjaya uvācha\nevam uktvārjunaḥ saṅkhye rathopastha upāviśhat\nvisṛijya sa-śharaṁ chāpaṁ śhoka-saṁvigna-mānasaḥ"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 1,
      "devanagari": "सञ्जय उवाच\n\nतं तथा कृपयाऽविष्टमश्रुपूर्णाकुलेक्षणम्।\n\nविषीदन्तमिदं वाक्यमुवाच मधुसूदनः।।2.1।।",
      "iast": "sañjaya uvācha\ntaṁ tathā kṛipayāviṣhṭamaśhru pūrṇākulekṣhaṇam\nviṣhīdantamidaṁ vākyam uvācha madhusūdanaḥ"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 2,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाच\n\nकुतस्त्वा कश्मलमिदं विषमे समुपस्थितम्।\n\nअनार्यजुष्टमस्वर्ग्यमकीर्तिकरमर्जुन।।2.2।।",
      "iast": "śhrī bhagavān uvācha\nkutastvā kaśhmalamidaṁ viṣhame samupasthitam\nanārya-juṣhṭamaswargyam akīrti-karam arjuna"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 3,
      "devanagari": "क्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ नैतत्त्वय्युपपद्यते।\n\nक्षुद्रं हृदयदौर्बल्यं त्यक्त्वोत्तिष्ठ परन्तप।।2.3।।",
      "iast": "klaibyaṁ mā sma gamaḥ pārtha naitat tvayyupapadyate\nkṣhudraṁ hṛidaya-daurbalyaṁ tyaktvottiṣhṭha parantapa"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 4,
      "devanagari": "अर्जुन उवाच\n\nकथं भीष्ममहं संख्ये द्रोणं च मधुसूदन।\n\nइषुभिः प्रतियोत्स्यामि पूजार्हावरिसूदन।।2.4।।",
      "iast": "arjuna uvācha\nkathaṁ bhīṣhmam ahaṁ sankhye droṇaṁ cha madhusūdana\niṣhubhiḥ pratiyotsyāmi pūjārhāvari-sūdana"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 5,
      "devanagari": "गुरूनहत्वा हि महानुभावान्\n\nश्रेयो भोक्तुं भैक्ष्यमपीह लोके।\n\nहत्वार्थकामांस्तु गुरूनिहैव\n\nभुञ्जीय भोगान् रुधिरप्रदिग्धान्।।2.5।।",
      "iast": "gurūnahatvā hi mahānubhāvān\nśhreyo bhoktuṁ bhaikṣhyamapīha loke\nhatvārtha-kāmāṁstu gurūnihaiva\nbhuñjīya bhogān rudhira-pradigdhān"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 6,
      "devanagari": "न चैतद्विद्मः कतरन्नो गरीयो\n\nयद्वा जयेम यदि वा नो जयेयुः।\n\nयानेव हत्वा न जिजीविषाम\n\nस्तेऽवस्थिताः प्रमुखे धार्तराष्ट्राः।।2.6।।",
      "iast": "na chaitadvidmaḥ kataranno garīyo\nyadvā jayema yadi vā no jayeyuḥ\nyāneva hatvā na jijīviṣhāmas\nte ’vasthitāḥ pramukhe dhārtarāṣhṭrāḥ"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 7,
      "devanagari": "कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः\n\nपृच्छामि त्वां धर्मसंमूढचेताः।\n\nयच्छ्रेयः स्यान्निश्िचतं ब्रूहि तन्मे\n\nशिष्यस्तेऽहं शाधि मां त्वां प्रपन्नम्।।2.7।।",
      "iast": "kārpaṇya-doṣhopahata-svabhāvaḥ\npṛichchhāmi tvāṁ dharma-sammūḍha-chetāḥ\nyach-chhreyaḥ syānniśhchitaṁ brūhi tanme\nśhiṣhyaste ’haṁ śhādhi māṁ tvāṁ prapannam"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 8,
      "devanagari": "न हि प्रपश्यामि ममापनुद्या\n\nद्यच्छोकमुच्छोषणमिन्द्रियाणाम्।\n\nअवाप्य भूमावसपत्नमृद्धम्\n\nराज्यं सुराणामपि चाधिपत्यम्।।2.8।।",
      "iast": "na hi prapaśhyāmi mamāpanudyād\nyach-chhokam uchchhoṣhaṇam-indriyāṇām\navāpya bhūmāv-asapatnamṛiddhaṁ\nrājyaṁ surāṇāmapi chādhipatyam"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 9,
      "devanagari": "सञ्जय उवाच\n\nएवमुक्त्वा हृषीकेशं गुडाकेशः परन्तप।\n\nन योत्स्य इति गोविन्दमुक्त्वा तूष्णीं बभूव ह।।2.9।।",
      "iast": "sañjaya uvācha\nevam-uktvā hṛiṣhīkeśhaṁ guḍākeśhaḥ parantapa\nna yotsya iti govindam uktvā tūṣhṇīṁ babhūva ha"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 10,
      "devanagari": "तमुवाच हृषीकेशः प्रहसन्निव भारत।\n\nसेनयोरुभयोर्मध्ये विषीदन्तमिदं वचः।।2.10।।",
      "iast": "tam-uvācha hṛiṣhīkeśhaḥ prahasanniva bhārata\nsenayorubhayor-madhye viṣhīdantam-idaṁ vachaḥ"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 11,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाच\n\nअशोच्यानन्वशोचस्त्वं प्रज्ञावादांश्च भाषसे।\n\nगतासूनगतासूंश्च नानुशोचन्ति पण्डिताः।।2.11।।",
      "iast": "śhrī bhagavān uvācha\naśhochyān-anvaśhochas-tvaṁ prajñā-vādānśh cha bhāṣhase\ngatāsūn-agatāsūnśh-cha nānuśhochanti paṇḍitāḥ"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 12,
      "devanagari": "न त्वेवाहं जातु नासं न त्वं नेमे जनाधिपाः।\n\nन चैव न भविष्यामः सर्वे वयमतः परम्।।2.12।।",
      "iast": "na tvevāhaṁ jātu nāsaṁ na tvaṁ neme janādhipāḥ\nna chaiva na bhaviṣhyāmaḥ sarve vayamataḥ param"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 13,
      "devanagari": "देहिनोऽस्मिन्यथा देहे कौमारं यौवनं जरा।\n\nतथा देहान्तरप्राप्तिर्धीरस्तत्र न मुह्यति।।2.13।।",
      "iast": "dehino ’smin yathā dehe kaumāraṁ yauvanaṁ jarā\ntathā dehāntara-prāptir dhīras tatra na muhyati"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 14,
      "devanagari": "मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः।\n\nआगमापायिनोऽनित्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत।।2.14।।",
      "iast": "mātrā-sparśhās tu kaunteya śhītoṣhṇa-sukha-duḥkha-dāḥ\nāgamāpāyino ’nityās tans-titikṣhasva bhārata"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 15,
      "devanagari": "यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ।\n\nसमदुःखसुखं धीरं सोऽमृतत्वाय कल्पते।।2.15।।",
      "iast": "yaṁ hi na vyathayantyete puruṣhaṁ puruṣharṣhabha\nsama-duḥkha-sukhaṁ dhīraṁ so ’mṛitatvāya kalpate"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 16,
      "devanagari": "नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः।\n\nउभयोरपि दृष्टोऽन्तस्त्वनयोस्तत्त्वदर्शिभिः।।2.16।।",
      "iast": "nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ\nubhayorapi dṛiṣhṭo ’nta stvanayos tattva-darśhibhiḥ"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 17,
      "devanagari": "अविनाशि तु तद्विद्धि येन सर्वमिदं ततम्।\n\nविनाशमव्ययस्यास्य न कश्चित् कर्तुमर्हति।।2.17।।",
      "iast": "avināśhi tu tadviddhi yena sarvam idaṁ tatam\nvināśham avyayasyāsya na kaśhchit kartum arhati"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 18,
      "devanagari": "अन्तवन्त इमे देहा नित्यस्योक्ताः शरीरिणः।\n\nअनाशिनोऽप्रमेयस्य तस्माद्युध्यस्व भारत।।2.18।।",
      "iast": "antavanta ime dehā nityasyoktāḥ śharīriṇaḥ\nanāśhino ’prameyasya tasmād yudhyasva bhārata"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 19,
      "devanagari": "य एनं वेत्ति हन्तारं यश्चैनं मन्यते हतम्।\n\nउभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते।।2.19।।",
      "iast": "ya enaṁ vetti hantāraṁ yaśh chainaṁ manyate hatam\nubhau tau na vijānīto nāyaṁ hanti na hanyate"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 20,
      "devanagari": "न जायते म्रियते वा कदाचि\n\nन्नायं भूत्वा भविता वा न भूयः।\n\nअजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो\n\nन हन्यते हन्यमाने शरीरे।।2.20।।",
      "iast": "na jāyate mriyate vā kadāchin\nnāyaṁ bhūtvā bhavitā vā na bhūyaḥ\najo nityaḥ śhāśhvato ’yaṁ purāṇo\nna hanyate hanyamāne śharīre"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 21,
      "devanagari": "वेदाविनाशिनं नित्यं य एनमजमव्ययम्।\n\nकथं स पुरुषः पार्थ कं घातयति हन्ति कम्।।2.21।।",
      "iast": "vedāvināśhinaṁ nityaṁ ya enam ajam avyayam\nkathaṁ sa puruṣhaḥ pārtha kaṁ ghātayati hanti kam"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 22,
      "devanagari": "वासांसि जीर्णानि यथा विहाय\n\nनवानि गृह्णाति नरोऽपराणि।\n\nतथा शरीराणि विहाय जीर्णा\n\nन्यन्यानि संयाति नवानि देही।।2.22।।",
      "iast": "vāsānsi jīrṇāni yathā vihāya\nnavāni gṛihṇāti naro ’parāṇi\ntathā śharīrāṇi vihāya jīrṇānya\nnyāni sanyāti navāni dehī"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 23,
      "devanagari": "नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः।\n\nन चैनं क्लेदयन्त्यापो न शोषयति मारुतः।।2.23।।",
      "iast": "nainaṁ chhindanti śhastrāṇi nainaṁ dahati pāvakaḥ\nna chainaṁ kledayantyāpo na śhoṣhayati mārutaḥ"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 24,
      "devanagari": "अच्छेद्योऽयमदाह्योऽयमक्लेद्योऽशोष्य एव च।\n\nनित्यः सर्वगतः स्थाणुरचलोऽयं सनातनः।।2.24।।",
      "iast": "achchhedyo ’yam adāhyo ’yam akledyo ’śhoṣhya eva cha\nnityaḥ sarva-gataḥ sthāṇur achalo ’yaṁ sanātanaḥ"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 25,
      "devanagari": "अव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयमविकार्योऽयमुच्यते।\n\nतस्मादेवं विदित्वैनं नानुशोचितुमर्हसि।।2.25।।",
      "iast": "avyakto ’yam achintyo ’yam avikāryo ’yam uchyate\ntasmādevaṁ viditvainaṁ nānuśhochitum arhasi"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 26,
      "devanagari": "अथ चैनं नित्यजातं नित्यं वा मन्यसे मृतम्।\n\nतथापि त्वं महाबाहो नैवं शोचितुमर्हसि।।2.26।।",
      "iast": "atha chainaṁ nitya-jātaṁ nityaṁ vā manyase mṛitam\ntathāpi tvaṁ mahā-bāho naivaṁ śhochitum arhasi"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 27,
      "devanagari": "जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च।\n\nतस्मादपरिहार्येऽर्थे न त्वं शोचितुमर्हसि।।2.27।।",
      "iast": "jātasya hi dhruvo mṛityur dhruvaṁ janma mṛitasya cha\ntasmād aparihārye ’rthe na tvaṁ śhochitum arhasi"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 28,
      "devanagari": "अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि भारत।\n\nअव्यक्तनिधनान्येव तत्र का परिदेवना।।2.28।।",
      "iast": "avyaktādīni bhūtāni vyakta-madhyāni bhārata\navyakta-nidhanānyeva tatra kā paridevanā"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 29,
      "devanagari": "आश्चर्यवत्पश्यति कश्चिदेन\n\nमाश्चर्यवद्वदति तथैव चान्यः।\n\nआश्चर्यवच्चैनमन्यः श्रृणोति\n\nश्रुत्वाप्येनं वेद न चैव कश्चित्।।2.29।।",
      "iast": "āśhcharya-vat paśhyati kaśhchid enan\nāśhcharya-vad vadati tathaiva chānyaḥ\nāśhcharya-vach chainam anyaḥ śhṛiṇoti\nśhrutvāpyenaṁ veda na chaiva kaśhchit"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 30,
      "devanagari": "देही नित्यमवध्योऽयं देहे सर्वस्य भारत।\n\nतस्मात्सर्वाणि भूतानि न त्वं शोचितुमर्हसि।।2.30।।",
      "iast": "dehī nityam avadhyo ’yaṁ dehe sarvasya bhārata\ntasmāt sarvāṇi bhūtāni na tvaṁ śhochitum arhasi"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 31,
      "devanagari": "स्वधर्ममपि चावेक्ष्य न विकम्पितुमर्हसि।\n\nधर्म्याद्धि युद्धाछ्रेयोऽन्यत्क्षत्रियस्य न विद्यते।।2.31।।",
      "iast": "swa-dharmam api chāvekṣhya na vikampitum arhasi\ndharmyāddhi yuddhāch chhreyo ’nyat kṣhatriyasya na vidyate"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 32,
      "devanagari": "यदृच्छया चोपपन्नं स्वर्गद्वारमपावृतम्।\n\nसुखिनः क्षत्रियाः पार्थ लभन्ते युद्धमीदृशम्।।2.32।।",
      "iast": "yadṛichchhayā chopapannaṁ swarga-dvāram apāvṛitam\nsukhinaḥ kṣhatriyāḥ pārtha labhante yuddham īdṛiśham"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 33,
      "devanagari": "अथ चैत्त्वमिमं धर्म्यं संग्रामं न करिष्यसि।\n\nततः स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापमवाप्स्यसि।।2.33।।",
      "iast": "atha chet tvam imaṁ dharmyaṁ saṅgrāmaṁ na kariṣhyasi\ntataḥ sva-dharmaṁ kīrtiṁ cha hitvā pāpam avāpsyasi"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 34,
      "devanagari": "अकीर्तिं चापि भूतानि कथयिष्यन्ति तेऽव्ययाम्।\n\nसंभावितस्य चाकीर्तिर्मरणादतिरिच्यते।।2.34।।",
      "iast": "akīrtiṁ chāpi bhūtāni\nkathayiṣhyanti te ’vyayām\nsambhāvitasya chākīrtir\nmaraṇād atirichyate"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 35,
      "devanagari": "भयाद्रणादुपरतं मंस्यन्ते त्वां महारथाः।\n\nयेषां च त्वं बहुमतो भूत्वा यास्यसि लाघवम्।।2.35।।",
      "iast": "bhayād raṇād uparataṁ mansyante tvāṁ mahā-rathāḥ\nyeṣhāṁ cha tvaṁ bahu-mato bhūtvā yāsyasi lāghavam"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 36,
      "devanagari": "अवाच्यवादांश्च बहून् वदिष्यन्ति तवाहिताः।\n\nनिन्दन्तस्तव सामर्थ्यं ततो दुःखतरं नु किम्।।2.36।।",
      "iast": "avāchya-vādānśh cha bahūn vadiṣhyanti tavāhitāḥ\nnindantastava sāmarthyaṁ tato duḥkhataraṁ nu kim"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 37,
      "devanagari": "हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गं जित्वा वा भोक्ष्यसे महीम्।\n\nतस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः।।2.37।।",
      "iast": "hato vā prāpsyasi swargaṁ jitvā vā bhokṣhyase mahīm\ntasmād uttiṣhṭha kaunteya yuddhāya kṛita-niśhchayaḥ"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 38,
      "devanagari": "सुखदुःखे समे कृत्वा लाभालाभौ जयाजयौ।\n\nततो युद्धाय युज्यस्व नैवं पापमवाप्स्यसि।।2.38।।",
      "iast": "sukha-duḥkhe same kṛitvā lābhālābhau jayājayau\ntato yuddhāya yujyasva naivaṁ pāpam avāpsyasi"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 39,
      "devanagari": "एषा तेऽभिहिता सांख्ये बुद्धिर्योगे त्विमां श्रृणु।\n\nबुद्ध्यायुक्तो यया पार्थ कर्मबन्धं प्रहास्यसि।।2.39।।",
      "iast": "eṣhā te ’bhihitā sānkhye\nbuddhir yoge tvimāṁ śhṛiṇu\nbuddhyā yukto yayā pārtha\nkarma-bandhaṁ prahāsyasi"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 40,
      "devanagari": "नेहाभिक्रमनाशोऽस्ति प्रत्यवायो न विद्यते।\n\nस्वल्पमप्यस्य धर्मस्य त्रायते महतो भयात्।।2.40।।",
      "iast": "nehābhikrama-nāśho ’sti pratyavāyo na vidyate\nsvalpam apyasya dharmasya trāyate mahato bhayāt"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 41,
      "devanagari": "व्यवसायात्मिका बुद्धिरेकेह कुरुनन्दन।\n\nबहुशाखा ह्यनन्ताश्च बुद्धयोऽव्यवसायिनाम्।।2.41।।",
      "iast": "vyavasāyātmikā buddhir ekeha kuru-nandana\nbahu-śhākhā hyanantāśh cha buddhayo ’vyavasāyinām"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 42,
      "devanagari": "यामिमां पुष्पितां वाचं प्रवदन्त्यविपश्चितः।\n\nवेदवादरताः पार्थ नान्यदस्तीति वादिनः।।2.42।।",
      "iast": "yāmimāṁ puṣhpitāṁ vāchaṁ pravadanty-avipaśhchitaḥ\nveda-vāda-ratāḥ pārtha nānyad astīti vādinaḥ\n kāmātmānaḥ swarga-parā janma-karma-phala-pradām\nkriyā-viśheṣha-bahulāṁ bhogaiśhwarya-gatiṁ prati"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 43,
      "devanagari": "कामात्मानः स्वर्गपरा जन्मकर्मफलप्रदाम्।\n\nक्रियाविशेषबहुलां भोगैश्वर्यगतिं प्रति।।2.43।।",
      "iast": "kāmātmānaḥ svarga-parā \n\n janma-karma-phala-pradām\n\n kriyā-viśeṣa-bahulāṁ\n\n bhogaiśvarya-gatiṁ prati"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 44,
      "devanagari": "भोगैश्वर्यप्रसक्तानां तयापहृतचेतसाम्।\n\nव्यवसायात्मिका बुद्धिः समाधौ न विधीयते।।2.44।।",
      "iast": "bhogaiśwvarya-prasaktānāṁ tayāpahṛita-chetasām\nvyavasāyātmikā buddhiḥ samādhau na vidhīyate"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 45,
      "devanagari": "त्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन।\n\nनिर्द्वन्द्वो नित्यसत्त्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान्।।2.45।।",
      "iast": "trai-guṇya-viṣhayā vedā nistrai-guṇyo bhavārjuna\nnirdvandvo nitya-sattva-stho niryoga-kṣhema ātmavān"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 46,
      "devanagari": "यावानर्थ उदपाने सर्वतः संप्लुतोदके।\n\nतावान्सर्वेषु वेदेषु ब्राह्मणस्य विजानतः।।2.46।।",
      "iast": "yāvān artha udapāne sarvataḥ samplutodake\ntāvānsarveṣhu vedeṣhu brāhmaṇasya vijānataḥ"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 47,
      "devanagari": "कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन।\n\nमा कर्मफलहेतुर्भूर्मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणि।।2.47।।",
      "iast": "karmaṇy-evādhikāras te mā phaleṣhu kadāchana\nmā karma-phala-hetur bhūr mā te saṅgo ’stvakarmaṇi"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 48,
      "devanagari": "योगस्थः कुरु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा धनञ्जय।\n\nसिद्ध्यसिद्ध्योः समो भूत्वा समत्वं योग उच्यते।।2.48।।",
      "iast": "yoga-sthaḥ kuru karmāṇi saṅgaṁ tyaktvā dhanañjaya\nsiddhy-asiddhyoḥ samo bhūtvā samatvaṁ yoga uchyate"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 49,
      "devanagari": "दूरेण ह्यवरं कर्म बुद्धियोगाद्धनञ्जय।\n\nबुद्धौ शरणमन्विच्छ कृपणाः फलहेतवः।।2.49।।",
      "iast": "dūreṇa hy-avaraṁ karma buddhi-yogād dhanañjaya\nbuddhau śharaṇam anvichchha kṛipaṇāḥ phala-hetavaḥ"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 50,
      "devanagari": "बुद्धियुक्तो जहातीह उभे सुकृतदुष्कृते।\n\nतस्माद्योगाय युज्यस्व योगः कर्मसु कौशलम्।।2.50।।",
      "iast": "buddhi-yukto jahātīha ubhe sukṛita-duṣhkṛite\ntasmād yogāya yujyasva yogaḥ karmasu kauśhalam"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 51,
      "devanagari": "कर्मजं बुद्धियुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः।\n\nजन्मबन्धविनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्त्यनामयम्।।2.51।।",
      "iast": "karma-jaṁ buddhi-yuktā hi phalaṁ tyaktvā manīṣhiṇaḥ\njanma-bandha-vinirmuktāḥ padaṁ gachchhanty-anāmayam"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 52,
      "devanagari": "यदा ते मोहकलिलं बुद्धिर्व्यतितरिष्यति।\n\nतदा गन्तासि निर्वेदं श्रोतव्यस्य श्रुतस्य च।।2.52।।",
      "iast": "yadā te moha-kalilaṁ buddhir vyatitariṣhyati\ntadā gantāsi nirvedaṁ śhrotavyasya śhrutasya cha"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 53,
      "devanagari": "श्रुतिविप्रतिपन्ना ते यदा स्थास्यति निश्चला।\n\nसमाधावचला बुद्धिस्तदा योगमवाप्स्यसि।।2.53।।",
      "iast": "śhruti-vipratipannā te yadā sthāsyati niśhchalā\nsamādhāv-achalā buddhis tadā yogam avāpsyasi"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 54,
      "devanagari": "अर्जुन उवाच\n\nस्थितप्रज्ञस्य का भाषा समाधिस्थस्य केशव।\n\nस्थितधीः किं प्रभाषेत किमासीत व्रजेत किम्।।2.54।।",
      "iast": "arjuna uvācha\nsthita-prajñasya kā bhāṣhā samādhi-sthasya keśhava\nsthita-dhīḥ kiṁ prabhāṣheta kim āsīta vrajeta kim"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 55,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाच\n\nप्रजहाति यदा कामान् सर्वान् पार्थ मनोगतान्।\n\nआत्मन्येवात्मना तुष्टः स्थितप्रज्ञस्तदोच्यते।।2.55।।",
      "iast": "śhrī bhagavān uvācha\nprajahāti yadā kāmān sarvān pārtha mano-gatān\nātmany-evātmanā tuṣhṭaḥ sthita-prajñas tadochyate"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 56,
      "devanagari": "दुःखेष्वनुद्विग्नमनाः सुखेषु विगतस्पृहः।\n\nवीतरागभयक्रोधः स्थितधीर्मुनिरुच्यते।।2.56।।",
      "iast": "duḥkheṣhv-anudvigna-manāḥ sukheṣhu vigata-spṛihaḥ\nvīta-rāga-bhaya-krodhaḥ sthita-dhīr munir uchyate"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 57,
      "devanagari": "यः सर्वत्रानभिस्नेहस्तत्तत्प्राप्य शुभाशुभम्।\n\nनाभिनन्दति न द्वेष्टि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता।।2.57।।",
      "iast": "yaḥ sarvatrānabhisnehas tat tat prāpya śhubhāśhubham\nnābhinandati na dveṣhṭi tasya prajñā pratiṣhṭhitā"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 58,
      "devanagari": "यदा संहरते चायं कूर्मोऽङ्गानीव सर्वशः।\n\nइन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता।।2.58।।",
      "iast": "yadā sanharate chāyaṁ kūrmo ’ṅgānīva sarvaśhaḥ\nindriyāṇīndriyārthebhyas tasya prajñā pratiṣhṭhitā"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 59,
      "devanagari": "विषया विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिनः।\n\nरसवर्जं रसोऽप्यस्य परं दृष्ट्वा निवर्तते।।2.59।।",
      "iast": "viṣhayā vinivartante nirāhārasya dehinaḥ\nrasa-varjaṁ raso ’pyasya paraṁ dṛiṣhṭvā nivartate"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 60,
      "devanagari": "यततो ह्यपि कौन्तेय पुरुषस्य विपश्चितः।\n\nइन्द्रियाणि प्रमाथीनि हरन्ति प्रसभं मनः।।2.60।।",
      "iast": "yatato hyapi kaunteya puruṣhasya vipaśhchitaḥ\nindriyāṇi pramāthīni haranti prasabhaṁ manaḥ"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 61,
      "devanagari": "तानि सर्वाणि संयम्य युक्त आसीत मत्परः।\n\nवशे हि यस्येन्द्रियाणि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता।।2.61।।",
      "iast": "tāni sarvāṇi sanyamya yukta āsīta mat-paraḥ\nvaśhe hi yasyendriyāṇi tasya prajñā pratiṣhṭhitā"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 62,
      "devanagari": "ध्यायतो विषयान्पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते।\n\nसङ्गात् संजायते कामः कामात्क्रोधोऽभिजायते।।2.62।।",
      "iast": "dhyāyato viṣhayān puṁsaḥ saṅgas teṣhūpajāyate\nsaṅgāt sañjāyate kāmaḥ kāmāt krodho ’bhijāyate"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 63,
      "devanagari": "क्रोधाद्भवति संमोहः संमोहात्स्मृतिविभ्रमः।\n\nस्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात्प्रणश्यति।।2.63।।",
      "iast": "krodhād bhavati sammohaḥ sammohāt smṛiti-vibhramaḥ\nsmṛiti-bhranśhād buddhi-nāśho buddhi-nāśhāt praṇaśhyati"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 64,
      "devanagari": "रागद्वेषवियुक्तैस्तु विषयानिन्द्रियैश्चरन्।\n\nआत्मवश्यैर्विधेयात्मा प्रसादमधिगच्छति।।2.64।।",
      "iast": "rāga-dveṣha-viyuktais tu viṣhayān indriyaiśh charan\nātma-vaśhyair-vidheyātmā prasādam adhigachchhati"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 65,
      "devanagari": "प्रसादे सर्वदुःखानां हानिरस्योपजायते।\n\nप्रसन्नचेतसो ह्याशु बुद्धिः पर्यवतिष्ठते।।2.65।।",
      "iast": "prasāde sarva-duḥkhānāṁ hānir asyopajāyate\nprasanna-chetaso hyāśhu buddhiḥ paryavatiṣhṭhate"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 66,
      "devanagari": "नास्ति बुद्धिरयुक्तस्य न चायुक्तस्य भावना।\n\nन चाभावयतः शान्तिरशान्तस्य कुतः सुखम्।।2.66।।",
      "iast": "nāsti buddhir-ayuktasya na chāyuktasya bhāvanā\nna chābhāvayataḥ śhāntir aśhāntasya kutaḥ sukham"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 67,
      "devanagari": "इन्द्रियाणां हि चरतां यन्मनोऽनुविधीयते।\n\nतदस्य हरति प्रज्ञां वायुर्नावमिवाम्भसि।।2.67।।",
      "iast": "indriyāṇāṁ hi charatāṁ yan mano ’nuvidhīyate\ntadasya harati prajñāṁ vāyur nāvam ivāmbhasi"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 68,
      "devanagari": "तस्माद्यस्य महाबाहो निगृहीतानि सर्वशः।\n\nइन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता।।2.68।।",
      "iast": "tasmād yasya mahā-bāho nigṛihītāni sarvaśhaḥ\nindriyāṇīndriyārthebhyas tasya prajñā pratiṣhṭhitā"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 69,
      "devanagari": "या निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्ति संयमी।\n\nयस्यां जाग्रति भूतानि सा निशा पश्यतो मुनेः।।2.69।।",
      "iast": "yā niśhā sarva-bhūtānāṁ tasyāṁ jāgarti sanyamī\nyasyāṁ jāgrati bhūtāni sā niśhā paśhyato muneḥ"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 70,
      "devanagari": "आपूर्यमाणमचलप्रतिष्ठं\n\nसमुद्रमापः प्रविशन्ति यद्वत्।\n\nतद्वत्कामा यं प्रविशन्ति सर्वे\n\nस शान्तिमाप्नोति न कामकामी।।2.70।।",
      "iast": "āpūryamāṇam achala-pratiṣhṭhaṁ\nsamudram āpaḥ praviśhanti yadvat\ntadvat kāmā yaṁ praviśhanti sarve\nsa śhāntim āpnoti na kāma-kāmī"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 71,
      "devanagari": "विहाय कामान्यः सर्वान्पुमांश्चरति निःस्पृहः।\n\nनिर्ममो निरहंकारः स शांतिमधिगच्छति।।2.71।।",
      "iast": "vihāya kāmān yaḥ sarvān pumānśh charati niḥspṛihaḥ\nnirmamo nirahankāraḥ sa śhāntim adhigachchhati"
    },
    {
      "chapter": 2,
      "verse": 72,
      "devanagari": "एषा ब्राह्मी स्थितिः पार्थ नैनां प्राप्य विमुह्यति।\n\nस्थित्वाऽस्यामन्तकालेऽपि ब्रह्मनिर्वाणमृच्छति।।2.72।।",
      "iast": "eṣhā brāhmī sthitiḥ pārtha naināṁ prāpya vimuhyati\nsthitvāsyām anta-kāle ’pi brahma-nirvāṇam ṛichchhati"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 1,
      "devanagari": "अर्जुन उवाच\n\nज्यायसी चेत्कर्मणस्ते मता बुद्धिर्जनार्दन।\n\nतत्किं कर्मणि घोरे मां नियोजयसि केशव।।3.1।।",
      "iast": "arjuna uvācha\njyāyasī chet karmaṇas te matā buddhir janārdana\ntat kiṁ karmaṇi ghore māṁ niyojayasi keśhava"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 2,
      "devanagari": "व्यामिश्रेणेव वाक्येन बुद्धिं मोहयसीव मे।\n\nतदेकं वद निश्िचत्य येन श्रेयोऽहमाप्नुयाम्।।3.2।।",
      "iast": "vyāmiśhreṇeva vākyena buddhiṁ mohayasīva me\ntad ekaṁ vada niśhchitya yena śhreyo ’ham āpnuyām"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 3,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाच\n\nलोकेऽस्मिन्द्विविधा निष्ठा पुरा प्रोक्ता मयानघ।\n\nज्ञानयोगेन सांख्यानां कर्मयोगेन योगिनाम्।।3.3।।",
      "iast": "śhrī bhagavān uvācha\nloke’smin dvi-vidhā niṣhṭhā purā proktā mayānagha\njñāna-yogena sāṅkhyānāṁ karma-yogena yoginām"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 4,
      "devanagari": "न कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोऽश्नुते।\n\nन च संन्यसनादेव सिद्धिं समधिगच्छति।।3.4।।",
      "iast": "na karmaṇām anārambhān naiṣhkarmyaṁ puruṣho ’śhnute\nna cha sannyasanād eva siddhiṁ samadhigachchhati"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 5,
      "devanagari": "न हि कश्िचत्क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत्।\n\nकार्यते ह्यवशः कर्म सर्वः प्रकृतिजैर्गुणैः।।3.5।।",
      "iast": "na hi kaśhchit kṣhaṇam api jātu tiṣhṭhatyakarma-kṛit\nkāryate hyavaśhaḥ karma sarvaḥ prakṛiti-jair guṇaiḥ"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 6,
      "devanagari": "कर्मेन्द्रियाणि संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन्।\n\nइन्द्रियार्थान्विमूढात्मा मिथ्याचारः स उच्यते।।3.6।।",
      "iast": "karmendriyāṇi sanyamya ya āste manasā smaran\nindriyārthān vimūḍhātmā mithyāchāraḥ sa uchyate"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 7,
      "devanagari": "यस्त्विन्द्रियाणि मनसा नियम्यारभतेऽर्जुन।\n\nकर्मेन्द्रियैः कर्मयोगमसक्तः स विशिष्यते।।3.7।।",
      "iast": "yas tvindriyāṇi manasā niyamyārabhate ’rjuna\nkarmendriyaiḥ karma-yogam asaktaḥ sa viśhiṣhyate"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 8,
      "devanagari": "नियतं कुरु कर्म त्वं कर्म ज्यायो ह्यकर्मणः।\n\nशरीरयात्रापि च ते न प्रसिद्ध्येदकर्मणः।।3.8।।",
      "iast": "niyataṁ kuru karma tvaṁ karma jyāyo hyakarmaṇaḥ\nśharīra-yātrāpi cha te na prasiddhyed akarmaṇaḥ"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 9,
      "devanagari": "यज्ञार्थात्कर्मणोऽन्यत्र लोकोऽयं कर्मबन्धनः।\n\nतदर्थं कर्म कौन्तेय मुक्तसंगः समाचर।।3.9।।",
      "iast": "yajñārthāt karmaṇo ’nyatra loko ’yaṁ karma-bandhanaḥ\ntad-arthaṁ karma kaunteya mukta-saṅgaḥ samāchara"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 10,
      "devanagari": "सहयज्ञाः प्रजाः सृष्ट्वा पुरोवाच प्रजापतिः।\n\nअनेन प्रसविष्यध्वमेष वोऽस्त्विष्टकामधुक्।।3.10।।",
      "iast": "saha-yajñāḥ prajāḥ sṛiṣhṭvā purovācha prajāpatiḥ\nanena prasaviṣhyadhvam eṣha vo ’stviṣhṭa-kāma-dhuk"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 11,
      "devanagari": "देवान्भावयतानेन ते देवा भावयन्तु वः।\n\nपरस्परं भावयन्तः श्रेयः परमवाप्स्यथ।।3.11।।",
      "iast": "devān bhāvayatānena te devā bhāvayantu vaḥ\nparasparaṁ bhāvayantaḥ śhreyaḥ param avāpsyatha"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 12,
      "devanagari": "इष्टान्भोगान्हि वो देवा दास्यन्ते यज्ञभाविताः।\n\nतैर्दत्तानप्रदायैभ्यो यो भुङ्क्ते स्तेन एव सः।।3.12।।",
      "iast": "iṣhṭān bhogān hi vo devā dāsyante yajña-bhāvitāḥ\ntair dattān apradāyaibhyo yo bhuṅkte stena eva saḥ"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 13,
      "devanagari": "यज्ञशिष्टाशिनः सन्तो मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषैः।\n\nभुञ्जते ते त्वघं पापा ये पचन्त्यात्मकारणात्।।3.13।।",
      "iast": "yajña-śhiṣhṭāśhinaḥ santo muchyante sarva-kilbiṣhaiḥ\nbhuñjate te tvaghaṁ pāpā ye pachantyātma-kāraṇāt"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 14,
      "devanagari": "अन्नाद्भवन्ति भूतानि पर्जन्यादन्नसम्भवः।\n\nयज्ञाद्भवति पर्जन्यो यज्ञः कर्मसमुद्भवः।।3.14।।",
      "iast": "annād bhavanti bhūtāni parjanyād anna-sambhavaḥ\nyajñād bhavati parjanyo yajñaḥ karma-samudbhavaḥ"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 15,
      "devanagari": "कर्म ब्रह्मोद्भवं विद्धि ब्रह्माक्षरसमुद्भवम्।\n\nतस्मात्सर्वगतं ब्रह्म नित्यं यज्ञे प्रतिष्ठितम्।।3.15।।",
      "iast": "karma brahmodbhavaṁ viddhi brahmākṣhara-samudbhavam\ntasmāt sarva-gataṁ brahma nityaṁ yajñe pratiṣhṭhitam"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 16,
      "devanagari": "एवं प्रवर्तितं चक्रं नानुवर्तयतीह यः।\n\nअघायुरिन्द्रियारामो मोघं पार्थ स जीवति।।3.16।।",
      "iast": "evaṁ pravartitaṁ chakraṁ nānuvartayatīha yaḥ\naghāyur indriyārāmo moghaṁ pārtha sa jīvati"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 17,
      "devanagari": "यस्त्वात्मरतिरेव स्यादात्मतृप्तश्च मानवः।\n\nआत्मन्येव च सन्तुष्टस्तस्य कार्यं न विद्यते।।3.17।।",
      "iast": "yas tvātma-ratir eva syād ātma-tṛiptaśh cha mānavaḥ\nātmanyeva cha santuṣhṭas tasya kāryaṁ na vidyate"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 18,
      "devanagari": "नैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन।\n\nन चास्य सर्वभूतेषु कश्िचदर्थव्यपाश्रयः।।3.18।।",
      "iast": "naiva tasya kṛitenārtho nākṛiteneha kaśhchana\nna chāsya sarva-bhūteṣhu kaśhchid artha-vyapāśhrayaḥ"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 19,
      "devanagari": "तस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर।\n\nअसक्तो ह्याचरन्कर्म परमाप्नोति पूरुषः।।3.19।।",
      "iast": "tasmād asaktaḥ satataṁ kāryaṁ karma samāchara\nasakto hyācharan karma param āpnoti pūruṣhaḥ"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 20,
      "devanagari": "कर्मणैव हि संसिद्धिमास्थिता जनकादयः।\n\nलोकसंग्रहमेवापि संपश्यन्कर्तुमर्हसि।।3.20।।",
      "iast": "karmaṇaiva hi sansiddhim āsthitā janakādayaḥ\nloka-saṅgraham evāpi sampaśhyan kartum arhasi"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 21,
      "devanagari": "यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः।\n\nस यत्प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते।।3.21।।",
      "iast": "yad yad ācharati śhreṣhṭhas tat tad evetaro janaḥ\nsa yat pramāṇaṁ kurute lokas tad anuvartate"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 22,
      "devanagari": "न मे पार्थास्ति कर्तव्यं त्रिषु लोकेषु किञ्चन।\n\nनानवाप्तमवाप्तव्यं वर्त एव च कर्मणि।।3.22।।",
      "iast": "na me pārthāsti kartavyaṁ triṣhu lokeṣhu kiñchana\nnānavāptam avāptavyaṁ varta eva cha karmaṇi"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 23,
      "devanagari": "यदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्यतन्द्रितः।\n\nमम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः।।3.23।।",
      "iast": "yadi hyahaṁ na varteyaṁ jātu karmaṇyatandritaḥ\nmama vartmānuvartante manuṣhyāḥ pārtha sarvaśhaḥ"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 24,
      "devanagari": "उत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम्।\n\nसङ्करस्य च कर्ता स्यामुपहन्यामिमाः प्रजाः।।3.24।।",
      "iast": "utsīdeyur ime lokā na kuryāṁ karma ched aham\nsankarasya cha kartā syām upahanyām imāḥ prajāḥ"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 25,
      "devanagari": "सक्ताः कर्मण्यविद्वांसो यथा कुर्वन्ति भारत।\n\nकुर्याद्विद्वांस्तथासक्तश्िचकीर्षुर्लोकसंग्रहम्।।3.25।।",
      "iast": "saktāḥ karmaṇyavidvānso yathā kurvanti bhārata\nkuryād vidvāns tathāsaktaśh chikīrṣhur loka-saṅgraham"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 26,
      "devanagari": "न बुद्धिभेदं जनयेदज्ञानां कर्मसङ्गिनाम्।\n\nजोषयेत्सर्वकर्माणि विद्वान् युक्तः समाचरन्।।3.26।।",
      "iast": "na buddhi-bhedaṁ janayed ajñānāṁ karma-saṅginām\njoṣhayet sarva-karmāṇi vidvān yuktaḥ samācharan"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 27,
      "devanagari": "प्रकृतेः क्रियमाणानि गुणैः कर्माणि सर्वशः।\n\nअहङ्कारविमूढात्मा कर्ताऽहमिति मन्यते।।3.27।।",
      "iast": "prakṛiteḥ kriyamāṇāni guṇaiḥ karmāṇi sarvaśhaḥ\nahankāra-vimūḍhātmā kartāham iti manyate"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 28,
      "devanagari": "तत्त्ववित्तु महाबाहो गुणकर्मविभागयोः।\n\nगुणा गुणेषु वर्तन्त इति मत्वा न सज्जते।।3.28।।",
      "iast": "tattva-vit tu mahā-bāho guṇa-karma-vibhāgayoḥ\nguṇā guṇeṣhu vartanta iti matvā na sajjate"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 29,
      "devanagari": "प्रकृतेर्गुणसम्मूढाः सज्जन्ते गुणकर्मसु।\n\nतानकृत्स्नविदो मन्दान्कृत्स्नविन्न विचालयेत्।।3.29।।",
      "iast": "prakṛiter guṇa-sammūḍhāḥ sajjante guṇa-karmasu\ntān akṛitsna-vido mandān kṛitsna-vin na vichālayet"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 30,
      "devanagari": "मयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा।\n\nनिराशीर्निर्ममो भूत्वा युध्यस्व विगतज्वरः।।3.30।।",
      "iast": "mayi sarvāṇi karmāṇi sannyasyādhyātma-chetasā\nnirāśhīr nirmamo bhūtvā yudhyasva vigata-jvaraḥ"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 31,
      "devanagari": "ये मे मतमिदं नित्यमनुतिष्ठन्ति मानवाः।\n\nश्रद्धावन्तोऽनसूयन्तो मुच्यन्ते तेऽपि कर्मभिः।।3.31।।",
      "iast": "ye me matam idaṁ nityam anutiṣhṭhanti mānavāḥ\nśhraddhāvanto ’nasūyanto muchyante te ’pi karmabhiḥ"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 32,
      "devanagari": "ये त्वेतदभ्यसूयन्तो नानुतिष्ठन्ति मे मतम्।\n\nसर्वज्ञानविमूढांस्तान्विद्धि नष्टानचेतसः।।3.32।।",
      "iast": "ye tvetad abhyasūyanto nānutiṣhṭhanti me matam\nsarva-jñāna-vimūḍhāns tān viddhi naṣhṭān achetasaḥ"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 33,
      "devanagari": "सदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि।\n\nप्रकृतिं यान्ति भूतानि निग्रहः किं करिष्यति।।3.33।।",
      "iast": "sadṛiśhaṁ cheṣhṭate svasyāḥ prakṛiter jñānavān api\nprakṛitiṁ yānti bhūtāni nigrahaḥ kiṁ kariṣhyati"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 34,
      "devanagari": "इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ।\n\nतयोर्न वशमागच्छेत्तौ ह्यस्य परिपन्थिनौ।।3.34।।",
      "iast": "indriyasyendriyasyārthe rāga-dveṣhau vyavasthitau\ntayor na vaśham āgachchhet tau hyasya paripanthinau"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 35,
      "devanagari": "श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात्।\n\nस्वधर्मे निधनं श्रेयः परधर्मो भयावहः।।3.35।।",
      "iast": "śhreyān swa-dharmo viguṇaḥ para-dharmāt sv-anuṣhṭhitāt\nswa-dharme nidhanaṁ śhreyaḥ para-dharmo bhayāvahaḥ"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 36,
      "devanagari": "अर्जुन उवाच\n\nअथ केन प्रयुक्तोऽयं पापं चरति पूरुषः।\n\nअनिच्छन्नपि वार्ष्णेय बलादिव नियोजितः।।3.36।।",
      "iast": "arjuna uvācha\natha kena prayukto ’yaṁ pāpaṁ charati pūruṣhaḥ\nanichchhann api vārṣhṇeya balād iva niyojitaḥ"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 37,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाच\n\nकाम एष क्रोध एष रजोगुणसमुद्भवः।\n\nमहाशनो महापाप्मा विद्ध्येनमिह वैरिणम्।।3.37।।",
      "iast": "śhrī bhagavān uvācha\nkāma eṣha krodha eṣha rajo-guṇa-samudbhavaḥ\nmahāśhano mahā-pāpmā viddhyenam iha vairiṇam"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 38,
      "devanagari": "धूमेनाव्रियते वह्निर्यथाऽऽदर्शो मलेन च।\n\nयथोल्बेनावृतो गर्भस्तथा तेनेदमावृतम्।।3.38।।",
      "iast": "dhūmenāvriyate vahnir yathādarśho malena cha\nyatholbenāvṛito garbhas tathā tenedam āvṛitam"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 39,
      "devanagari": "आवृतं ज्ञानमेतेन ज्ञानिनो नित्यवैरिणा।\n\nकामरूपेण कौन्तेय दुष्पूरेणानलेन च।।3.39।।",
      "iast": "āvṛitaṁ jñānam etena jñānino nitya-vairiṇā\nkāma-rūpeṇa kaunteya duṣhpūreṇānalena cha"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 40,
      "devanagari": "इन्द्रियाणि मनो बुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते।\n\nएतैर्विमोहयत्येष ज्ञानमावृत्य देहिनम्।।3.40।।",
      "iast": "indriyāṇi mano buddhir asyādhiṣhṭhānam uchyate\netair vimohayatyeṣha jñānam āvṛitya dehinam"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 41,
      "devanagari": "तस्मात्त्वमिन्द्रियाण्यादौ नियम्य भरतर्षभ।\n\nपाप्मानं प्रजहि ह्येनं ज्ञानविज्ञाननाशनम्।।3.41।।",
      "iast": "tasmāt tvam indriyāṇyādau niyamya bharatarṣhabha\npāpmānaṁ prajahi hyenaṁ jñāna-vijñāna-nāśhanam"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 42,
      "devanagari": "इन्द्रियाणि पराण्याहुरिन्द्रियेभ्यः परं मनः।\n\nमनसस्तु परा बुद्धिर्यो बुद्धेः परतस्तु सः।।3.42।।",
      "iast": "indriyāṇi parāṇyāhur indriyebhyaḥ paraṁ manaḥ\nmanasas tu parā buddhir yo buddheḥ paratas tu saḥ"
    },
    {
      "chapter": 3,
      "verse": 43,
      "devanagari": "एवं बुद्धेः परं बुद्ध्वा संस्तभ्यात्मानमात्मना।\n\nजहि शत्रुं महाबाहो कामरूपं दुरासदम्।।3.43।।",
      "iast": "evaṁ buddheḥ paraṁ buddhvā sanstabhyātmānam ātmanā\njahi śhatruṁ mahā-bāho kāma-rūpaṁ durāsadam"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 1,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाच\n\nइमं विवस्वते योगं प्रोक्तवानहमव्ययम्।\n\nविवस्वान् मनवे प्राह मनुरिक्ष्वाकवेऽब्रवीत्।।4.1।।",
      "iast": "śhrī bhagavān uvācha\nimaṁ vivasvate yogaṁ proktavān aham avyayam\nvivasvān manave prāha manur ikṣhvākave ’bravīt"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 2,
      "devanagari": "एवं परम्पराप्राप्तमिमं राजर्षयो विदुः।\n\nस कालेनेह महता योगो नष्टः परन्तप।।4.2।।",
      "iast": "evaṁ paramparā-prāptam imaṁ rājarṣhayo viduḥ\nsa kāleneha mahatā yogo naṣhṭaḥ parantapa"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 3,
      "devanagari": "स एवायं मया तेऽद्य योगः प्रोक्तः पुरातनः।\n\nभक्तोऽसि मे सखा चेति रहस्यं ह्येतदुत्तमम्।।4.3।।",
      "iast": "sa evāyaṁ mayā te ’dya yogaḥ proktaḥ purātanaḥ\nbhakto ’si me sakhā cheti rahasyaṁ hyetad uttamam"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 4,
      "devanagari": "अर्जुन उवाच\n\nअपरं भवतो जन्म परं जन्म विवस्वतः।\n\nकथमेतद्विजानीयां त्वमादौ प्रोक्तवानिति।।4.4।।",
      "iast": "arjuna uvācha\naparaṁ bhavato janma paraṁ janma vivasvataḥ\nkatham etad vijānīyāṁ tvam ādau proktavān iti"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 5,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाच\n\nबहूनि मे व्यतीतानि जन्मानि तव चार्जुन।\n\nतान्यहं वेद सर्वाणि न त्वं वेत्थ परन्तप।।4.5।।",
      "iast": "śhrī bhagavān uvācha\nbahūni me vyatītāni janmāni tava chārjuna\ntānyahaṁ veda sarvāṇi na tvaṁ vettha parantapa"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 6,
      "devanagari": "अजोऽपि सन्नव्ययात्मा भूतानामीश्वरोऽपि सन्।\n\nप्रकृतिं स्वामधिष्ठाय संभवाम्यात्ममायया।।4.6।।",
      "iast": "ajo ’pi sannavyayātmā bhūtānām īśhvaro ’pi san\nprakṛitiṁ svām adhiṣhṭhāya sambhavāmyātma-māyayā"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 7,
      "devanagari": "यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत।\n\nअभ्युत्थानमधर्मस्य तदाऽऽत्मानं सृजाम्यहम्।।4.7।।",
      "iast": "yadā yadā hi dharmasya glānir bhavati bhārata\nabhyutthānam adharmasya tadātmānaṁ sṛijāmyaham"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 8,
      "devanagari": "परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम्।\n\nधर्मसंस्थापनार्थाय संभवामि युगे युगे।।4.8।।",
      "iast": "paritrāṇāya sādhūnāṁ vināśhāya cha duṣhkṛitām\ndharma-sansthāpanārthāya sambhavāmi yuge yuge"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 9,
      "devanagari": "जन्म कर्म च मे दिव्यमेवं यो वेत्ति तत्त्वतः।\n\nत्यक्त्वा देहं पुनर्जन्म नैति मामेति सोऽर्जुन।।4.9।।",
      "iast": "janma karma cha me divyam evaṁ yo vetti tattvataḥ\ntyaktvā dehaṁ punar janma naiti mām eti so ’rjuna"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 10,
      "devanagari": "वीतरागभयक्रोधा मन्मया मामुपाश्रिताः।\n\nबहवो ज्ञानतपसा पूता मद्भावमागताः।।4.10।।",
      "iast": "vīta-rāga-bhaya-krodhā man-mayā mām upāśhritāḥ\nbahavo jñāna-tapasā pūtā mad-bhāvam āgatāḥ"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 11,
      "devanagari": "ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम्।\n\nमम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः।।4.11।।",
      "iast": "ye yathā māṁ prapadyante tāns tathaiva bhajāmyaham\nmama vartmānuvartante manuṣhyāḥ pārtha sarvaśhaḥ"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 12,
      "devanagari": "काङ्क्षन्तः कर्मणां सिद्धिं यजन्त इह देवताः।\n\nक्षिप्रं हि मानुषे लोके सिद्धिर्भवति कर्मजा।।4.12।।",
      "iast": "kāṅkṣhantaḥ karmaṇāṁ siddhiṁ yajanta iha devatāḥ\nkṣhipraṁ hi mānuṣhe loke siddhir bhavati karmajā"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 13,
      "devanagari": "चातुर्वर्ण्यं मया सृष्टं गुणकर्मविभागशः।\n\nतस्य कर्तारमपि मां विद्ध्यकर्तारमव्ययम्।।4.13।।",
      "iast": "chātur-varṇyaṁ mayā sṛiṣhṭaṁ guṇa-karma-vibhāgaśhaḥ\ntasya kartāram api māṁ viddhyakartāram avyayam"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 14,
      "devanagari": "न मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्मफले स्पृहा।\n\nइति मां योऽभिजानाति कर्मभिर्न स बध्यते।।4.14।।",
      "iast": "na māṁ karmāṇi limpanti na me karma-phale spṛihā\niti māṁ yo ’bhijānāti karmabhir na sa badhyate"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 15,
      "devanagari": "एवं ज्ञात्वा कृतं कर्म पूर्वैरपि मुमुक्षुभिः।\n\nकुरु कर्मैव तस्मात्त्वं पूर्वैः पूर्वतरं कृतम्।।4.15।।",
      "iast": "evaṁ jñātvā kṛitaṁ karma pūrvair api mumukṣhubhiḥ\nkuru karmaiva tasmāttvaṁ pūrvaiḥ pūrvataraṁ kṛitam"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 16,
      "devanagari": "किं कर्म किमकर्मेति कवयोऽप्यत्र मोहिताः।\n\nतत्ते कर्म प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात्।।4.16।।",
      "iast": "kiṁ karma kim akarmeti kavayo ’pyatra mohitāḥ\ntat te karma pravakṣhyāmi yaj jñātvā mokṣhyase ’śhubhāt"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 17,
      "devanagari": "कर्मणो ह्यपि बोद्धव्यं बोद्धव्यं च विकर्मणः।\n\nअकर्मणश्च बोद्धव्यं गहना कर्मणो गतिः।।4.17।।",
      "iast": "karmaṇo hyapi boddhavyaṁ boddhavyaṁ cha vikarmaṇaḥ\nakarmaṇaśh cha boddhavyaṁ gahanā karmaṇo gatiḥ"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 18,
      "devanagari": "कर्मण्यकर्म यः पश्येदकर्मणि च कर्म यः।\n\nस बुद्धिमान् मनुष्येषु स युक्तः कृत्स्नकर्मकृत्।।4.18।।",
      "iast": "karmaṇyakarma yaḥ paśhyed akarmaṇi cha karma yaḥ\nsa buddhimān manuṣhyeṣhu sa yuktaḥ kṛitsna-karma-kṛit"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 19,
      "devanagari": "यस्य सर्वे समारम्भाः कामसङ्कल्पवर्जिताः।\n\nज्ञानाग्निदग्धकर्माणं तमाहुः पण्डितं बुधाः।।4.19।।",
      "iast": "yasya sarve samārambhāḥ kāma-saṅkalpa-varjitāḥ\njñānāgni-dagdha-karmāṇaṁ tam āhuḥ paṇḍitaṁ budhāḥ"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 20,
      "devanagari": "त्यक्त्वा कर्मफलासङ्गं नित्यतृप्तो निराश्रयः।\n\nकर्मण्यभिप्रवृत्तोऽपि नैव किञ्चित्करोति सः।।4.20।।",
      "iast": "tyaktvā karma-phalāsaṅgaṁ nitya-tṛipto nirāśhrayaḥ\nkarmaṇyabhipravṛitto ’pi naiva kiñchit karoti saḥ"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 21,
      "devanagari": "निराशीर्यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः।\n\nशारीरं केवलं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम्।।4.21।।",
      "iast": "nirāśhīr yata-chittātmā tyakta-sarva-parigrahaḥ\nśhārīraṁ kevalaṁ karma kurvan nāpnoti kilbiṣham"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 22,
      "devanagari": "यदृच्छालाभसन्तुष्टो द्वन्द्वातीतो विमत्सरः।\n\nसमः सिद्धावसिद्धौ च कृत्वापि न निबध्यते।।4.22।।",
      "iast": "yadṛichchhā-lābha-santuṣhṭo dvandvātīto vimatsaraḥ\nsamaḥ siddhāvasiddhau cha kṛitvāpi na nibadhyate"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 23,
      "devanagari": "गतसङ्गस्य मुक्तस्य ज्ञानावस्थितचेतसः।\n\nयज्ञायाचरतः कर्म समग्रं प्रविलीयते।।4.23।।",
      "iast": "gata-saṅgasya muktasya jñānāvasthita-chetasaḥ\nyajñāyācharataḥ karma samagraṁ pravilīyate"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 24,
      "devanagari": "ब्रह्मार्पणं ब्रह्महविर्ब्रह्माग्नौ ब्रह्मणा हुतम्।\n\nब्रह्मैव तेन गन्तव्यं ब्रह्मकर्मसमाधिना।।4.24।।",
      "iast": "brahmārpaṇaṁ brahma havir brahmāgnau brahmaṇā hutam\nbrahmaiva tena gantavyaṁ brahma-karma-samādhinā"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 25,
      "devanagari": "दैवमेवापरे यज्ञं योगिनः पर्युपासते।\n\nब्रह्माग्नावपरे यज्ञं यज्ञेनैवोपजुह्वति।।4.25।।",
      "iast": "daivam evāpare yajñaṁ yoginaḥ paryupāsate\nbrahmāgnāvapare yajñaṁ yajñenaivopajuhvati"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 26,
      "devanagari": "श्रोत्रादीनीन्द्रियाण्यन्ये संयमाग्निषु जुह्वति।\n\nशब्दादीन्विषयानन्य इन्द्रियाग्निषु जुह्वति।।4.26।।",
      "iast": "śhrotrādīnīndriyāṇyanye sanyamāgniṣhu juhvati\nśhabdādīn viṣhayānanya indriyāgniṣhu juhvati"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 27,
      "devanagari": "सर्वाणीन्द्रियकर्माणि प्राणकर्माणि चापरे।\n\nआत्मसंयमयोगाग्नौ जुह्वति ज्ञानदीपिते।।4.27।।",
      "iast": "sarvāṇīndriya-karmāṇi prāṇa-karmāṇi chāpare\nātma-sanyama-yogāgnau juhvati jñāna-dīpite"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 28,
      "devanagari": "द्रव्ययज्ञास्तपोयज्ञा योगयज्ञास्तथापरे।\n\nस्वाध्यायज्ञानयज्ञाश्च यतयः संशितव्रताः।।4.28।।",
      "iast": "dravya-yajñās tapo-yajñā yoga-yajñās tathāpare\nswādhyāya-jñāna-yajñāśh cha yatayaḥ sanśhita-vratāḥ"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 29,
      "devanagari": "अपाने जुह्वति प्राण प्राणेऽपानं तथाऽपरे।\n\nप्राणापानगती रुद्ध्वा प्राणायामपरायणाः।।4.29।।",
      "iast": "apāne juhvati prāṇaṁ prāṇe ’pānaṁ tathāpare\nprāṇāpāna-gatī ruddhvā prāṇāyāma-parāyaṇāḥ\n apare niyatāhārāḥ prāṇān prāṇeṣhu juhvati\nsarve ’pyete yajña-vido yajña-kṣhapita-kalmaṣhāḥ"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 30,
      "devanagari": "अपरे नियताहाराः प्राणान्प्राणेषु जुह्वति।\n\nसर्वेऽप्येते यज्ञविदो यज्ञक्षपितकल्मषाः।।4.30।।",
      "iast": "apare niyatāhārāḥ prāṇān  prāṇeṣu juhvati\n\nsarve py 'ete yajña-vido yajña-kṣapita-kalmaṣāḥ"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 31,
      "devanagari": "यज्ञशिष्टामृतभुजो यान्ति ब्रह्म सनातनम्।\n\nनायं लोकोऽस्त्ययज्ञस्य कुतो़ऽन्यः कुरुसत्तम।।4.31।।",
      "iast": "yajña-śhiṣhṭāmṛita-bhujo yānti brahma sanātanam\nnāyaṁ loko ’styayajñasya kuto ’nyaḥ kuru-sattama"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 32,
      "devanagari": "एवं बहुविधा यज्ञा वितता ब्रह्मणो मुखे।\n\nकर्मजान्विद्धि तान्सर्वानेवं ज्ञात्वा विमोक्ष्यसे।।4.32।।",
      "iast": "evaṁ bahu-vidhā yajñā vitatā brahmaṇo mukhe\nkarma-jān viddhi tān sarvān evaṁ jñātvā vimokṣhyase"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 33,
      "devanagari": "श्रेयान्द्रव्यमयाद्यज्ञाज्ज्ञानयज्ञः परन्तप।\n\nसर्वं कर्माखिलं पार्थ ज्ञाने परिसमाप्यते।।4.33।।",
      "iast": "śhreyān dravya-mayād yajñāj jñāna-yajñaḥ parantapa\nsarvaṁ karmākhilaṁ pārtha jñāne parisamāpyate"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 34,
      "devanagari": "तद्विद्धि प्रणिपातेन परिप्रश्नेन सेवया।\n\nउपदेक्ष्यन्ति ते ज्ञानं ज्ञानिनस्तत्त्वदर्शिनः।।4.34।।",
      "iast": "tad viddhi praṇipātena paripraśhnena sevayā\nupadekṣhyanti te jñānaṁ jñāninas tattva-darśhinaḥ"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 35,
      "devanagari": "यज्ज्ञात्वा न पुनर्मोहमेवं यास्यसि पाण्डव।\n\nयेन भूतान्यशेषेण द्रक्ष्यस्यात्मन्यथो मयि।।4.35।।",
      "iast": "yaj jñātvā na punar moham evaṁ yāsyasi pāṇḍava\nyena bhūtānyaśheṣheṇa drakṣhyasyātmanyatho mayi"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 36,
      "devanagari": "अपि चेदसि पापेभ्यः सर्वेभ्यः पापकृत्तमः।\n\nसर्वं ज्ञानप्लवेनैव वृजिनं सन्तरिष्यसि।।4.36।।",
      "iast": "api ched asi pāpebhyaḥ sarvebhyaḥ pāpa-kṛit-tamaḥ\nsarvaṁ jñāna-plavenaiva vṛijinaṁ santariṣhyasi"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 37,
      "devanagari": "यथैधांसि समिद्धोऽग्निर्भस्मसात्कुरुतेऽर्जुन।\n\nज्ञानाग्निः सर्वकर्माणि भस्मसात्कुरुते तथा।।4.37।।",
      "iast": "yathaidhānsi samiddho ’gnir bhasma-sāt kurute ’rjuna\njñānāgniḥ sarva-karmāṇi bhasma-sāt kurute tathā"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 38,
      "devanagari": "न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते।\n\nतत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति।।4.38।।",
      "iast": "na hi jñānena sadṛiśhaṁ pavitramiha vidyate\ntatsvayaṁ yogasansiddhaḥ kālenātmani vindati"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 39,
      "devanagari": "श्रद्धावाँल्लभते ज्ञानं तत्परः संयतेन्द्रियः।\n\nज्ञानं लब्ध्वा परां शान्तिमचिरेणाधिगच्छति।।4.39।।",
      "iast": "śhraddhāvān labhate jñānaṁ tat-paraḥ sanyatendriyaḥ\njñānaṁ labdhvā parāṁ śhāntim achireṇādhigachchhati"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 40,
      "devanagari": "अज्ञश्चाश्रद्दधानश्च संशयात्मा विनश्यति।\n\nनायं लोकोऽस्ति न परो न सुखं संशयात्मनः।।4.40।।",
      "iast": "ajñaśh chāśhraddadhānaśh cha sanśhayātmā vinaśhyati\nnāyaṁ loko ’sti na paro na sukhaṁ sanśhayātmanaḥ"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 41,
      "devanagari": "योगसंन्यस्तकर्माणं ज्ञानसंछिन्नसंशयम्।\n\nआत्मवन्तं न कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय।।4.41।।",
      "iast": "yoga-sannyasta-karmāṇaṁ jñāna-sañchhinna-sanśhayam\nātmavantaṁ na karmāṇi nibadhnanti dhanañjaya"
    },
    {
      "chapter": 4,
      "verse": 42,
      "devanagari": "तस्मादज्ञानसंभूतं हृत्स्थं ज्ञानासिनाऽऽत्मनः।\n\nछित्त्वैनं संशयं योगमातिष्ठोत्तिष्ठ भारत।।4.42।।",
      "iast": "tasmād ajñāna-sambhūtaṁ hṛit-sthaṁ jñānāsinātmanaḥ\nchhittvainaṁ sanśhayaṁ yogam ātiṣhṭhottiṣhṭha bhārata"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 1,
      "devanagari": "अर्जुन उवाच\n\nसंन्यासं कर्मणां कृष्ण पुनर्योगं च शंससि।\n\nयच्छ्रेय एतयोरेकं तन्मे ब्रूहि सुनिश्िचतम्।।5.1।।",
      "iast": "arjuna uvācha\nsannyāsaṁ karmaṇāṁ kṛiṣhṇa punar yogaṁ cha śhansasi\nyach chhreya etayor ekaṁ tan me brūhi su-niśhchitam"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 2,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाच\n\nसंन्यासः कर्मयोगश्च निःश्रेयसकरावुभौ।\n\nतयोस्तु कर्मसंन्यासात्कर्मयोगो विशिष्यते।।5.2।।",
      "iast": "śhrī bhagavān uvācha\nsannyāsaḥ karma-yogaśh cha niḥśhreyasa-karāvubhau\ntayos tu karma-sannyāsāt karma-yogo viśhiṣhyate"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 3,
      "devanagari": "ज्ञेयः स नित्यसंन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्क्षति।\n\nनिर्द्वन्द्वो हि महाबाहो सुखं बन्धात्प्रमुच्यते।।5.3।।",
      "iast": "jñeyaḥ sa nitya-sannyāsī yo na dveṣhṭi na kāṅkṣhati\nnirdvandvo hi mahā-bāho sukhaṁ bandhāt pramuchyate"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 4,
      "devanagari": "सांख्ययोगौ पृथग्बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः।\n\nएकमप्यास्थितः सम्यगुभयोर्विन्दते फलम्।।5.4।।",
      "iast": "sānkhya-yogau pṛithag bālāḥ pravadanti na paṇḍitāḥ\nekamapyāsthitaḥ samyag ubhayor vindate phalam"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 5,
      "devanagari": "यत्सांख्यैः प्राप्यते स्थानं तद्योगैरपि गम्यते।\n\nएकं सांख्यं च योगं च यः पश्यति स पश्यति।।5.5।।",
      "iast": "yat sānkhyaiḥ prāpyate sthānaṁ tad yogair api gamyate\nekaṁ sānkhyaṁ cha yogaṁ cha yaḥ paśhyati sa paśhyati"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 6,
      "devanagari": "संन्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतः।\n\nयोगयुक्तो मुनिर्ब्रह्म नचिरेणाधिगच्छति।।5.6।।",
      "iast": "sannyāsas tu mahā-bāho duḥkham āptum ayogataḥ\nyoga-yukto munir brahma na chireṇādhigachchhati"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 7,
      "devanagari": "योगयुक्तो विशुद्धात्मा विजितात्मा जितेन्द्रियः।\n\nसर्वभूतात्मभूतात्मा कुर्वन्नपि न लिप्यते।।5.7।।",
      "iast": "yoga-yukto viśhuddhātmā vijitātmā jitendriyaḥ\nsarva-bhūtātma-bhūtātmā kurvann api na lipyate"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 8,
      "devanagari": "नैव किंचित्करोमीति युक्तो मन्येत तत्त्ववित्।\n\nपश्यन् श्रृणवन्स्पृशञ्जिघ्रन्नश्नन्गच्छन्स्वपन् श्वसन्।।5.8।।",
      "iast": "naiva kiñchit karomīti yukto manyeta tattva-vit\npaśhyañ śhṛiṇvan spṛiśhañjighrann aśhnangachchhan svapañśhvasan\n pralapan visṛijan gṛihṇann unmiṣhan nimiṣhann api\nindriyāṇīndriyārtheṣhu vartanta iti dhārayan"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 9,
      "devanagari": "प्रलपन्विसृजन्गृह्णन्नुन्मिषन्निमिषन्नपि।\n\nइन्द्रियाणीन्द्रियार्थेषु वर्तन्त इति धारयन्।।5.9।।",
      "iast": "pralapan visṛjan gṛhṇann unmiṣan nimiṣann api indriyāṇīndriyārtheṣu vartanta iti dhārayan"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 10,
      "devanagari": "ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा करोति यः।\n\nलिप्यते न स पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा।।5.10।।",
      "iast": "brahmaṇyādhāya karmāṇi saṅgaṁ tyaktvā karoti yaḥ\nlipyate na sa pāpena padma-patram ivāmbhasā"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 11,
      "devanagari": "कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि।\n\nयोगिनः कर्म कुर्वन्ति सङ्गं त्यक्त्वाऽऽत्मशुद्धये।।5.11।।",
      "iast": "kāyena manasā buddhyā kevalair indriyair api\nyoginaḥ karma kurvanti saṅgaṁ tyaktvātma-śhuddhaye"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 12,
      "devanagari": "युक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम्।\n\nअयुक्तः कामकारेण फले सक्तो निबध्यते।।5.12।।",
      "iast": "yuktaḥ karma-phalaṁ tyaktvā śhāntim āpnoti naiṣhṭhikīm\nayuktaḥ kāma-kāreṇa phale sakto nibadhyate"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 13,
      "devanagari": "सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्यास्ते सुखं वशी।\n\nनवद्वारे पुरे देही नैव कुर्वन्न कारयन्।।5.13।।",
      "iast": "sarva-karmāṇi manasā sannyasyāste sukhaṁ vaśhī\nnava-dvāre pure dehī naiva kurvan na kārayan"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 14,
      "devanagari": "न कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः।\n\nन कर्मफलसंयोगं स्वभावस्तु प्रवर्तते।।5.14।।",
      "iast": "na kartṛitvaṁ na karmāṇi lokasya sṛijati prabhuḥ\nna karma-phala-saṅyogaṁ svabhāvas tu pravartate"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 15,
      "devanagari": "नादत्ते कस्यचित्पापं न चैव सुकृतं विभुः।\n\nअज्ञानेनावृतं ज्ञानं तेन मुह्यन्ति जन्तवः।।5.15।।",
      "iast": "nādatte kasyachit pāpaṁ na chaiva sukṛitaṁ vibhuḥ\najñānenāvṛitaṁ jñānaṁ tena muhyanti jantavaḥ"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 16,
      "devanagari": "ज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनः।\n\nतेषामादित्यवज्ज्ञानं प्रकाशयति तत्परम्।।5.16।।",
      "iast": "jñānena tu tad ajñānaṁ yeṣhāṁ nāśhitam ātmanaḥ\nteṣhām āditya-vaj jñānaṁ prakāśhayati tat param"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 17,
      "devanagari": "तद्बुद्धयस्तदात्मानस्तन्निष्ठास्तत्परायणाः।\n\nगच्छन्त्यपुनरावृत्तिं ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः।।5.17।।",
      "iast": "tad-buddhayas tad-ātmānas tan-niṣhṭhās tat-parāyaṇāḥ\ngachchhantyapunar-āvṛittiṁ jñāna-nirdhūta-kalmaṣhāḥ"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 18,
      "devanagari": "विद्याविनयसंपन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि।\n\nशुनि चैव श्वपाके च पण्डिताः समदर्शिनः।।5.18।।",
      "iast": "vidyā-vinaya-sampanne brāhmaṇe gavi hastini\nśhuni chaiva śhva-pāke cha paṇḍitāḥ sama-darśhinaḥ"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 19,
      "devanagari": "इहैव तैर्जितः सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः।\n\nनिर्दोषं हि समं ब्रह्म तस्माद्ब्रह्मणि ते स्थिताः।।5.19।।",
      "iast": "ihaiva tair jitaḥ sargo yeṣhāṁ sāmye sthitaṁ manaḥ\nnirdoṣhaṁ hi samaṁ brahma tasmād brahmaṇi te sthitāḥ"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 20,
      "devanagari": "न प्रहृष्येत्प्रियं प्राप्य नोद्विजेत्प्राप्य चाप्रियम्।\n\nस्थिरबुद्धिरसम्मूढो ब्रह्मविद्ब्रह्मणि स्थितः।।5.20।।",
      "iast": "na prahṛiṣhyet priyaṁ prāpya nodvijet prāpya chāpriyam\nsthira-buddhir asammūḍho brahma-vid brahmaṇi sthitaḥ"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 21,
      "devanagari": "बाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्मा विन्दत्यात्मनि यत्सुखम्।\n\nस ब्रह्मयोगयुक्तात्मा सुखमक्षयमश्नुते।।5.21।।",
      "iast": "bāhya-sparśheṣhvasaktātmā vindatyātmani yat sukham\nsa brahma-yoga-yuktātmā sukham akṣhayam aśhnute"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 22,
      "devanagari": "ये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते।\n\nआद्यन्तवन्तः कौन्तेय न तेषु रमते बुधः।।5.22।।",
      "iast": "ye hi sansparśha-jā bhogā duḥkha-yonaya eva te\nādyantavantaḥ kaunteya na teṣhu ramate budhaḥ"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 23,
      "devanagari": "शक्नोतीहैव यः सोढुं प्राक्शरीरविमोक्षणात्।\n\nकामक्रोधोद्भवं वेगं स युक्तः स सुखी नरः।।5.23।।",
      "iast": "śhaknotīhaiva yaḥ soḍhuṁ prāk śharīra-vimokṣhaṇāt\nkāma-krodhodbhavaṁ vegaṁ sa yuktaḥ sa sukhī naraḥ"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 24,
      "devanagari": "योऽन्तःसुखोऽन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव यः।\n\nस योगी ब्रह्मनिर्वाणं ब्रह्मभूतोऽधिगच्छति।।5.24।।",
      "iast": "yo 'ntaḥ-sukho 'ntar-ārāmas tathāntar-jyotir eva yaḥ\nsa yogī brahma-nirvāṇaṁ brahma-bhūto 'dhigachchhati"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 25,
      "devanagari": "लभन्ते ब्रह्मनिर्वाणमृषयः क्षीणकल्मषाः।\n\nछिन्नद्वैधा यतात्मानः सर्वभूतहिते रताः।।5.25।।",
      "iast": "labhante brahma-nirvāṇam ṛiṣhayaḥ kṣhīṇa-kalmaṣhāḥ\nchhinna-dvaidhā yatātmānaḥ sarva-bhūta-hite ratāḥ"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 26,
      "devanagari": "कामक्रोधवियुक्तानां यतीनां यतचेतसाम्।\n\nअभितो ब्रह्मनिर्वाणं वर्तते विदितात्मनाम्।।5.26।।",
      "iast": "kāma-krodha-viyuktānāṁ yatīnāṁ yata-chetasām\nabhito brahma-nirvāṇaṁ vartate viditātmanām"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 27,
      "devanagari": "स्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः।\n\nप्राणापानौ समौ कृत्वा नासाभ्यन्तरचारिणौ।।5.27।।",
      "iast": "sparśhān kṛitvā bahir bāhyānśh chakṣhuśh chaivāntare bhruvoḥ\nprāṇāpānau samau kṛitvā nāsābhyantara-chāriṇau\n yatendriya-mano-buddhir munir mokṣha-parāyaṇaḥ\nvigatechchhā-bhaya-krodho yaḥ sadā mukta eva saḥ"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 28,
      "devanagari": "यतेन्द्रियमनोबुद्धिर्मुनिर्मोक्षपरायणः।\n\nविगतेच्छाभयक्रोधो यः सदा मुक्त एव सः।।5.28।।",
      "iast": "yatendriya-mano-buddhir  munir   mokṣa-parāyaṇaḥ vigatecchā-bhaya-krodho yaḥ sadā    mukta   eva saḥ"
    },
    {
      "chapter": 5,
      "verse": 29,
      "devanagari": "भोक्तारं यज्ञतपसां सर्वलोकमहेश्वरम्।\n\nसुहृदं सर्वभूतानां ज्ञात्वा मां शान्तिमृच्छति।।5.29।।",
      "iast": "bhoktāraṁ yajña-tapasāṁ sarva-loka-maheśhvaram\nsuhṛidaṁ sarva-bhūtānāṁ jñātvā māṁ śhāntim ṛichchhati"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 1,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाच\n\nअनाश्रितः कर्मफलं कार्यं कर्म करोति यः।\n\nस संन्यासी च योगी च न निरग्निर्न चाक्रियः।।6.1।।",
      "iast": "śhrī bhagavān uvācha\nanāśhritaḥ karma-phalaṁ kāryaṁ karma karoti yaḥ\nsa sannyāsī cha yogī cha na niragnir na chākriyaḥ"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 2,
      "devanagari": "यं संन्यासमिति प्राहुर्योगं तं विद्धि पाण्डव।\n\nन ह्यसंन्यस्तसङ्कल्पो योगी भवति कश्चन।।6.2।।",
      "iast": "yaṁ sannyāsam iti prāhur yogaṁ taṁ viddhi pāṇḍava\nna hyasannyasta-saṅkalpo yogī bhavati kaśhchana"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 3,
      "devanagari": "आरुरुक्षोर्मुनेर्योगं कर्म कारणमुच्यते।\n\nयोगारूढस्य तस्यैव शमः कारणमुच्यते।।6.3।।",
      "iast": "ārurukṣhor muner yogaṁ karma kāraṇam uchyate\nyogārūḍhasya tasyaiva śhamaḥ kāraṇam uchyate"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 4,
      "devanagari": "यदा हि नेन्द्रियार्थेषु न कर्मस्वनुषज्जते।\n\nसर्वसङ्कल्पसंन्यासी योगारूढस्तदोच्यते।।6.4।।",
      "iast": "yadā hi nendriyārtheṣhu na karmasv-anuṣhajjate\nsarva-saṅkalpa-sannyāsī yogārūḍhas tadochyate"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 5,
      "devanagari": "उद्धरेदात्मनाऽऽत्मानं नात्मानमवसादयेत्।\n\nआत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः।।6.5।।",
      "iast": "uddhared ātmanātmānaṁ nātmānam avasādayet\nātmaiva hyātmano bandhur ātmaiva ripur ātmanaḥ"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 6,
      "devanagari": "बन्धुरात्माऽऽत्मनस्तस्य येनात्मैवात्मना जितः।\n\nअनात्मनस्तु शत्रुत्वे वर्तेतात्मैव शत्रुवत्।।6.6।।",
      "iast": "bandhur ātmātmanas tasya yenātmaivātmanā jitaḥ\nanātmanas tu śhatrutve vartetātmaiva śhatru-vat"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 7,
      "devanagari": "जितात्मनः प्रशान्तस्य परमात्मा समाहितः।\n\nशीतोष्णसुखदुःखेषु तथा मानापमानयोः।।6.7।।",
      "iast": "jitātmanaḥ praśhāntasya paramātmā samāhitaḥ\nśhītoṣhṇa-sukha-duḥkheṣhu tathā mānāpamānayoḥ"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 8,
      "devanagari": "ज्ञानविज्ञानतृप्तात्मा कूटस्थो विजितेन्द्रियः।\n\nयुक्त इत्युच्यते योगी समलोष्टाश्मकाञ्चनः।।6.8।।",
      "iast": "jñāna-vijñāna-tṛiptātmā kūṭa-stho vijitendriyaḥ\nyukta ityuchyate yogī sama-loṣhṭāśhma-kāñchanaḥ"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 9,
      "devanagari": "सुहृन्मित्रार्युदासीनमध्यस्थद्वेष्यबन्धुषु।\n\nसाधुष्वपि च पापेषु समबुद्धिर्विशिष्यते।।6.9।।",
      "iast": "suhṛin-mitrāryudāsīna-madhyastha-dveṣhya-bandhuṣhu\nsādhuṣhvapi cha pāpeṣhu sama-buddhir viśhiṣhyate"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 10,
      "devanagari": "योगी युञ्जीत सततमात्मानं रहसि स्थितः।\n\nएकाकी यतचित्तात्मा निराशीरपरिग्रहः।।6.10।।",
      "iast": "yogī yuñjīta satatam ātmānaṁ rahasi sthitaḥ\nekākī yata-chittātmā nirāśhīr aparigrahaḥ"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 11,
      "devanagari": "शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरमासनमात्मनः।\n\nनात्युच्छ्रितं नातिनीचं चैलाजिनकुशोत्तरम्।।6.11।।",
      "iast": "śhuchau deśhe pratiṣhṭhāpya sthiram āsanam ātmanaḥ\nnātyuchchhritaṁ nāti-nīchaṁ chailājina-kuśhottaram"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 12,
      "devanagari": "तत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यतचित्तेन्द्रियक्रियः।\n\nउपविश्यासने युञ्ज्याद्योगमात्मविशुद्धये।।6.12।।",
      "iast": "tatraikāgraṁ manaḥ kṛitvā yata-chittendriya-kriyaḥ\nupaviśhyāsane yuñjyād yogam ātma-viśhuddhaye"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 13,
      "devanagari": "समं कायशिरोग्रीवं धारयन्नचलं स्थिरः।\n\nसंप्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकयन्।।6.13।।",
      "iast": "samaṁ kāya-śhiro-grīvaṁ dhārayann achalaṁ sthiraḥ\nsamprekṣhya nāsikāgraṁ svaṁ diśhaśh chānavalokayan"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 14,
      "devanagari": "प्रशान्तात्मा विगतभीर्ब्रह्मचारिव्रते स्थितः।\n\nमनः संयम्य मच्चित्तो युक्त आसीत मत्परः।।6.14।।",
      "iast": "praśhāntātmā vigata-bhīr brahmachāri-vrate sthitaḥ\nmanaḥ sanyamya mach-chitto yukta āsīta mat-paraḥ"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 15,
      "devanagari": "युञ्जन्नेवं सदाऽऽत्मानं योगी नियतमानसः।\n\nशान्तिं निर्वाणपरमां मत्संस्थामधिगच्छति।।6.15।।",
      "iast": "yuñjann evaṁ sadātmānaṁ yogī niyata-mānasaḥ\nśhantiṁ nirvāṇa-paramāṁ mat-sansthām adhigachchhati"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 16,
      "devanagari": "नात्यश्नतस्तु योगोऽस्ति न चैकान्तमनश्नतः।\n\nन चातिस्वप्नशीलस्य जाग्रतो नैव चार्जुन।।6.16।।",
      "iast": "nātyaśhnatastu yogo ’sti na chaikāntam anaśhnataḥ\nna chāti-svapna-śhīlasya jāgrato naiva chārjuna"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 17,
      "devanagari": "युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु।\n\nयुक्तस्वप्नावबोधस्य योगो भवति दुःखहा।।6.17।।",
      "iast": "yuktāhāra-vihārasya yukta-cheṣhṭasya karmasu\nyukta-svapnāvabodhasya yogo bhavati duḥkha-hā"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 18,
      "devanagari": "यदा विनियतं चित्तमात्मन्येवावतिष्ठते।\n\nनिःस्पृहः सर्वकामेभ्यो युक्त इत्युच्यते तदा।।6.18।।",
      "iast": "yadā viniyataṁ chittam ātmanyevāvatiṣhṭhate\nniḥspṛihaḥ sarva-kāmebhyo yukta ityuchyate tadā"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 19,
      "devanagari": "यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता।\n\nयोगिनो यतचित्तस्य युञ्जतो योगमात्मनः।।6.19।।",
      "iast": "yathā dīpo nivāta-stho neṅgate sopamā smṛitā\nyogino yata-chittasya yuñjato yogam ātmanaḥ"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 20,
      "devanagari": "यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया।\n\nयत्र चैवात्मनाऽऽत्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति।।6.20।।",
      "iast": "yatroparamate chittaṁ niruddhaṁ yoga-sevayā\nyatra chaivātmanātmānaṁ paśhyann ātmani tuṣhyati"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 21,
      "devanagari": "सुखमात्यन्तिकं यत्तद्बुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम्।\n\nवेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश्चलति तत्त्वतः।।6.21।।",
      "iast": "sukham ātyantikaṁ yat tad buddhi-grāhyam atīndriyam\nvetti yatra na chaivāyaṁ sthitaśh chalati tattvataḥ"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 22,
      "devanagari": "यं लब्ध्वा चापरं लाभं मन्यते नाधिकं ततः।\n\nयस्मिन्स्थितो न दुःखेन गुरुणापि विचाल्यते।।6.22।।",
      "iast": "yaṁ labdhvā chāparaṁ lābhaṁ manyate nādhikaṁ tataḥ\nyasmin sthito na duḥkhena guruṇāpi vichālyate"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 23,
      "devanagari": "तं विद्याद् दुःखसंयोगवियोगं योगसंज्ञितम्।\n\nस निश्चयेन योक्तव्यो योगोऽनिर्विण्णचेतसा।।6.23।।",
      "iast": "taṁ vidyād duḥkha-sanyoga-viyogaṁ yogasaṅjñitam\nsa niśhchayena yoktavyo yogo ’nirviṇṇa-chetasā"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 24,
      "devanagari": "सङ्कल्पप्रभवान्कामांस्त्यक्त्वा सर्वानशेषतः।\n\nमनसैवेन्द्रियग्रामं विनियम्य समन्ततः।।6.24।।",
      "iast": "saṅkalpa-prabhavān kāmāns tyaktvā sarvān aśheṣhataḥ\nmanasaivendriya-grāmaṁ viniyamya samantataḥ"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 25,
      "devanagari": "शनैः शनैरुपरमेद् बुद्ध्या धृतिगृहीतया।\n\nआत्मसंस्थं मनः कृत्वा न किञ्चिदपि चिन्तयेत्।।6.25।।",
      "iast": "śhanaiḥ śhanair uparamed buddhyā dhṛiti-gṛihītayā\nātma-sansthaṁ manaḥ kṛitvā na kiñchid api chintayet"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 26,
      "devanagari": "यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम्।\n\nततस्ततो नियम्यैतदात्मन्येव वशं नयेत्।।6.26।।",
      "iast": "yato yato niśhcharati manaśh chañchalam asthiram\ntatas tato niyamyaitad ātmanyeva vaśhaṁ nayet"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 27,
      "devanagari": "प्रशान्तमनसं ह्येनं योगिनं सुखमुत्तमम्।\n\nउपैति शान्तरजसं ब्रह्मभूतमकल्मषम्।।6.27।।",
      "iast": "praśhānta-manasaṁ hyenaṁ yoginaṁ sukham uttamam\nupaiti śhānta-rajasaṁ brahma-bhūtam akalmaṣham"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 28,
      "devanagari": "युञ्जन्नेवं सदाऽऽत्मानं योगी विगतकल्मषः।\n\nसुखेन ब्रह्मसंस्पर्शमत्यन्तं सुखमश्नुते।।6.28।।",
      "iast": "yuñjann evaṁ sadātmānaṁ yogī vigata-kalmaṣhaḥ\nsukhena brahma-sansparśham atyantaṁ sukham aśhnute"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 29,
      "devanagari": "सर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि।\n\nईक्षते योगयुक्तात्मा सर्वत्र समदर्शनः।।6.29।।",
      "iast": "sarva-bhūta-stham ātmānaṁ sarva-bhūtāni chātmani\nīkṣhate yoga-yuktātmā sarvatra sama-darśhanaḥ"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 30,
      "devanagari": "यो मां पश्यति सर्वत्र सर्वं च मयि पश्यति।\n\nतस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति।।6.30।।",
      "iast": "yo māṁ paśhyati sarvatra sarvaṁ cha mayi paśhyati\ntasyāhaṁ na praṇaśhyāmi sa cha me na praṇaśhyati"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 31,
      "devanagari": "सर्वभूतस्थितं यो मां भजत्येकत्वमास्थितः।\n\nसर्वथा वर्तमानोऽपि स योगी मयि वर्तते।।6.31।।",
      "iast": "sarva-bhūta-sthitaṁ yo māṁ bhajatyekatvam āsthitaḥ\nsarvathā vartamāno ’pi sa yogī mayi vartate"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 32,
      "devanagari": "आत्मौपम्येन सर्वत्र समं पश्यति योऽर्जुन।\n\nसुखं वा यदि वा दुःखं सः योगी परमो मतः।।6.32।।",
      "iast": "ātmaupamyena sarvatra samaṁ paśhyati yo ’rjuna\nsukhaṁ vā yadi vā duḥkhaṁ sa yogī paramo mataḥ"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 33,
      "devanagari": "अर्जुन उवाच\n\nयोऽयं योगस्त्वया प्रोक्तः साम्येन मधुसूदन।\n\nएतस्याहं न पश्यामि चञ्चलत्वात् स्थितिं स्थिराम्।।6.33।।",
      "iast": "arjuna uvācha\nyo ’yaṁ yogas tvayā proktaḥ sāmyena madhusūdana\netasyāhaṁ na paśhyāmi chañchalatvāt sthitiṁ sthirām"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 34,
      "devanagari": "चञ्चलं हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवद्दृढम्।\n\nतस्याहं निग्रहं मन्ये वायोरिव सुदुष्करम्।।6.34।।",
      "iast": "chañchalaṁ hi manaḥ kṛiṣhṇa pramāthi balavad dṛiḍham\ntasyāhaṁ nigrahaṁ manye vāyor iva su-duṣhkaram"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 35,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाच\n\nअसंशयं महाबाहो मनो दुर्निग्रहं चलं।\n\nअभ्यासेन तु कौन्तेय वैराग्येण च गृह्यते।।6.35।।",
      "iast": "śhrī bhagavān uvācha\nasanśhayaṁ mahā-bāho mano durnigrahaṁ chalam\nabhyāsena tu kaunteya vairāgyeṇa cha gṛihyate"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 36,
      "devanagari": "असंयतात्मना योगो दुष्प्राप इति मे मतिः।\n\nवश्यात्मना तु यतता शक्योऽवाप्तुमुपायतः।।6.36।।",
      "iast": "asaṅyatātmanā yogo duṣhprāpa iti me matiḥ\nvaśhyātmanā tu yatatā śhakyo ’vāptum upāyataḥ"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 37,
      "devanagari": "अर्जुन उवाच\n\nअयतिः श्रद्धयोपेतो योगाच्चलितमानसः।\n\nअप्राप्य योगसंसिद्धिं कां गतिं कृष्ण गच्छति।।6.37।।",
      "iast": "arjuna uvācha\nayatiḥ śhraddhayopeto yogāch chalita-mānasaḥ\naprāpya yoga-sansiddhiṁ kāṅ gatiṁ kṛiṣhṇa gachchhati"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 38,
      "devanagari": "कच्चिन्नोभयविभ्रष्टश्छिन्नाभ्रमिव नश्यति।\n\nअप्रतिष्ठो महाबाहो विमूढो ब्रह्मणः पथि।।6.38।।",
      "iast": "kachchin nobhaya-vibhraṣhṭaśh chhinnābhram iva naśhyati\napratiṣhṭho mahā-bāho vimūḍho brahmaṇaḥ pathi"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 39,
      "devanagari": "एतन्मे संशयं कृष्ण छेत्तुमर्हस्यशेषतः।\n\nत्वदन्यः संशयस्यास्य छेत्ता न ह्युपपद्यते।।6.39।।",
      "iast": "etan me sanśhayaṁ kṛiṣhṇa chhettum arhasyaśheṣhataḥ\ntvad-anyaḥ sanśhayasyāsya chhettā na hyupapadyate"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 40,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाच\n\nपार्थ नैवेह नामुत्र विनाशस्तस्य विद्यते।\n\nनहि कल्याणकृत्कश्िचद्दुर्गतिं तात गच्छति।।6.40।।",
      "iast": "śhrī bhagavān uvācha\npārtha naiveha nāmutra vināśhas tasya vidyate\nna hi kalyāṇa-kṛit kaśhchid durgatiṁ tāta gachchhati"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 41,
      "devanagari": "प्राप्य पुण्यकृतां लोकानुषित्वा शाश्वतीः समाः।\n\nशुचीनां श्रीमतां गेहे योगभ्रष्टोऽभिजायते।।6.41।।",
      "iast": "prāpya puṇya-kṛitāṁ lokān uṣhitvā śhāśhvatīḥ samāḥ\nśhuchīnāṁ śhrīmatāṁ gehe yoga-bhraṣhṭo’bhijāyate"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 42,
      "devanagari": "अथवा योगिनामेव कुले भवति धीमताम्।\n\nएतद्धि दुर्लभतरं लोके जन्म यदीदृशम्।।6.42।।",
      "iast": "atha vā yoginām eva kule bhavati dhīmatām\netad dhi durlabhataraṁ loke janma yad īdṛiśham"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 43,
      "devanagari": "तत्र तं बुद्धिसंयोगं लभते पौर्वदेहिकम्।\n\nयतते च ततो भूयः संसिद्धौ कुरुनन्दन।।6.43।।",
      "iast": "tatra taṁ buddhi-sanyogaṁ labhate paurva-dehikam\nyatate cha tato bhūyaḥ sansiddhau kuru-nandana"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 44,
      "devanagari": "पूर्वाभ्यासेन तेनैव ह्रियते ह्यवशोऽपि सः।\n\nजिज्ञासुरपि योगस्य शब्दब्रह्मातिवर्तते।।6.44।।",
      "iast": "pūrvābhyāsena tenaiva hriyate hyavaśho ’pi saḥ\njijñāsur api yogasya śhabda-brahmātivartate"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 45,
      "devanagari": "प्रयत्नाद्यतमानस्तु योगी संशुद्धकिल्बिषः।\n\nअनेकजन्मसंसिद्धस्ततो याति परां गतिम्।।6.45।।",
      "iast": "prayatnād yatamānas tu yogī sanśhuddha-kilbiṣhaḥ\naneka-janma-sansiddhas tato yāti parāṁ gatim"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 46,
      "devanagari": "तपस्विभ्योऽधिको योगी ज्ञानिभ्योऽपि मतोऽधिकः।\n\nकर्मिभ्यश्चाधिको योगी तस्माद्योगी भवार्जुन।।6.46।।",
      "iast": "tapasvibhyo ’dhiko yogī\njñānibhyo ’pi mato ’dhikaḥ\nkarmibhyaśh chādhiko yogī\ntasmād yogī bhavārjuna"
    },
    {
      "chapter": 6,
      "verse": 47,
      "devanagari": "योगिनामपि सर्वेषां मद्गतेनान्तरात्मना।\n\nश्रद्धावान्भजते यो मां स मे युक्ततमो मतः।।6.47।।",
      "iast": "yoginām api sarveṣhāṁ mad-gatenāntar-ātmanā\nśhraddhāvān bhajate yo māṁ sa me yuktatamo mataḥ"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 1,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाच\n\nमय्यासक्तमनाः पार्थ योगं युञ्जन्मदाश्रयः।\n\nअसंशयं समग्रं मां यथा ज्ञास्यसि तच्छृणु।।7.1।।",
      "iast": "śhrī bhagavān uvācha\nmayyāsakta-manāḥ pārtha yogaṁ yuñjan mad-āśhrayaḥ\nasanśhayaṁ samagraṁ māṁ yathā jñāsyasi tach chhṛiṇu"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 2,
      "devanagari": "ज्ञानं तेऽहं सविज्ञानमिदं वक्ष्याम्यशेषतः।\n\nयज्ज्ञात्वा नेह भूयोऽन्यज्ज्ञातव्यमवशिष्यते।।7.2।।",
      "iast": "jñānaṁ te ’haṁ sa-vijñānam idaṁ vakṣhyāmyaśheṣhataḥ\nyaj jñātvā neha bhūyo ’nyaj jñātavyam-avaśhiṣhyate"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 3,
      "devanagari": "मनुष्याणां सहस्रेषु कश्िचद्यतति सिद्धये।\n\nयततामपि सिद्धानां कश्िचन्मां वेत्ति तत्त्वतः।।7.3।।",
      "iast": "manuṣhyāṇāṁ sahasreṣhu kaśhchid yatati siddhaye\nyatatām api siddhānāṁ kaśhchin māṁ vetti tattvataḥ"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 4,
      "devanagari": "भूमिरापोऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च।\n\nअहङ्कार इतीयं मे भिन्ना प्रकृतिरष्टधा।।7.4।।",
      "iast": "bhūmir-āpo ’nalo vāyuḥ khaṁ mano buddhir eva cha\nahankāra itīyaṁ me bhinnā prakṛitir aṣhṭadhā"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 5,
      "devanagari": "अपरेयमितस्त्वन्यां प्रकृतिं विद्धि मे पराम्।\n\nजीवभूतां महाबाहो ययेदं धार्यते जगत्।।7.5।।",
      "iast": "apareyam itas tvanyāṁ prakṛitiṁ viddhi me parām\njīva-bhūtāṁ mahā-bāho yayedaṁ dhāryate jagat"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 6,
      "devanagari": "एतद्योनीनि भूतानि सर्वाणीत्युपधारय।\n\nअहं कृत्स्नस्य जगतः प्रभवः प्रलयस्तथा।।7.6।।",
      "iast": "etad-yonīni bhūtāni sarvāṇītyupadhāraya\nahaṁ kṛitsnasya jagataḥ prabhavaḥ pralayas tathā"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 7,
      "devanagari": "मत्तः परतरं नान्यत्किञ्चिदस्ति धनञ्जय।\n\nमयि सर्वमिदं प्रोतं सूत्रे मणिगणा इव।।7.7।।",
      "iast": "mattaḥ parataraṁ nānyat kiñchid asti dhanañjaya\nmayi sarvam idaṁ protaṁ sūtre maṇi-gaṇā iva"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 8,
      "devanagari": "रसोऽहमप्सु कौन्तेय प्रभास्मि शशिसूर्ययोः।\n\nप्रणवः सर्ववेदेषु शब्दः खे पौरुषं नृषु।।7.8।।",
      "iast": "raso ’ham apsu kaunteya prabhāsmi śhaśhi-sūryayoḥ\npraṇavaḥ sarva-vedeṣhu śhabdaḥ khe pauruṣhaṁ nṛiṣhu"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 9,
      "devanagari": "पुण्यो गन्धः पृथिव्यां च तेजश्चास्मि विभावसौ।\n\nजीवनं सर्वभूतेषु तपश्चास्मि तपस्विषु।।7.9।।",
      "iast": "puṇyo gandhaḥ pṛithivyāṁ cha tejaśh chāsmi vibhāvasau\njīvanaṁ sarva-bhūteṣhu tapaśh chāsmi tapasviṣhu"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 10,
      "devanagari": "बीजं मां सर्वभूतानां विद्धि पार्थ सनातनम्।\n\nबुद्धिर्बुद्धिमतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम्।।7.10।।",
      "iast": "bījaṁ māṁ sarva-bhūtānāṁ viddhi pārtha sanātanam\nbuddhir buddhimatām asmi tejas tejasvinām aham"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 11,
      "devanagari": "बलं बलवतां चाहं कामरागविवर्जितम्।\n\nधर्माविरुद्धो भूतेषु कामोऽस्मि भरतर्षभ।।7.11।।",
      "iast": "balaṁ balavatāṁ chāhaṁ kāma-rāga-vivarjitam\ndharmāviruddho bhūteṣhu kāmo ’smi bharatarṣhabha"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 12,
      "devanagari": "ये चैव सात्त्विका भावा राजसास्तामसाश्च ये।\n\nमत्त एवेति तान्विद्धि नत्वहं तेषु ते मयि।।7.12।।",
      "iast": "ye chaiva sāttvikā bhāvā rājasās tāmasāśh cha ye\nmatta eveti tān viddhi na tvahaṁ teṣhu te mayi"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 13,
      "devanagari": "त्रिभिर्गुणमयैर्भावैरेभिः सर्वमिदं जगत्।\n\nमोहितं नाभिजानाति मामेभ्यः परमव्ययम्।।7.13।।",
      "iast": "tribhir guṇa-mayair bhāvair ebhiḥ sarvam idaṁ jagat\nmohitaṁ nābhijānāti māmebhyaḥ param avyayam"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 14,
      "devanagari": "दैवी ह्येषा गुणमयी मम माया दुरत्यया।\n\nमामेव ये प्रपद्यन्ते मायामेतां तरन्ति ते।।7.14।।",
      "iast": "daivī hyeṣhā guṇa-mayī mama māyā duratyayā\nmām eva ye prapadyante māyām etāṁ taranti te"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 15,
      "devanagari": "न मां दुष्कृतिनो मूढाः प्रपद्यन्ते नराधमाः।\n\nमाययापहृतज्ञाना आसुरं भावमाश्रिताः।।7.15।।",
      "iast": "na māṁ duṣhkṛitino mūḍhāḥ prapadyante narādhamāḥ\nmāyayāpahṛita-jñānā āsuraṁ bhāvam āśhritāḥ"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 16,
      "devanagari": "चतुर्विधा भजन्ते मां जनाः सुकृतिनोऽर्जुन।\n\nआर्तो जिज्ञासुरर्थार्थी ज्ञानी च भरतर्षभ।।7.16।।",
      "iast": "chatur-vidhā bhajante māṁ janāḥ sukṛitino ’rjuna\nārto jijñāsur arthārthī jñānī cha bharatarṣhabha"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 17,
      "devanagari": "तेषां ज्ञानी नित्ययुक्त एकभक्ितर्विशिष्यते।\n\nप्रियो हि ज्ञानिनोऽत्यर्थमहं स च मम प्रियः।।7.17।।",
      "iast": "teṣhāṁ jñānī nitya-yukta eka-bhaktir viśhiṣhyate\npriyo hi jñānino ’tyartham ahaṁ sa cha mama priyaḥ"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 18,
      "devanagari": "उदाराः सर्व एवैते ज्ञानी त्वात्मैव मे मतम्।\n\nआस्थितः स हि युक्तात्मा मामेवानुत्तमां गतिम्।।7.18।।",
      "iast": "udārāḥ sarva evaite jñānī tvātmaiva me matam\nāsthitaḥ sa hi yuktātmā mām evānuttamāṁ gatim"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 19,
      "devanagari": "बहूनां जन्मनामन्ते ज्ञानवान्मां प्रपद्यते।\n\nवासुदेवः सर्वमिति स महात्मा सुदुर्लभः।।7.19।।",
      "iast": "bahūnāṁ janmanām ante jñānavān māṁ prapadyate\nvāsudevaḥ sarvam iti sa mahātmā su-durlabhaḥ"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 20,
      "devanagari": "कामैस्तैस्तैर्हृतज्ञानाः प्रपद्यन्तेऽन्यदेवताः।\n\nतं तं नियममास्थाय प्रकृत्या नियताः स्वया।।7.20।।",
      "iast": "kāmais tais tair hṛita-jñānāḥ prapadyante ’nya-devatāḥ\ntaṁ taṁ niyamam āsthāya prakṛityā niyatāḥ svayā"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 21,
      "devanagari": "यो यो यां यां तनुं भक्तः श्रद्धयार्चितुमिच्छति।\n\nतस्य तस्याचलां श्रद्धां तामेव विदधाम्यहम्।।7.21।।",
      "iast": "yo yo yāṁ yāṁ tanuṁ bhaktaḥ śhraddhayārchitum ichchhati\ntasya tasyāchalāṁ śhraddhāṁ tām eva vidadhāmyaham"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 22,
      "devanagari": "स तया श्रद्धया युक्तस्तस्याराधनमीहते।\n\nलभते च ततः कामान्मयैव विहितान् हि तान्।।7.22।।",
      "iast": "sa tayā śhraddhayā yuktas tasyārādhanam īhate\nlabhate cha tataḥ kāmān mayaiva vihitān hi tān"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 23,
      "devanagari": "अन्तवत्तु फलं तेषां तद्भवत्यल्पमेधसाम्।\n\nदेवान्देवयजो यान्ति मद्भक्ता यान्ति मामपि।।7.23।।",
      "iast": "antavat tu phalaṁ teṣhāṁ tad bhavatyalpa-medhasām\ndevān deva-yajo yānti mad-bhaktā yānti mām api"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 24,
      "devanagari": "अव्यक्तं व्यक्ितमापन्नं मन्यन्ते मामबुद्धयः।\n\nपरं भावमजानन्तो ममाव्ययमनुत्तमम्।।7.24।।",
      "iast": "avyaktaṁ vyaktim āpannaṁ manyante mām abuddhayaḥ\nparaṁ bhāvam ajānanto mamāvyayam anuttamam"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 25,
      "devanagari": "नाहं प्रकाशः सर्वस्य योगमायासमावृतः।\n\nमूढोऽयं नाभिजानाति लोको मामजमव्ययम्।।7.25।।",
      "iast": "nāhaṁ prakāśhaḥ sarvasya yoga-māyā-samāvṛitaḥ\nmūḍho ’yaṁ nābhijānāti loko mām ajam avyayam"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 26,
      "devanagari": "वेदाहं समतीतानि वर्तमानानि चार्जुन।\n\nभविष्याणि च भूतानि मां तु वेद न कश्चन।।7.26।।",
      "iast": "vedāhaṁ samatītāni vartamānāni chārjuna\nbhaviṣhyāṇi cha bhūtāni māṁ tu veda na kaśhchana"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 27,
      "devanagari": "इच्छाद्वेषसमुत्थेन द्वन्द्वमोहेन भारत।\n\nसर्वभूतानि संमोहं सर्गे यान्ति परन्तप।।7.27।।",
      "iast": "ichchhā-dveṣha-samutthena dvandva-mohena bhārata\nsarva-bhūtāni sammohaṁ sarge yānti parantapa"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 28,
      "devanagari": "येषां त्वन्तगतं पापं जनानां पुण्यकर्मणाम्।\n\nते द्वन्द्वमोहनिर्मुक्ता भजन्ते मां दृढव्रताः।।7.28।।",
      "iast": "yeṣhāṁ tvanta-gataṁ pāpaṁ janānāṁ puṇya-karmaṇām\nte dvandva-moha-nirmuktā bhajante māṁ dṛiḍha-vratāḥ"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 29,
      "devanagari": "जरामरणमोक्षाय मामाश्रित्य यतन्ति ये।\n\nते ब्रह्म तद्विदुः कृत्स्नमध्यात्मं कर्म चाखिलम्।।7.29।।",
      "iast": "jarā-maraṇa-mokṣhāya mām āśhritya yatanti ye\nte brahma tadviduḥ kṛitsnam adhyātmaṁ karma chākhilam"
    },
    {
      "chapter": 7,
      "verse": 30,
      "devanagari": "साधिभूताधिदैवं मां साधियज्ञं च ये विदुः।\n\nप्रयाणकालेऽपि च मां ते विदुर्युक्तचेतसः।।7.30।।",
      "iast": "sādhibhūtādhidaivaṁ māṁ sādhiyajñaṁ cha ye viduḥ\nprayāṇa-kāle ’pi cha māṁ te vidur yukta-chetasaḥ"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 1,
      "devanagari": "अर्जुन उवाच\n\nकिं तद्ब्रह्म किमध्यात्मं किं कर्म पुरुषोत्तम।\n\nअधिभूतं च किं प्रोक्तमधिदैवं किमुच्यते।।8.1।।",
      "iast": "arjuna uvācha\nkiṁ tad brahma kim adhyātmaṁ kiṁ karma puruṣhottama\nadhibhūtaṁ cha kiṁ proktam adhidaivaṁ kim uchyate"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 2,
      "devanagari": "अधियज्ञः कथं कोऽत्र देहेऽस्मिन्मधुसूदन।\n\nप्रयाणकाले च कथं ज्ञेयोऽसि नियतात्मभिः।।8.2।।",
      "iast": "adhiyajñaḥ kathaṁ ko ’tra dehe ’smin madhusūdana\nprayāṇa-kāle cha kathaṁ jñeyo ’si niyatātmabhiḥ"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 3,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाच\n\nअक्षरं ब्रह्म परमं स्वभावोऽध्यात्ममुच्यते।\n\nभूतभावोद्भवकरो विसर्गः कर्मसंज्ञितः।।8.3।।",
      "iast": "śhrī bhagavān uvācha\nakṣharaṁ brahma paramaṁ svabhāvo ’dhyātmam uchyate\nbhūta-bhāvodbhava-karo visargaḥ karma-sanjñitaḥ"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 4,
      "devanagari": "अधिभूतं क्षरो भावः पुरुषश्चाधिदैवतम्।\n\nअधियज्ञोऽहमेवात्र देहे देहभृतां वर।।8.4।।",
      "iast": "adhibhūtaṁ kṣharo bhāvaḥ puruṣhaśh chādhidaivatam\nadhiyajño ’ham evātra dehe deha-bhṛitāṁ vara"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 5,
      "devanagari": "अन्तकाले च मामेव स्मरन्मुक्त्वा कलेवरम्।\n\nयः प्रयाति स मद्भावं याति नास्त्यत्र संशयः।।8.5।।",
      "iast": "anta-kāle cha mām eva smaran muktvā kalevaram\nyaḥ prayāti sa mad-bhāvaṁ yāti nāstyatra sanśhayaḥ"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 6,
      "devanagari": "यं यं वापि स्मरन्भावं त्यजत्यन्ते कलेवरम्।\n\nतं तमेवैति कौन्तेय सदा तद्भावभावितः।।8.6।।",
      "iast": "yaṁ yaṁ vāpi smaran bhāvaṁ tyajatyante kalevaram\ntaṁ tam evaiti kaunteya sadā tad-bhāva-bhāvitaḥ"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 7,
      "devanagari": "तस्मात्सर्वेषु कालेषु मामनुस्मर युध्य च।\n\nमय्यर्पितमनोबुद्धिर्मामेवैष्यस्यसंशयम्।।8.7।।",
      "iast": "tasmāt sarveṣhu kāleṣhu mām anusmara yudhya cha\nmayyarpita-mano-buddhir mām evaiṣhyasyasanśhayam"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 8,
      "devanagari": "अभ्यासयोगयुक्तेन चेतसा नान्यगामिना।\n\nपरमं पुरुषं दिव्यं याति पार्थानुचिन्तयन्।।8.8।।",
      "iast": "abhyāsa-yoga-yuktena chetasā nānya-gāminā\nparamaṁ puruṣhaṁ divyaṁ yāti pārthānuchintayan"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 9,
      "devanagari": "कविं पुराणमनुशासितार\n\nमणोरणीयांसमनुस्मरेद्यः।\n\nसर्वस्य धातारमचिन्त्यरूप\n\nमादित्यवर्णं तमसः परस्तात्।।8.9।।",
      "iast": "kaviṁ purāṇam anuśhāsitāram\naṇor aṇīyānsam anusmared yaḥ\nsarvasya dhātāram achintya-rūpam\nāditya-varṇaṁ tamasaḥ parastāt"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 10,
      "devanagari": "प्रयाणकाले मनसाऽचलेन\n\nभक्त्या युक्तो योगबलेन चैव।\n\nभ्रुवोर्मध्ये प्राणमावेश्य सम्यक्\n\nस तं परं पुरुषमुपैति दिव्यम्।।8.10।।",
      "iast": "prayāṇa-kāle manasāchalena\nbhaktyā yukto yoga-balena chaiva\nbhruvor madhye prāṇam āveśhya samyak\nsa taṁ paraṁ puruṣham upaiti divyam"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 11,
      "devanagari": "यदक्षरं वेदविदो वदन्ति\n\nविशन्ति यद्यतयो वीतरागाः।\n\nयदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति\n\nतत्ते पदं संग्रहेण प्रवक्ष्ये।।8.11।।",
      "iast": "yad akṣharaṁ veda-vido vadanti\nviśhanti yad yatayo vīta-rāgāḥ\nyad ichchhanto brahmacharyaṁ charanti\ntat te padaṁ saṅgraheṇa pravakṣhye"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 12,
      "devanagari": "सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च।\n\nमूर्ध्न्याधायात्मनः प्राणमास्थितो योगधारणाम्।।8.12।।",
      "iast": "sarva-dvārāṇi sanyamya mano hṛidi nirudhya cha\nmūrdhnyādhāyātmanaḥ prāṇam āsthito yoga-dhāraṇām"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 13,
      "devanagari": "ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन्मामनुस्मरन्।\n\nयः प्रयाति त्यजन्देहं स याति परमां गतिम्।।8.13।।",
      "iast": "oṁ ityekākṣharaṁ brahma vyāharan mām anusmaran\nyaḥ prayāti tyajan dehaṁ sa yāti paramāṁ gatim"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 14,
      "devanagari": "अनन्यचेताः सततं यो मां स्मरति नित्यशः।\n\nतस्याहं सुलभः पार्थ नित्ययुक्तस्य योगिनः।।8.14।।",
      "iast": "ananya-chetāḥ satataṁ yo māṁ smarati nityaśhaḥ\ntasyāhaṁ sulabhaḥ pārtha nitya-yuktasya yoginaḥ"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 15,
      "devanagari": "मामुपेत्य पुनर्जन्म दुःखालयमशाश्वतम्।\n\nनाप्नुवन्ति महात्मानः संसिद्धिं परमां गताः।।8.15।।",
      "iast": "mām upetya punar janma duḥkhālayam aśhāśhvatam\nnāpnuvanti mahātmānaḥ sansiddhiṁ paramāṁ gatāḥ"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 16,
      "devanagari": "आब्रह्मभुवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनोऽर्जुन।\n\nमामुपेत्य तु कौन्तेय पुनर्जन्म न विद्यते।।8.16।।",
      "iast": "ā-brahma-bhuvanāl lokāḥ punar āvartino ’rjuna\nmām upetya tu kaunteya punar janma na vidyate"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 17,
      "devanagari": "सहस्रयुगपर्यन्तमहर्यद्ब्रह्मणो विदुः।\n\nरात्रिं युगसहस्रान्तां तेऽहोरात्रविदो जनाः।।8.17।।",
      "iast": "sahasra-yuga-paryantam ahar yad brahmaṇo viduḥ\nrātriṁ yuga-sahasrāntāṁ te ’ho-rātra-vido janāḥ"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 18,
      "devanagari": "अव्यक्ताद्व्यक्तयः सर्वाः प्रभवन्त्यहरागमे।\n\nरात्र्यागमे प्रलीयन्ते तत्रैवाव्यक्तसंज्ञके।।8.18।।",
      "iast": "avyaktād vyaktayaḥ sarvāḥ prabhavantyahar-āgame\nrātryāgame pralīyante tatraivāvyakta-sanjñake"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 19,
      "devanagari": "भूतग्रामः स एवायं भूत्वा भूत्वा प्रलीयते।\n\nरात्र्यागमेऽवशः पार्थ प्रभवत्यहरागमे।।8.19।।",
      "iast": "bhūta-grāmaḥ sa evāyaṁ bhūtvā bhūtvā pralīyate\nrātryāgame ’vaśhaḥ pārtha prabhavatyahar-āgame"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 20,
      "devanagari": "परस्तस्मात्तु भावोऽन्योऽव्यक्तोऽव्यक्तात्सनातनः।\n\nयः स सर्वेषु भूतेषु नश्यत्सु न विनश्यति।।8.20।।",
      "iast": "paras tasmāt tu bhāvo ’nyo ’vyakto ’vyaktāt sanātanaḥ\nyaḥ sa sarveṣhu bhūteṣhu naśhyatsu na vinaśhyati"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 21,
      "devanagari": "अव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तस्तमाहुः परमां गतिम्।\n\nयं प्राप्य न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम।।8.21।।",
      "iast": "avyakto ’kṣhara ityuktas tam āhuḥ paramāṁ gatim\nyaṁ prāpya na nivartante tad dhāma paramaṁ mama"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 22,
      "devanagari": "पुरुषः स परः पार्थ भक्त्या लभ्यस्त्वनन्यया।\n\nयस्यान्तःस्थानि भूतानि येन सर्वमिदं ततम्।।8.22।।",
      "iast": "puruṣhaḥ sa paraḥ pārtha bhaktyā labhyas tvananyayā\nyasyāntaḥ-sthāni bhūtāni yena sarvam idaṁ tatam"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 23,
      "devanagari": "यत्र काले त्वनावृत्तिमावृत्तिं चैव योगिनः।\n\nप्रयाता यान्ति तं कालं वक्ष्यामि भरतर्षभ।।8.23।।",
      "iast": "yatra kāle tvanāvṛittim āvṛittiṁ chaiva yoginaḥ\nprayātā yānti taṁ kālaṁ vakṣhyāmi bharatarṣhabha"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 24,
      "devanagari": "अग्निर्ज्योतिरहः शुक्लः षण्मासा उत्तरायणम्।\n\nतत्र प्रयाता गच्छन्ति ब्रह्म ब्रह्मविदो जनाः।।8.24।।",
      "iast": "agnir jyotir ahaḥ śhuklaḥ ṣhaṇ-māsā uttarāyaṇam\ntatra prayātā gachchhanti brahma brahma-vido janāḥ"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 25,
      "devanagari": "धूमो रात्रिस्तथा कृष्णः षण्मासा दक्षिणायनम्।\n\nतत्र चान्द्रमसं ज्योतिर्योगी प्राप्य निवर्तते।।8.25।।",
      "iast": "dhūmo rātris tathā kṛiṣhṇaḥ ṣhaṇ-māsā dakṣhiṇāyanam\ntatra chāndramasaṁ jyotir yogī prāpya nivartate"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 26,
      "devanagari": "शुक्लकृष्णे गती ह्येते जगतः शाश्वते मते।\n\nएकया यात्यनावृत्तिमन्ययाऽऽवर्तते पुनः।।8.26।।",
      "iast": "śhukla-kṛiṣhṇe gatī hyete jagataḥ śhāśhvate mate\nekayā yātyanāvṛittim anyayāvartate punaḥ"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 27,
      "devanagari": "नैते सृती पार्थ जानन्योगी मुह्यति कश्चन।\n\nतस्मात्सर्वेषु कालेषु योगयुक्तो भवार्जुन।।8.27।।",
      "iast": "naite sṛitī pārtha jānan yogī muhyati kaśhchana\ntasmāt sarveṣhu kāleṣhu yoga-yukto bhavārjuna"
    },
    {
      "chapter": 8,
      "verse": 28,
      "devanagari": "वेदेषु यज्ञेषु तपःसु चैव\n\nदानेषु यत्पुण्यफलं प्रदिष्टम्।\n\nअत्येति तत्सर्वमिदं विदित्वा\n\nयोगी परं स्थानमुपैति चाद्यम्।।8.28।।",
      "iast": "vedeṣhu yajñeṣhu tapaḥsu chaiva\ndāneṣhu yat puṇya-phalaṁ pradiṣhṭam\natyeti tat sarvam idaṁ viditvā\nyogī paraṁ sthānam upaiti chādyam"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 1,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाच\n\nइदं तु ते गुह्यतमं प्रवक्ष्याम्यनसूयवे।\n\nज्ञानं विज्ञानसहितं यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात्।।9.1।।",
      "iast": "śhrī bhagavān uvācha\nidaṁ tu te guhyatamaṁ pravakṣhyāmyanasūyave\njñānaṁ vijñāna-sahitaṁ yaj jñātvā mokṣhyase ’śhubhāt"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 2,
      "devanagari": "राजविद्या राजगुह्यं पवित्रमिदमुत्तमम्।\n\nप्रत्यक्षावगमं धर्म्यं सुसुखं कर्तुमव्ययम्।।9.2।।",
      "iast": "rāja-vidyā rāja-guhyaṁ pavitram idam uttamam\npratyakṣhāvagamaṁ dharmyaṁ su-sukhaṁ kartum avyayam"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 3,
      "devanagari": "अश्रद्दधानाः पुरुषा धर्मस्यास्य परन्तप।\n\nअप्राप्य मां निवर्तन्ते मृत्युसंसारवर्त्मनि।।9.3।।",
      "iast": "aśhraddadhānāḥ puruṣhā dharmasyāsya parantapa\naprāpya māṁ nivartante mṛityu-samsāra-vartmani"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 4,
      "devanagari": "मया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिना।\n\nमत्स्थानि सर्वभूतानि न चाहं तेष्ववस्थितः।।9.4।।",
      "iast": "mayā tatam idaṁ sarvaṁ jagad avyakta-mūrtinā\nmat-sthāni sarva-bhūtāni na chāhaṁ teṣhvavasthitaḥ"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 5,
      "devanagari": "न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम्।\n\nभूतभृन्न च भूतस्थो ममात्मा भूतभावनः।।9.5।।",
      "iast": "na cha mat-sthāni bhūtāni paśhya me yogam aiśhwaram\nbhūta-bhṛin na cha bhūta-stho mamātmā bhūta-bhāvanaḥ"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 6,
      "devanagari": "यथाऽऽकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान्।\n\nतथा सर्वाणि भूतानि मत्स्थानीत्युपधारय।।9.6।।",
      "iast": "yathākāśha-sthito nityaṁ vāyuḥ sarvatra-go mahān\ntathā sarvāṇi bhūtāni mat-sthānītyupadhāraya"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 7,
      "devanagari": "सर्वभूतानि कौन्तेय प्रकृतिं यान्ति मामिकाम्।\n\nकल्पक्षये पुनस्तानि कल्पादौ विसृजाम्यहम्।।9.7।।",
      "iast": "sarva-bhūtāni kaunteya prakṛitiṁ yānti māmikām\nkalpa-kṣhaye punas tāni kalpādau visṛijāmyaham"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 8,
      "devanagari": "प्रकृतिं स्वामवष्टभ्य विसृजामि पुनः पुनः।\n\nभूतग्राममिमं कृत्स्नमवशं प्रकृतेर्वशात्।।9.8।।",
      "iast": "prakṛitiṁ svām avaṣhṭabhya visṛijāmi punaḥ punaḥ\nbhūta-grāmam imaṁ kṛitsnam avaśhaṁ prakṛiter vaśhāt"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 9,
      "devanagari": "न च मां तानि कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय।\n\nउदासीनवदासीनमसक्तं तेषु कर्मसु।।9.9।।",
      "iast": "na cha māṁ tāni karmāṇi nibadhnanti dhanañjaya\nudāsīna-vad āsīnam asaktaṁ teṣhu karmasu"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 10,
      "devanagari": "मयाऽध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम्।\n\nहेतुनाऽनेन कौन्तेय जगद्विपरिवर्तते।।9.10।।",
      "iast": "mayādhyakṣheṇa prakṛitiḥ sūyate sa-charācharam\nhetunānena kaunteya jagad viparivartate"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 11,
      "devanagari": "अवजानन्ति मां मूढा मानुषीं तनुमाश्रितम्।\n\nपरं भावमजानन्तो मम भूतमहेश्वरम्।।9.11।।",
      "iast": "avajānanti māṁ mūḍhā mānuṣhīṁ tanum āśhritam\nparaṁ bhāvam ajānanto mama bhūta-maheśhvaram"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 12,
      "devanagari": "मोघाशा मोघकर्माणो मोघज्ञाना विचेतसः।\n\nराक्षसीमासुरीं चैव प्रकृतिं मोहिनीं श्रिताः।।9.12।।",
      "iast": "moghāśhā mogha-karmāṇo mogha-jñānā vichetasaḥ\nrākṣhasīm āsurīṁ chaiva prakṛitiṁ mohinīṁ śhritāḥ"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 13,
      "devanagari": "महात्मानस्तु मां पार्थ दैवीं प्रकृतिमाश्रिताः।\n\nभजन्त्यनन्यमनसो ज्ञात्वा भूतादिमव्ययम्।।9.13।।",
      "iast": "mahātmānas tu māṁ pārtha daivīṁ prakṛitim āśhritāḥ\nbhajantyananya-manaso jñātvā bhūtādim avyayam"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 14,
      "devanagari": "सततं कीर्तयन्तो मां यतन्तश्च दृढव्रताः।\n\nनमस्यन्तश्च मां भक्त्या नित्ययुक्ता उपासते।।9.14।।",
      "iast": "satataṁ kīrtayanto māṁ yatantaśh cha dṛiḍha-vratāḥ\nnamasyantaśh cha māṁ bhaktyā nitya-yuktā upāsate"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 15,
      "devanagari": "ज्ञानयज्ञेन चाप्यन्ये यजन्तो मामुपासते।\n\nएकत्वेन पृथक्त्वेन बहुधा विश्वतोमुखम्।।9.15।।",
      "iast": "jñāna-yajñena chāpyanye yajanto mām upāsate\nekatvena pṛithaktvena bahudhā viśhvato-mukham"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 16,
      "devanagari": "अहं क्रतुरहं यज्ञः स्वधाऽहमहमौषधम्।\n\nमंत्रोऽहमहमेवाज्यमहमग्निरहं हुतम्।।9.16।।",
      "iast": "ahaṁ kratur ahaṁ yajñaḥ svadhāham aham auṣhadham\nmantro ’ham aham evājyam aham agnir ahaṁ hutam"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 17,
      "devanagari": "पिताऽहमस्य जगतो माता धाता पितामहः।\n\nवेद्यं पवित्रमोंकार ऋक् साम यजुरेव च।।9.17।।",
      "iast": "pitāham asya jagato mātā dhātā pitāmahaḥ\nvedyaṁ pavitram oṁkāra ṛik sāma yajur eva cha"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 18,
      "devanagari": "गतिर्भर्ता प्रभुः साक्षी निवासः शरणं सुहृत्।\n\nप्रभवः प्रलयः स्थानं निधानं बीजमव्ययम्।।9.18।।",
      "iast": "gatir bhartā prabhuḥ sākṣhī nivāsaḥ śharaṇaṁ suhṛit\nprabhavaḥ pralayaḥ sthānaṁ nidhānaṁ bījam avyayam"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 19,
      "devanagari": "तपाम्यहमहं वर्षं निगृह्णाम्युत्सृजामि च।\n\nअमृतं चैव मृत्युश्च सदसच्चाहमर्जुन।।9.19।।",
      "iast": "tapāmyaham ahaṁ varṣhaṁ nigṛihṇāmyutsṛijāmi cha\namṛitaṁ chaiva mṛityuśh cha sad asach chāham arjuna"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 20,
      "devanagari": "त्रैविद्या मां सोमपाः पूतपापा\n\nयज्ञैरिष्ट्वा स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते।\n\nते पुण्यमासाद्य सुरेन्द्रलोक\n\nमश्नन्ति दिव्यान्दिवि देवभोगान्।।9.20।।",
      "iast": "trai-vidyā māṁ soma-pāḥ pūta-pāpā\nyajñair iṣhṭvā svar-gatiṁ prārthayante\nte puṇyam āsādya surendra-lokam\naśhnanti divyān divi deva-bhogān"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 21,
      "devanagari": "ते तं भुक्त्वा स्वर्गलोकं विशालं\n\nक्षीणे पुण्ये मर्त्यलोकं विशन्ति।\n\nएव त्रयीधर्ममनुप्रपन्ना\n\nगतागतं कामकामा लभन्ते।।9.21।।",
      "iast": "te taṁ bhuktvā swarga-lokaṁ viśhālaṁ\nkṣhīṇe puṇye martya-lokaṁ viśhanti\nevaṁ trayī-dharmam anuprapannā\ngatāgataṁ kāma-kāmā labhante"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 22,
      "devanagari": "अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते।\n\nतेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम्।।9.22।।",
      "iast": "ananyāśh chintayanto māṁ ye janāḥ paryupāsate\nteṣhāṁ nityābhiyuktānāṁ yoga-kṣhemaṁ vahāmyaham"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 23,
      "devanagari": "येऽप्यन्यदेवता भक्ता यजन्ते श्रद्धयाऽन्विताः।\n\nतेऽपि मामेव कौन्तेय यजन्त्यविधिपूर्वकम्।।9.23।।",
      "iast": "ye ’pyanya-devatā-bhaktā yajante śhraddhayānvitāḥ\nte ’pi mām eva kaunteya yajantyavidhi-pūrvakam"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 24,
      "devanagari": "अहं हि सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुरेव च।\n\nन तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातश्च्यवन्ति ते।।9.24।।",
      "iast": "ahaṁ hi sarva-yajñānāṁ bhoktā cha prabhureva cha\nna tu mām abhijānanti tattvenātaśh chyavanti te"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 25,
      "devanagari": "यान्ति देवव्रता देवान् पितृ़न्यान्ति पितृव्रताः।\n\nभूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोऽपि माम्।।9.25।।",
      "iast": "yānti deva-vratā devān pitṝīn yānti pitṛi-vratāḥ\nbhūtāni yānti bhūtejyā yānti mad-yājino ’pi mām"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 26,
      "devanagari": "पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति।\n\nतदहं भक्त्युपहृतमश्नामि प्रयतात्मनः।।9.26।।",
      "iast": "patraṁ puṣhpaṁ phalaṁ toyaṁ yo me bhaktyā prayachchhati\ntadahaṁ bhaktyupahṛitam aśhnāmi prayatātmanaḥ"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 27,
      "devanagari": "यत्करोषि यदश्नासि यज्जुहोषि ददासि यत्।\n\nयत्तपस्यसि कौन्तेय तत्कुरुष्व मदर्पणम्।।9.27।।",
      "iast": "yat karoṣhi yad aśhnāsi yaj juhoṣhi dadāsi yat\nyat tapasyasi kaunteya tat kuruṣhva mad-arpaṇam"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 28,
      "devanagari": "शुभाशुभफलैरेवं मोक्ष्यसे कर्मबन्धनैः।\n\nसंन्यासयोगयुक्तात्मा विमुक्तो मामुपैष्यसि।।9.28।।",
      "iast": "śhubhāśhubha-phalair evaṁ mokṣhyase karma-bandhanaiḥ\nsannyāsa-yoga-yuktātmā vimukto mām upaiṣhyasi"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 29,
      "devanagari": "समोऽहं सर्वभूतेषु न मे द्वेष्योऽस्ति न प्रियः।\n\nये भजन्ति तु मां भक्त्या मयि ते तेषु चाप्यहम्।।9.29।।",
      "iast": "samo ’haṁ sarva-bhūteṣhu na me dveṣhyo ’sti na priyaḥ\nye bhajanti tu māṁ bhaktyā mayi te teṣhu chāpyaham"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 30,
      "devanagari": "अपि चेत्सुदुराचारो भजते मामनन्यभाक्।\n\nसाधुरेव स मन्तव्यः सम्यग्व्यवसितो हि सः।।9.30।।",
      "iast": "api chet su-durāchāro bhajate mām ananya-bhāk\nsādhur eva sa mantavyaḥ samyag vyavasito hi saḥ"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 31,
      "devanagari": "क्षिप्रं भवति धर्मात्मा शश्वच्छान्तिं निगच्छति।\n\nकौन्तेय प्रतिजानीहि न मे भक्तः प्रणश्यति।।9.31।।",
      "iast": "kṣhipraṁ bhavati dharmātmā śhaśhvach-chhāntiṁ nigachchhati\nkaunteya pratijānīhi na me bhaktaḥ praṇaśhyati"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 32,
      "devanagari": "मां हि पार्थ व्यपाश्रित्य येऽपि स्युः पापयोनयः।\n\nस्त्रियो वैश्यास्तथा शूद्रास्तेऽपि यान्ति परां गतिम्।।9.32।।",
      "iast": "māṁ hi pārtha vyapāśhritya ye ’pi syuḥ pāpa-yonayaḥ\nstriyo vaiśhyās tathā śhūdrās te ’pi yānti parāṁ gatim"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 33,
      "devanagari": "किं पुनर्ब्राह्मणाः पुण्या भक्ता राजर्षयस्तथा।\n\nअनित्यमसुखं लोकमिमं प्राप्य भजस्व माम्।।9.33।।",
      "iast": "kiṁ punar brāhmaṇāḥ puṇyā bhaktā rājarṣhayas tathā\nanityam asukhaṁ lokam imaṁ prāpya bhajasva mām"
    },
    {
      "chapter": 9,
      "verse": 34,
      "devanagari": "मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु।\n\nमामेवैष्यसि युक्त्वैवमात्मानं मत्परायणः।।9.34।।",
      "iast": "man-manā bhava mad-bhakto mad-yājī māṁ namaskuru\nmām evaiṣhyasi yuktvaivam ātmānaṁ mat-parāyaṇaḥ"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 1,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाच\n\nभूय एव महाबाहो श्रृणु मे परमं वचः।\n\nयत्तेऽहं प्रीयमाणाय वक्ष्यामि हितकाम्यया।।10.1।।",
      "iast": "śhrī bhagavān uvācha\nbhūya eva mahā-bāho śhṛiṇu me paramaṁ vachaḥ\nyatte ’haṁ prīyamāṇāya vakṣhyāmi hita-kāmyayā"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 2,
      "devanagari": "न मे विदुः सुरगणाः प्रभवं न महर्षयः।\n\nअहमादिर्हि देवानां महर्षीणां च सर्वशः।।10.2।।",
      "iast": "na me viduḥ sura-gaṇāḥ prabhavaṁ na maharṣhayaḥ\naham ādir hi devānāṁ maharṣhīṇāṁ cha sarvaśhaḥ"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 3,
      "devanagari": "यो मामजमनादिं च वेत्ति लोकमहेश्वरम्।\n\nअसम्मूढः स मर्त्येषु सर्वपापैः प्रमुच्यते।।10.3।।",
      "iast": "yo māmajam anādiṁ cha vetti loka-maheśhvaram\nasammūḍhaḥ sa martyeṣhu sarva-pāpaiḥ pramuchyate"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 4,
      "devanagari": "बुद्धिर्ज्ञानमसंमोहः क्षमा सत्यं दमः शमः।\n\nसुखं दुःखं भवोऽभावो भयं चाभयमेव च।।10.4।।",
      "iast": "buddhir jñānam asammohaḥ kṣhamā satyaṁ damaḥ śhamaḥ\nsukhaṁ duḥkhaṁ bhavo ’bhāvo bhayaṁ chābhayameva cha"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 5,
      "devanagari": "अहिंसा समता तुष्टिस्तपो दानं यशोऽयशः।\n\nभवन्ति भावा भूतानां मत्त एव पृथग्विधाः।।10.5।।",
      "iast": "ahiṁsā   samatā  tuṣṭis tapo dānaṁ   yaśo    'yaśaḥ  bhavanti    bhāvā   bhūtānāṁ    matta   eva pṛthag-vidhāḥ"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 6,
      "devanagari": "महर्षयः सप्त पूर्वे चत्वारो मनवस्तथा।\n\nमद्भावा मानसा जाता येषां लोक इमाः प्रजाः।।10.6।।",
      "iast": "maharṣhayaḥ sapta pūrve chatvāro manavas tathā\nmad-bhāvā mānasā jātā yeṣhāṁ loka imāḥ prajāḥ"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 7,
      "devanagari": "एतां विभूतिं योगं च मम यो वेत्ति तत्त्वतः।\n\nसोऽविकम्पेन योगेन युज्यते नात्र संशयः।।10.7।।",
      "iast": "etāṁ vibhūtiṁ yogaṁ cha mama yo vetti tattvataḥ\nso ’vikampena yogena yujyate nātra sanśhayaḥ"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 8,
      "devanagari": "अहं सर्वस्य प्रभवो मत्तः सर्वं प्रवर्तते।\n\nइति मत्वा भजन्ते मां बुधा भावसमन्विताः।।10.8।।",
      "iast": "ahaṁ sarvasya prabhavo mattaḥ sarvaṁ pravartate\niti matvā bhajante māṁ budhā bhāva-samanvitāḥ"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 9,
      "devanagari": "मच्चित्ता मद्गतप्राणा बोधयन्तः परस्परम्।\n\nकथयन्तश्च मां नित्यं तुष्यन्ति च रमन्ति च।।10.9।।",
      "iast": "mach-chittā mad-gata-prāṇā bodhayantaḥ parasparam\nkathayantaśh cha māṁ nityaṁ tuṣhyanti cha ramanti cha"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 10,
      "devanagari": "तेषां सततयुक्तानां भजतां प्रीतिपूर्वकम्।\n\nददामि बुद्धियोगं तं येन मामुपयान्ति ते।।10.10।।",
      "iast": "teṣhāṁ satata-yuktānāṁ bhajatāṁ prīti-pūrvakam\ndadāmi buddhi-yogaṁ taṁ yena mām upayānti te"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 11,
      "devanagari": "तेषामेवानुकम्पार्थमहमज्ञानजं तमः।\n\nनाशयाम्यात्मभावस्थो ज्ञानदीपेन भास्वता।।10.11।।",
      "iast": "teṣhām evānukampārtham aham ajñāna-jaṁ tamaḥ\nnāśhayāmyātma-bhāva-stho jñāna-dīpena bhāsvatā"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 12,
      "devanagari": "अर्जुन उवाच\n\nपरं ब्रह्म परं धाम पवित्रं परमं भवान्।\n\nपुरुषं शाश्वतं दिव्यमादिदेवमजं विभुम्।।10.12।।",
      "iast": "arjuna uvācha\nparaṁ brahma paraṁ dhāma pavitraṁ paramaṁ bhavān\npuruṣhaṁ śhāśhvataṁ divyam ādi-devam ajaṁ vibhum"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 13,
      "devanagari": "आहुस्त्वामृषयः सर्वे देवर्षिर्नारदस्तथा।\n\nअसितो देवलो व्यासः स्वयं चैव ब्रवीषि मे।।10.13।।",
      "iast": "āhus tvām ṛiṣhayaḥ sarve devarṣhir nāradas tathā\nasito devalo vyāsaḥ svayaṁ chaiva bravīṣhi me"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 14,
      "devanagari": "सर्वमेतदृतं मन्ये यन्मां वदसि केशव।\n\nन हि ते भगवन् व्यक्ितं विदुर्देवा न दानवाः।।10.14।।",
      "iast": "sarvam etad ṛitaṁ manye yan māṁ vadasi keśhava\nna hi te bhagavan vyaktiṁ vidur devā na dānavāḥ"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 15,
      "devanagari": "स्वयमेवात्मनाऽत्मानं वेत्थ त्वं पुरुषोत्तम।\n\nभूतभावन भूतेश देवदेव जगत्पते।।10.15।।",
      "iast": "swayam evātmanātmānaṁ vettha tvaṁ puruṣhottama\nbhūta-bhāvana bhūteśha deva-deva jagat-pate"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 16,
      "devanagari": "वक्तुमर्हस्यशेषेण दिव्या ह्यात्मविभूतयः।\n\nयाभिर्विभूतिभिर्लोकानिमांस्त्वं व्याप्य तिष्ठसि।।10.16।।",
      "iast": "vaktum arhasyaśheṣheṇa divyā hyātma-vibhūtayaḥ\nyābhir vibhūtibhir lokān imāṁs tvaṁ vyāpya tiṣhṭhasi"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 17,
      "devanagari": "कथं विद्यामहं योगिंस्त्वां सदा परिचिन्तयन्।\n\nकेषु केषु च भावेषु चिन्त्योऽसि भगवन्मया।।10.17।।",
      "iast": "kathaṁ vidyām ahaṁ yogins tvāṁ sadā parichintayan\nkeṣhu keṣhu cha bhāveṣhu chintyo ’si bhagavan mayā"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 18,
      "devanagari": "विस्तरेणात्मनो योगं विभूतिं च जनार्दन।\n\nभूयः कथय तृप्तिर्हि श्रृण्वतो नास्ति मेऽमृतम्।।10.18।।",
      "iast": "vistareṇātmano yogaṁ vibhūtiṁ cha janārdana\nbhūyaḥ kathaya tṛiptir hi śhṛiṇvato nāsti me ’mṛitam"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 19,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाच\n\nहन्त ते कथयिष्यामि दिव्या ह्यात्मविभूतयः।\n\nप्राधान्यतः कुरुश्रेष्ठ नास्त्यन्तो विस्तरस्य मे।।10.19।।",
      "iast": "śhrī bhagavān uvācha\nhanta te kathayiṣhyāmi divyā hyātma-vibhūtayaḥ\nprādhānyataḥ kuru-śhreṣhṭha nāstyanto vistarasya me"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 20,
      "devanagari": "अहमात्मा गुडाकेश सर्वभूताशयस्थितः।\n\nअहमादिश्च मध्यं च भूतानामन्त एव च।।10.20।।",
      "iast": "aham ātmā guḍākeśha sarva-bhūtāśhaya-sthitaḥ\naham ādiśh cha madhyaṁ cha bhūtānām anta eva cha"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 21,
      "devanagari": "आदित्यानामहं विष्णुर्ज्योतिषां रविरंशुमान्।\n\nमरीचिर्मरुतामस्मि नक्षत्राणामहं शशी।।10.21।।",
      "iast": "ādityānām ahaṁ viṣhṇur jyotiṣhāṁ ravir anśhumān\nmarīchir marutām asmi nakṣhatrāṇām ahaṁ śhaśhī"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 22,
      "devanagari": "वेदानां सामवेदोऽस्मि देवानामस्मि वासवः।\n\nइन्द्रियाणां मनश्चास्मि भूतानामस्मि चेतना।।10.22।।",
      "iast": "vedānāṁ sāma-vedo ’smi devānām asmi vāsavaḥ\nindriyāṇāṁ manaśh chāsmi bhūtānām asmi chetanā"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 23,
      "devanagari": "रुद्राणां शङ्करश्चास्मि वित्तेशो यक्षरक्षसाम्।\n\nवसूनां पावकश्चास्मि मेरुः शिखरिणामहम्।।10.23।।",
      "iast": "rudrāṇāṁ śhaṅkaraśh chāsmi vitteśho yakṣha-rakṣhasām\nvasūnāṁ pāvakaśh chāsmi meruḥ śhikhariṇām aham"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 24,
      "devanagari": "पुरोधसां च मुख्यं मां विद्धि पार्थ बृहस्पतिम्।\n\nसेनानीनामहं स्कन्दः सरसामस्मि सागरः।।10.24।।",
      "iast": "purodhasāṁ cha mukhyaṁ māṁ viddhi pārtha bṛihaspatim\nsenānīnām ahaṁ skandaḥ sarasām asmi sāgaraḥ"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 25,
      "devanagari": "महर्षीणां भृगुरहं गिरामस्म्येकमक्षरम्।\n\nयज्ञानां जपयज्ञोऽस्मि स्थावराणां हिमालयः।।10.25।।",
      "iast": "maharṣhīṇāṁ bhṛigur ahaṁ girām asmyekam akṣharam\nyajñānāṁ japa-yajño ’smi sthāvarāṇāṁ himālayaḥ"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 26,
      "devanagari": "अश्वत्थः सर्ववृक्षाणां देवर्षीणां च नारदः।\n\nगन्धर्वाणां चित्ररथः सिद्धानां कपिलो मुनिः।।10.26।।",
      "iast": "aśhvatthaḥ sarva-vṛikṣhāṇāṁ devarṣhīṇāṁ cha nāradaḥ\ngandharvāṇāṁ chitrarathaḥ siddhānāṁ kapilo muniḥ"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 27,
      "devanagari": "उच्चैःश्रवसमश्वानां विद्धि माममृतोद्भवम्।\n\nऐरावतं गजेन्द्राणां नराणां च नराधिपम्।।10.27।।",
      "iast": "uchchaiḥśhravasam aśhvānāṁ viddhi mām amṛitodbhavam\nairāvataṁ gajendrāṇāṁ narāṇāṁ cha narādhipam"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 28,
      "devanagari": "आयुधानामहं वज्रं धेनूनामस्मि कामधुक्।\n\nप्रजनश्चास्मि कन्दर्पः सर्पाणामस्मि वासुकिः।।10.28।।",
      "iast": "āyudhānām ahaṁ vajraṁ dhenūnām asmi kāmadhuk\nprajanaśh chāsmi kandarpaḥ sarpāṇām asmi vāsukiḥ"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 29,
      "devanagari": "अनन्तश्चास्मि नागानां वरुणो यादसामहम्।\n\nपितृ़णामर्यमा चास्मि यमः संयमतामहम्।।10.29।।",
      "iast": "anantaśh chāsmi nāgānāṁ varuṇo yādasām aham\npitṝīṇām aryamā chāsmi yamaḥ sanyamatām aham"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 30,
      "devanagari": "प्रह्लादश्चास्मि दैत्यानां कालः कलयतामहम्।\n\nमृगाणां च मृगेन्द्रोऽहं वैनतेयश्च पक्षिणाम्।।10.30।।",
      "iast": "prahlādaśh chāsmi daityānāṁ kālaḥ kalayatām aham\nmṛigāṇāṁ cha mṛigendro ’haṁ vainateyaśh cha pakṣhiṇām"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 31,
      "devanagari": "पवनः पवतामस्मि रामः शस्त्रभृतामहम्।\n\nझषाणां मकरश्चास्मि स्रोतसामस्मि जाह्नवी।।10.31।।",
      "iast": "pavanaḥ pavatām asmi rāmaḥ śhastra-bhṛitām aham\njhaṣhāṇāṁ makaraśh chāsmi srotasām asmi jāhnavī"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 32,
      "devanagari": "सर्गाणामादिरन्तश्च मध्यं चैवाहमर्जुन।\n\nअध्यात्मविद्या विद्यानां वादः प्रवदतामहम्।।10.32।।",
      "iast": "sargāṇām ādir antaśh cha madhyaṁ chaivāham arjuna\nadhyātma-vidyā vidyānāṁ vādaḥ pravadatām aham"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 33,
      "devanagari": "अक्षराणामकारोऽस्मि द्वन्द्वः सामासिकस्य च।\n\nअहमेवाक्षयः कालो धाताऽहं विश्वतोमुखः।।10.33।।",
      "iast": "अहमेवाक्षय: कालो धाताहं विश्वतोमुख: || 33||\n\nakṣharāṇām a-kāro ’smi dvandvaḥ sāmāsikasya cha\naham evākṣhayaḥ kālo dhātāhaṁ viśhvato-mukhaḥ"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 34,
      "devanagari": "मृत्युः सर्वहरश्चाहमुद्भवश्च भविष्यताम्।\n\nकीर्तिः श्रीर्वाक्च नारीणां स्मृतिर्मेधा धृतिः क्षमा।।10.34।।",
      "iast": "mṛityuḥ sarva-haraśh chāham udbhavaśh cha bhaviṣhyatām\nkīrtiḥ śhrīr vāk cha nārīṇāṁ smṛitir medhā dhṛitiḥ kṣhamā"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 35,
      "devanagari": "बृहत्साम तथा साम्नां गायत्री छन्दसामहम्।\n\nमासानां मार्गशीर्षोऽहमृतूनां कुसुमाकरः।।10.35।।",
      "iast": "bṛihat-sāma tathā sāmnāṁ gāyatrī chhandasām aham\nmāsānāṁ mārga-śhīrṣho ’ham ṛitūnāṁ kusumākaraḥ"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 36,
      "devanagari": "द्यूतं छलयतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम्।\n\nजयोऽस्मि व्यवसायोऽस्मि सत्त्वं सत्त्ववतामहम्।।10.36।।",
      "iast": "dyūtaṁ chhalayatām asmi tejas tejasvinām aham\njayo ’smi vyavasāyo ’smi sattvaṁ sattvavatām aham"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 37,
      "devanagari": "वृष्णीनां वासुदेवोऽस्मि पाण्डवानां धनंजयः।\n\nमुनीनामप्यहं व्यासः कवीनामुशना कविः।।10.37।।",
      "iast": "vṛiṣhṇīnāṁ vāsudevo ’smi pāṇḍavānāṁ dhanañjayaḥ\nmunīnām apyahaṁ vyāsaḥ kavīnām uśhanā kaviḥ"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 38,
      "devanagari": "दण्डो दमयतामस्मि नीतिरस्मि जिगीषताम्।\n\nमौनं चैवास्मि गुह्यानां ज्ञानं ज्ञानवतामहम्।।10.38।।",
      "iast": "daṇḍo damayatām asmi nītir asmi jigīṣhatām\nmaunaṁ chaivāsmi guhyānāṁ jñānaṁ jñānavatām aham"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 39,
      "devanagari": "यच्चापि सर्वभूतानां बीजं तदहमर्जुन।\n\nन तदस्ति विना यत्स्यान्मया भूतं चराचरम्।।10.39।।",
      "iast": "yach chāpi sarva-bhūtānāṁ bījaṁ tad aham arjuna\nna tad asti vinā yat syān mayā bhūtaṁ charācharam"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 40,
      "devanagari": "नान्तोऽस्ति मम दिव्यानां विभूतीनां परंतप।\n\nएष तूद्देशतः प्रोक्तो विभूतेर्विस्तरो मया।।10.40।।",
      "iast": "nānto ’sti mama divyānāṁ vibhūtīnāṁ parantapa\neṣha tūddeśhataḥ prokto vibhūter vistaro mayā"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 41,
      "devanagari": "यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं श्रीमदूर्जितमेव वा।\n\nतत्तदेवावगच्छ त्वं मम तेजोंऽशसंभवम्।।10.41।।",
      "iast": "yad yad vibhūtimat sattvaṁ śhrīmad ūrjitam eva vā\ntat tad evāvagachchha tvaṁ mama tejo ’nśha-sambhavam"
    },
    {
      "chapter": 10,
      "verse": 42,
      "devanagari": "अथवा बहुनैतेन किं ज्ञातेन तवार्जुन।\n\nविष्टभ्याहमिदं कृत्स्नमेकांशेन स्थितो जगत्।।10.42।।",
      "iast": "atha vā bahunaitena kiṁ jñātena tavārjuna\nviṣhṭabhyāham idaṁ kṛitsnam ekānśhena sthito jagat"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 1,
      "devanagari": "अर्जुन उवाच\n\nमदनुग्रहाय परमं गुह्यमध्यात्मसंज्ञितम्।\n\nयत्त्वयोक्तं वचस्तेन मोहोऽयं विगतो मम।।11.1।।",
      "iast": "arjuna uvācha\nmad-anugrahāya paramaṁ guhyam adhyātma-sanjñitam\nyat tvayoktaṁ vachas tena moho ’yaṁ vigato mama"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 2,
      "devanagari": "भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया।\n\nत्वत्तः कमलपत्राक्ष माहात्म्यमपि चाव्ययम्।।11.2।।",
      "iast": "bhavāpyayau hi bhūtānāṁ śhrutau vistaraśho mayā\ntvattaḥ kamala-patrākṣha māhātmyam api chāvyayam"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 3,
      "devanagari": "एवमेतद्यथात्थ त्वमात्मानं परमेश्वर।\n\nद्रष्टुमिच्छामि ते रूपमैश्वरं पुरुषोत्तम।।11.3।।",
      "iast": "evam etad yathāttha tvam ātmānaṁ parameśhvara\ndraṣhṭum ichchhāmi te rūpam aiśhwaraṁ puruṣhottama"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 4,
      "devanagari": "मन्यसे यदि तच्छक्यं मया द्रष्टुमिति प्रभो।\n\nयोगेश्वर ततो मे त्वं दर्शयाऽत्मानमव्ययम्।।11.4।।",
      "iast": "manyase yadi tach chhakyaṁ mayā draṣhṭum iti prabho\nyogeśhvara tato me tvaṁ darśhayātmānam avyayam"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 5,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाच\n\nपश्य मे पार्थ रूपाणि शतशोऽथ सहस्रशः।\n\nनानाविधानि दिव्यानि नानावर्णाकृतीनि च।।11.5।।",
      "iast": "śhrī-bhagavān uvācha\npaśhya me pārtha rūpāṇi śhataśho ’tha sahasraśhaḥ\nnānā-vidhāni divyāni nānā-varṇākṛitīni cha"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 6,
      "devanagari": "पश्यादित्यान्वसून्रुद्रानश्िवनौ मरुतस्तथा।\n\nबहून्यदृष्टपूर्वाणि पश्याऽश्चर्याणि भारत।।11.6।।",
      "iast": "paśhyādityān vasūn rudrān aśhvinau marutas tathā\nbahūny adṛiṣhṭa-pūrvāṇi paśhyāśhcharyāṇi bhārata"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 7,
      "devanagari": "इहैकस्थं जगत्कृत्स्नं पश्याद्य सचराचरम्।\n\nमम देहे गुडाकेश यच्चान्यद्द्रष्टुमिच्छसि।।11.7।।",
      "iast": "ihaika-sthaṁ jagat kṛitsnaṁ paśhyādya sa-charācharam\nmama dehe guḍākeśha yach chānyad draṣhṭum ichchhasi"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 8,
      "devanagari": "न तु मां शक्यसे द्रष्टुमनेनैव स्वचक्षुषा।\n\nदिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे योगमैश्वरम्।।11.8।।",
      "iast": "na tu māṁ śhakyase draṣhṭum anenaiva sva-chakṣhuṣhā\ndivyaṁ dadāmi te chakṣhuḥ paśhya me yogam aiśhwaram"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 9,
      "devanagari": "सञ्जय उवाच\n\nएवमुक्त्वा ततो राजन्महायोगेश्वरो हरिः।\n\nदर्शयामास पार्थाय परमं रूपमैश्वरम्।।11.9।।",
      "iast": "sañjaya uvācha\nevam uktvā tato rājan mahā-yogeśhvaro hariḥ\ndarśhayām āsa pārthāya paramaṁ rūpam aiśhwaram"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 10,
      "devanagari": "अनेकवक्त्रनयनमनेकाद्भुतदर्शनम्।\n\nअनेकदिव्याभरणं दिव्यानेकोद्यतायुधम्।।11.10।।",
      "iast": "aneka-vaktra-nayanam anekādbhuta-darśhanam\naneka-divyābharaṇaṁ divyānekodyatāyudham"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 11,
      "devanagari": "दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम्।\n\nसर्वाश्चर्यमयं देवमनन्तं विश्वतोमुखम्।।11.11।।",
      "iast": "divya-mālyāmbara-dharaṁ divya-gandhānulepanam\nsarvāśhcharya-mayaṁ devam anantaṁ viśhvato-mukham"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 12,
      "devanagari": "दिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता।\n\nयदि भाः सदृशी सा स्याद्भासस्तस्य महात्मनः।।11.12।।",
      "iast": "divi sūrya-sahasrasya bhaved yugapad utthitā\nyadi bhāḥ sadṛiśhī sā syād bhāsas tasya mahātmanaḥ"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 13,
      "devanagari": "तत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा।\n\nअपश्यद्देवदेवस्य शरीरे पाण्डवस्तदा।।11.13।।",
      "iast": "tatraika-sthaṁ jagat kṛitsnaṁ pravibhaktam anekadhā\napaśhyad deva-devasya śharīre pāṇḍavas tadā"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 14,
      "devanagari": "ततः स विस्मयाविष्टो हृष्टरोमा धनञ्जयः।\n\nप्रणम्य शिरसा देवं कृताञ्जलिरभाषत।।11.14।।",
      "iast": "tataḥ sa vismayāviṣhṭo hṛiṣhṭa-romā dhanañjayaḥ\npraṇamya śhirasā devaṁ kṛitāñjalir abhāṣhata"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 15,
      "devanagari": "अर्जुन उवाच\n\nपश्यामि देवांस्तव देव देहे\n\nसर्वांस्तथा भूतविशेषसङ्घान्।\n\nब्रह्माणमीशं कमलासनस्थ\n\nमृषींश्च सर्वानुरगांश्च दिव्यान्।।11.15।।",
      "iast": "arjuna uvācha\npaśhyāmi devāns tava deva dehe\nsarvāns tathā bhūta-viśheṣha-saṅghān\nbrahmāṇam īśhaṁ kamalāsana-stham\nṛiṣhīnśh cha sarvān uragānśh cha divyān"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 16,
      "devanagari": "अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं\n\nपश्यामि त्वां सर्वतोऽनन्तरूपम्।\n\nनान्तं न मध्यं न पुनस्तवादिं\n\nपश्यामि विश्वेश्वर विश्वरूप।।11.16।।",
      "iast": "aneka-bāhūdara-vaktra-netraṁ\npaśhyāmi tvāṁ sarvato ’nanta-rūpam\nnāntaṁ na madhyaṁ na punas tavādiṁ\npaśhyāmi viśhveśhvara viśhva-rūpa"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 17,
      "devanagari": "किरीटिनं गदिनं चक्रिणं च\n\nतेजोराशिं सर्वतोदीप्तिमन्तम्।\n\nपश्यामि त्वां दुर्निरीक्ष्यं समन्ता\n\nद्दीप्तानलार्कद्युतिमप्रमेयम्।।11.17।।",
      "iast": "kirīṭinaṁ gadinaṁ chakriṇaṁ cha\ntejo-rāśhiṁ sarvato dīptimantam\npaśhyāmi tvāṁ durnirīkṣhyaṁ samantād\ndīptānalārka-dyutim aprameyam"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 18,
      "devanagari": "त्वमक्षरं परमं वेदितव्यं\n\nत्वमस्य विश्वस्य परं निधानम्।\n\nत्वमव्ययः शाश्वतधर्मगोप्ता\n\nसनातनस्त्वं पुरुषो मतो मे।।11.18।।",
      "iast": "tvam akṣharaṁ paramaṁ veditavyaṁ\ntvam asya viśhvasya paraṁ nidhānam\ntvam avyayaḥ śhāśhvata-dharma-goptā\nsanātanas tvaṁ puruṣho mato me"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 19,
      "devanagari": "अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्य\n\nमनन्तबाहुं शशिसूर्यनेत्रम्।\n\nपश्यामि त्वां दीप्तहुताशवक्त्रम्\n\nस्वतेजसा विश्वमिदं तपन्तम्।।11.19।।",
      "iast": "स्वतेजसा विश्वमिदं तपन्तम् || 19||"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 20,
      "devanagari": "द्यावापृथिव्योरिदमन्तरं हि\n\nव्याप्तं त्वयैकेन दिशश्च सर्वाः।\n\nदृष्ट्वाऽद्भुतं रूपमुग्रं तवेदं\n\nलोकत्रयं प्रव्यथितं महात्मन्।।11.20।।",
      "iast": "dyāv ā-pṛithivyor idam antaraṁ hi\nvyāptaṁ tvayaikena diśhaśh cha sarvāḥ\ndṛiṣhṭvādbhutaṁ rūpam ugraṁ tavedaṁ\nloka-trayaṁ pravyathitaṁ mahātman"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 21,
      "devanagari": "अमी हि त्वां सुरसङ्घाः विशन्ति\n\nकेचिद्भीताः प्राञ्जलयो गृणन्ति।\n\nस्वस्तीत्युक्त्वा महर्षिसिद्धसङ्घाः\n\nस्तुवन्ति त्वां स्तुतिभिः पुष्कलाभिः।।11.21।।",
      "iast": "amī hi tvāṁ sura-saṅghā viśhanti\nkechid bhītāḥ prāñjalayo gṛiṇanti\nsvastīty uktvā maharṣhi-siddha-saṅghāḥ\nstuvanti tvāṁ stutibhiḥ puṣhkalābhiḥ"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 22,
      "devanagari": "रुद्रादित्या वसवो ये च साध्या\n\nविश्वेऽश्िवनौ मरुतश्चोष्मपाश्च।\n\nगन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घा\n\nवीक्षन्ते त्वां विस्मिताश्चैव सर्वे।।11.22।।",
      "iast": "rudrādityā vasavo ye cha sādhyā\nviśhve ’śhvinau marutaśh choṣhmapāśh cha\ngandharva-yakṣhāsura-siddha-saṅghā\nvīkṣhante tvāṁ vismitāśh chaiva sarve"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 23,
      "devanagari": "रूपं महत्ते बहुवक्त्रनेत्रं\n\nमहाबाहो बहुबाहूरुपादम्।\n\nबहूदरं बहुदंष्ट्राकरालं\n\nदृष्ट्वा लोकाः प्रव्यथितास्तथाऽहम्।।11.23।।",
      "iast": "rūpaṁ mahat te bahu-vaktra-netraṁ\nmahā-bāho bahu-bāhūru-pādam\nbahūdaraṁ bahu-danṣhṭrā-karālaṁ\ndṛiṣhṭvā lokāḥ pravyathitās tathāham"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 24,
      "devanagari": "नभःस्पृशं दीप्तमनेकवर्णं\n\nव्यात्ताननं दीप्तविशालनेत्रम्।\n\nदृष्ट्वा हि त्वां प्रव्यथितान्तरात्मा\n\nधृतिं न विन्दामि शमं च विष्णो।।11.24।।",
      "iast": "nabhaḥ-spṛiśhaṁ dīptam aneka-varṇaṁ\nvyāttānanaṁ dīpta-viśhāla-netram\ndṛiṣhṭvā hi tvāṁ pravyathitāntar-ātmā\ndhṛitiṁ na vindāmi śhamaṁ cha viṣhṇo"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 25,
      "devanagari": "दंष्ट्राकरालानि च ते मुखानि\n\nदृष्ट्वैव कालानलसन्निभानि।\n\nदिशो न जाने न लभे च शर्म\n\nप्रसीद देवेश जगन्निवास।।11.25।।",
      "iast": "danṣhṭrā-karālāni cha te mukhāni\ndṛiṣhṭvaiva kālānala-sannibhāni\ndiśho na jāne na labhe cha śharma\nprasīda deveśha jagan-nivāsa"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 26,
      "devanagari": "अमी च त्वां धृतराष्ट्रस्य पुत्राः\n\nसर्वे सहैवावनिपालसङ्घैः।\n\nभीष्मो द्रोणः सूतपुत्रस्तथाऽसौ\n\nसहास्मदीयैरपि योधमुख्यैः।।11.26।।",
      "iast": "amī cha tvāṁ dhṛitarāśhtrasya putrāḥ\nsarve sahaivāvani-pāla-saṅghaiḥ\nbhīṣhmo droṇaḥ sūta-putras tathāsau\nsahāsmadīyair api yodha-mukhyaiḥ\n vaktrāṇi te tvaramāṇā viśhanti\ndanṣhṭrā-karālāni bhayānakāni\nkechid vilagnā daśhanāntareṣhu\nsandṛiśhyante chūrṇitair uttamāṅgaiḥ"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 27,
      "devanagari": "वक्त्राणि ते त्वरमाणा विशन्ति\n\nदंष्ट्राकरालानि भयानकानि।\n\nकेचिद्विलग्ना दशनान्तरेषु\n\nसंदृश्यन्ते चूर्णितैरुत्तमाङ्गैः।।11.27।।",
      "iast": "vaktrāṇi te  tvaramāṇā   viśanti daṁṣṭrā-karālāni    bhayānakāni kecid   vilagnā daśanāntareṣu   sandṛśyante cūrṇitair   uttamāṅgaiḥ"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 28,
      "devanagari": "यथा नदीनां बहवोऽम्बुवेगाः\n\nसमुद्रमेवाभिमुखाः द्रवन्ति।\n\nतथा तवामी नरलोकवीरा\n\nविशन्ति वक्त्राण्यभिविज्वलन्ति।।11.28।।",
      "iast": "yathā nadīnāṁ bahavo ’mbu-vegāḥ\nsamudram evābhimukhā dravanti\ntathā tavāmī nara-loka-vīrā\nviśhanti vaktrāṇy abhivijvalanti"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 29,
      "devanagari": "यथा प्रदीप्तं ज्वलनं पतङ्गा\n\nविशन्ति नाशाय समृद्धवेगाः।\n\nतथैव नाशाय विशन्ति लोका\n\nस्तवापि वक्त्राणि समृद्धवेगाः।।11.29।।",
      "iast": "yathā pradīptaṁ jvalanaṁ pataṅgā\nviśhanti nāśhāya samṛiddha-vegāḥ\ntathaiva nāśhāya viśhanti lokās\ntavāpi vaktrāṇi samṛiddha-vegāḥ"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 30,
      "devanagari": "लेलिह्यसे ग्रसमानः समन्ता\n\nल्लोकान्समग्रान्वदनैर्ज्वलद्भिः।\n\nतेजोभिरापूर्य जगत्समग्रं\n\nभासस्तवोग्राः प्रतपन्ति विष्णो।।11.30।।",
      "iast": "lelihyase grasamānaḥ samantāl\nlokān samagrān vadanair jvaladbhiḥ\ntejobhir āpūrya jagat samagraṁ\nbhāsas tavogrāḥ pratapanti viṣhṇo"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 31,
      "devanagari": "आख्याहि मे को भवानुग्ररूपो\n\nनमोऽस्तु ते देववर प्रसीद।\n\nविज्ञातुमिच्छामि भवन्तमाद्यं\n\nन हि प्रजानामि तव प्रवृत्तिम्।।11.31।।",
      "iast": "ākhyāhi me ko bhavān ugra-rūpo\nnamo ’stu te deva-vara prasīda\nvijñātum ichchhāmi bhavantam ādyaṁ\nna hi prajānāmi tava pravṛittim"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 32,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाच\n\nकालोऽस्मि लोकक्षयकृत्प्रवृद्धो\n\nलोकान्समाहर्तुमिह प्रवृत्तः।\n\nऋतेऽपि त्वां न भविष्यन्ति सर्वे\n\nयेऽवस्थिताः प्रत्यनीकेषु योधाः।।11.32।।",
      "iast": "śhrī-bhagavān uvācha\nkālo ’smi loka-kṣhaya-kṛit pravṛiddho\nlokān samāhartum iha pravṛittaḥ\nṛite ’pi tvāṁ na bhaviṣhyanti sarve\nye ’vasthitāḥ pratyanīkeṣhu yodhāḥ"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 33,
      "devanagari": "तस्मात्त्वमुत्तिष्ठ यशो लभस्व\n\nजित्वा शत्रून् भुङ्क्ष्व राज्यं समृद्धम्।\n\nमयैवैते निहताः पूर्वमेव\n\nनिमित्तमात्रं भव सव्यसाचिन्।।11.33।।",
      "iast": "tasmāt tvam uttiṣhṭha yaśho labhasva\njitvā śhatrūn bhuṅkṣhva rājyaṁ samṛiddham\nmayaivaite nihatāḥ pūrvam eva\nnimitta-mātraṁ bhava savya-sāchin"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 34,
      "devanagari": "द्रोणं च भीष्मं च जयद्रथं च\n\nकर्णं तथाऽन्यानपि योधवीरान्।\n\nमया हतांस्त्वं जहि मा व्यथिष्ठा\n\nयुध्यस्व जेतासि रणे सपत्नान्।।11.34।।",
      "iast": "droṇaṁ cha bhīṣhmaṁ cha jayadrathaṁ cha\nkarṇaṁ tathānyān api yodha-vīrān\nmayā hatāṁs tvaṁ jahi mā vyathiṣhṭhā\nyudhyasva jetāsi raṇe sapatnān"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 35,
      "devanagari": "सञ्जय उवाच\n\nएतच्छ्रुत्वा वचनं केशवस्य\n\nकृताञ्जलिर्वेपमानः किरीटी।\n\nनमस्कृत्वा भूय एवाह कृष्णं\n\nसगद्गदं भीतभीतः प्रणम्य।।11.35।।",
      "iast": "sañjaya uvācha\netach chhrutvā vachanaṁ keśhavasya\nkṛitāñjalir vepamānaḥ kirīṭī\nnamaskṛitvā bhūya evāha kṛiṣhṇaṁ\nsa-gadgadaṁ bhīta-bhītaḥ praṇamya"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 36,
      "devanagari": "अर्जुन उवाच\n\nस्थाने हृषीकेश तव प्रकीर्त्या\n\nजगत् प्रहृष्यत्यनुरज्यते च।\n\nरक्षांसि भीतानि दिशो द्रवन्ति\n\nसर्वे नमस्यन्ति च सिद्धसङ्घाः।।11.36।।",
      "iast": "arjuna uvācha\nsthāne hṛiṣhīkeśha tava prakīrtyā\njagat prahṛiṣhyaty anurajyate cha\nrakṣhānsi bhītāni diśho dravanti\nsarve namasyanti cha siddha-saṅghāḥ"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 37,
      "devanagari": "कस्माच्च ते न नमेरन्महात्मन्\n\nगरीयसे ब्रह्मणोऽप्यादिकर्त्रे।\n\nअनन्त देवेश जगन्निवास\n\nत्वमक्षरं सदसत्तत्परं यत्।।11.37।।",
      "iast": "kasmāch cha te na nameran mahātman\ngarīyase brahmaṇo ’py ādi-kartre\nananta deveśha jagan-nivāsa\ntvam akṣharaṁ sad-asat tat paraṁ yat"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 38,
      "devanagari": "त्वमादिदेवः पुरुषः पुराण\n\nस्त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम्।\n\nवेत्तासि वेद्यं च परं च धाम\n\nत्वया ततं विश्वमनन्तरूप।।11.38।।",
      "iast": "tvam ādi-devaḥ puruṣhaḥ purāṇas\ntvam asya viśhvasya paraṁ nidhānam\nvettāsi vedyaṁ cha paraṁ cha dhāma\ntvayā tataṁ viśhvam ananta-rūpa"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 39,
      "devanagari": "वायुर्यमोऽग्निर्वरुणः शशाङ्कः\n\nप्रजापतिस्त्वं प्रपितामहश्च।\n\nनमो नमस्तेऽस्तु सहस्रकृत्वः\n\nपुनश्च भूयोऽपि नमो नमस्ते।।11.39।।",
      "iast": "vāyur yamo ’gnir varuṇaḥ śhaśhāṅkaḥ\nprajāpatis tvaṁ prapitāmahaśh cha\nnamo namas te ’stu sahasra-kṛitvaḥ\npunaśh cha bhūyo ’pi namo namas te"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 40,
      "devanagari": "नमः पुरस्तादथ पृष्ठतस्ते\n\nनमोऽस्तु ते सर्वत एव सर्व।\n\nअनन्तवीर्यामितविक्रमस्त्वं\n\nसर्वं समाप्नोषि ततोऽसि सर्वः।।11.40।।",
      "iast": "namaḥ purastād atha pṛiṣhṭhatas te\nnamo ’stu te sarvata eva sarva\nananta-vīryāmita-vikramas tvaṁ\nsarvaṁ samāpnoṣhi tato ’si sarvaḥ"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 41,
      "devanagari": "सखेति मत्वा प्रसभं यदुक्तं\n\nहे कृष्ण हे यादव हे सखेति।\n\nअजानता महिमानं तवेदं\n\nमया प्रमादात्प्रणयेन वापि।।11.41।।",
      "iast": "sakheti matvā prasabhaṁ yad uktaṁ\nhe kṛiṣhṇa he yādava he sakheti\najānatā mahimānaṁ tavedaṁ\nmayā pramādāt praṇayena vāpi"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 42,
      "devanagari": "यच्चावहासार्थमसत्कृतोऽसि\n\nविहारशय्यासनभोजनेषु।\n\nएकोऽथवाप्यच्युत तत्समक्षं\n\nतत्क्षामये त्वामहमप्रमेयम्।।11.42।।",
      "iast": "yach chāvahāsārtham asat-kṛito ’si\nvihāra-śhayyāsana-bhojaneṣhu\neko ’tha vāpy achyuta tat-samakṣhaṁ\ntat kṣhāmaye tvām aham aprameyam"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 43,
      "devanagari": "पितासि लोकस्य चराचरस्य\n\nत्वमस्य पूज्यश्च गुरुर्गरीयान्।\n\nन त्वत्समोऽस्त्यभ्यधिकः कुतोऽन्यो\n\nलोकत्रयेऽप्यप्रतिमप्रभाव।।11.43।।",
      "iast": "pitāsi lokasya charācharasya\ntvam asya pūjyaśh cha gurur garīyān\nna tvat-samo ’sty abhyadhikaḥ kuto ’nyo\nloka-traye ’py apratima-prabhāva"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 44,
      "devanagari": "तस्मात्प्रणम्य प्रणिधाय कायं\n\nप्रसादये त्वामहमीशमीड्यम्।\n\nपितेव पुत्रस्य सखेव सख्युः\n\nप्रियः प्रियायार्हसि देव सोढुम्।।11.44।।",
      "iast": "tasmāt praṇamya praṇidhāya kāyaṁ\nprasādaye tvām aham īśham īḍyam\npiteva putrasya sakheva sakhyuḥ\npriyaḥ priyāyārhasi deva soḍhum"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 45,
      "devanagari": "अदृष्टपूर्वं हृषितोऽस्मि दृष्ट्वा\n\nभयेन च प्रव्यथितं मनो मे।\n\nतदेव मे दर्शय देव रूपं\n\nप्रसीद देवेश जगन्निवास।।11.45।।",
      "iast": "adṛiṣhṭa-pūrvaṁ hṛiṣhito ’smi dṛiṣhṭvā\nbhayena cha pravyathitaṁ mano me\ntad eva me darśhaya deva rūpaṁ\nprasīda deveśha jagan-nivāsa"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 46,
      "devanagari": "किरीटिनं गदिनं चक्रहस्त\n\nमिच्छामि त्वां द्रष्टुमहं तथैव।\n\nतेनैव रूपेण चतुर्भुजेन\n\nसहस्रबाहो भव विश्वमूर्ते।।11.46।।",
      "iast": "kirīṭinaṁ gadinaṁ chakra-hastam\nichchhāmi tvāṁ draṣhṭum ahaṁ tathaiva\ntenaiva rūpeṇa chatur-bhujena\nsahasra-bāho bhava viśhva-mūrte"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 47,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाच\n\nमया प्रसन्नेन तवार्जुनेदं\n\nरूपं परं दर्शितमात्मयोगात्।\n\nतेजोमयं विश्वमनन्तमाद्यं\n\nयन्मे त्वदन्येन न दृष्टपूर्वम्।।11.47।।",
      "iast": "śhrī-bhagavān uvācha\nmayā prasannena tavārjunedaṁ\nrūpaṁ paraṁ darśhitam ātma-yogāt\ntejo-mayaṁ viśhvam anantam ādyaṁ\nyan me tvad anyena na dṛiṣhṭa-pūrvam"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 48,
      "devanagari": "न वेदयज्ञाध्ययनैर्न दानै\n\nर्न च क्रियाभिर्न तपोभिरुग्रैः।\n\nएवंरूपः शक्य अहं नृलोके\n\nद्रष्टुं त्वदन्येन कुरुप्रवीर।।11.48।।",
      "iast": "na veda-yajñādhyayanair na dānair\nna cha kriyābhir na tapobhir ugraiḥ\nevaṁ-rūpaḥ śhakya ahaṁ nṛi-loke\ndraṣhṭuṁ tvad anyena kuru-pravīra"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 49,
      "devanagari": "मा ते व्यथा मा च विमूढभावो\n\nदृष्ट्वा रूपं घोरमीदृङ्ममेदम्।\n\nव्यपेतभीः प्रीतमनाः पुनस्त्वं\n\nतदेव मे रूपमिदं प्रपश्य।।11.49।।",
      "iast": "mā te vyathā mā cha vimūḍha-bhāvo\ndṛiṣhṭvā rūpaṁ ghoram īdṛiṅ mamedam\nvyapeta-bhīḥ prīta-manāḥ punas tvaṁ\ntad eva me rūpam idaṁ prapaśhya"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 50,
      "devanagari": "सञ्जय उवाच\n\nइत्यर्जुनं वासुदेवस्तथोक्त्वा\n\nस्वकं रूपं दर्शयामास भूयः।\n\nआश्वासयामास च भीतमेनं\n\nभूत्वा पुनः सौम्यवपुर्महात्मा।।11.50।।",
      "iast": "sañjaya uvācha\nity arjunaṁ vāsudevas tathoktvā\nsvakaṁ rūpaṁ darśhayām āsa bhūyaḥ\nāśhvāsayām āsa cha bhītam enaṁ\nbhūtvā punaḥ saumya-vapur mahātmā"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 51,
      "devanagari": "अर्जुन उवाच\n\nदृष्ट्वेदं मानुषं रूपं तवसौम्यं जनार्दन।\n\nइदानीमस्मि संवृत्तः सचेताः प्रकृतिं गतः।।11.51।।",
      "iast": "arjuna uvācha\ndṛiṣhṭvedaṁ mānuṣhaṁ rūpaṁ tava saumyaṁ janārdana\nidānīm asmi saṁvṛittaḥ sa-chetāḥ prakṛitiṁ gataḥ"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 52,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाच\n\nसुदुर्दर्शमिदं रूपं दृष्टवानसि यन्मम।\n\nदेवा अप्यस्य रूपस्य नित्यं दर्शनकाङ्क्षिणः।।11.52।।",
      "iast": "śhrī-bhagavān uvācha\nsu-durdarśham idaṁ rūpaṁ dṛiṣhṭavān asi yan mama\ndevā apy asya rūpasya nityaṁ darśhana-kāṅkṣhiṇaḥ"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 53,
      "devanagari": "नाहं वेदैर्न तपसा न दानेन न चेज्यया।\n\nशक्य एवंविधो द्रष्टुं दृष्टवानसि मां यथा।।11.53।।",
      "iast": "nāhaṁ vedair na tapasā na dānena na chejyayā\nśhakya evaṁ-vidho draṣhṭuṁ dṛiṣhṭavān asi māṁ yathā"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 54,
      "devanagari": "भक्त्या त्वनन्यया शक्यमहमेवंविधोऽर्जुन।\n\nज्ञातुं दृष्टुं च तत्त्वेन प्रवेष्टुं च परंतप।।11.54।।",
      "iast": "bhaktyā tv ananyayā śhakya aham evaṁ-vidho ’rjuna\njñātuṁ draṣhṭuṁ cha tattvena praveṣhṭuṁ cha parantapa"
    },
    {
      "chapter": 11,
      "verse": 55,
      "devanagari": "मत्कर्मकृन्मत्परमो मद्भक्तः सङ्गवर्जितः।\n\nनिर्वैरः सर्वभूतेषु यः स मामेति पाण्डव।।11.55।।",
      "iast": "mat-karma-kṛin mat-paramo mad-bhaktaḥ saṅga-varjitaḥ\nnirvairaḥ sarva-bhūteṣhu yaḥ sa mām eti pāṇḍava"
    },
    {
      "chapter": 12,
      "verse": 1,
      "devanagari": "अर्जुन उवाचएवं सततयुक्ता ये भक्तास्त्वां पर्युपासते।येचाप्यक्षरमव्यक्तं तेषां के योगवित्तमाः।।12.1।।",
      "iast": "arjuna uvācha\nevaṁ satata-yuktā ye bhaktās tvāṁ paryupāsate\nye chāpy akṣharam avyaktaṁ teṣhāṁ ke yoga-vittamāḥ"
    },
    {
      "chapter": 12,
      "verse": 2,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाचमय्यावेश्य मनो ये मां नित्ययुक्ता उपासते।श्रद्धया परयोपेतास्ते मे युक्ततमा मताः।।12.2।।",
      "iast": "śhrī-bhagavān uvācha\nmayy āveśhya mano ye māṁ nitya-yuktā upāsate\nśhraddhayā parayopetās te me yuktatamā matāḥ"
    },
    {
      "chapter": 12,
      "verse": 3,
      "devanagari": "ये त्वक्षरमनिर्देश्यमव्यक्तं पर्युपासते।सर्वत्रगमचिन्त्यं च कूटस्थमचलं ध्रुवम्।।12.3।।",
      "iast": "ye tv akṣharam anirdeśhyam avyaktaṁ paryupāsate\nsarvatra-gam achintyañcha kūṭa-stham achalandhruvam\n sanniyamyendriya-grāmaṁ sarvatra sama-buddhayaḥ\nte prāpnuvanti mām eva sarva-bhūta-hite ratāḥ"
    },
    {
      "chapter": 12,
      "verse": 4,
      "devanagari": "संनियम्येन्द्रियग्रामं सर्वत्र समबुद्धयः।ते प्राप्नुवन्ति मामेव सर्वभूतहिते रताः।।12.4।।",
      "iast": "sanniyamyendriya-grāmaṁ  sarvatra    sama-buddhayaḥ  te  prāpnuvanti mām eva sarva-bhūta-hite    ratāḥ"
    },
    {
      "chapter": 12,
      "verse": 5,
      "devanagari": "क्लेशोऽधिकतरस्तेषामव्यक्तासक्तचेतसाम्।\n\nअव्यक्ता हि गतिर्दुःखं देहवद्भिरवाप्यते।।12.5।।",
      "iast": "kleśho ’dhikataras teṣhām avyaktāsakta-chetasām\navyaktā hi gatir duḥkhaṁ dehavadbhir avāpyate"
    },
    {
      "chapter": 12,
      "verse": 6,
      "devanagari": "ये तु सर्वाणि कर्माणि मयि संन्यस्य मत्पराः।अनन्येनैव योगेन मां ध्यायन्त उपासते।।12.6।।",
      "iast": "ye tu sarvāṇi karmāṇi mayi sannyasya mat-paraḥ\nananyenaiva yogena māṁ dhyāyanta upāsate"
    },
    {
      "chapter": 12,
      "verse": 7,
      "devanagari": "तेषामहं समुद्धर्ता मृत्युसंसारसागरात्।भवामि नचिरात्पार्थ मय्यावेशितचेतसाम्।।12.7।।",
      "iast": "teṣhām ahaṁ samuddhartā mṛityu-saṁsāra-sāgarāt\nbhavāmi na chirāt pārtha mayy āveśhita-chetasām"
    },
    {
      "chapter": 12,
      "verse": 8,
      "devanagari": "मय्येव मन आधत्स्व मयि बुद्धिं निवेशय।निवसिष्यसि मय्येव अत ऊर्ध्वं न संशयः।।12.8।।",
      "iast": "mayy eva mana ādhatsva mayi buddhiṁ niveśhaya\nnivasiṣhyasi mayy eva ata ūrdhvaṁ na sanśhayaḥ"
    },
    {
      "chapter": 12,
      "verse": 9,
      "devanagari": "अथ चित्तं समाधातुं न शक्नोषि मयि स्थिरम्।अभ्यासयोगेन ततो मामिच्छाप्तुं धनञ्जय।।12.9।।",
      "iast": "atha chittaṁ samādhātuṁ na śhaknoṣhi mayi sthiram\nabhyāsa-yogena tato mām ichchhāptuṁ dhanañjaya"
    },
    {
      "chapter": 12,
      "verse": 10,
      "devanagari": "अभ्यासेऽप्यसमर्थोऽसि मत्कर्मपरमो भव।मदर्थमपि कर्माणि कुर्वन् सिद्धिमवाप्स्यसि।।12.10।।",
      "iast": "abhyāse ’py asamartho ’si mat-karma-paramo bhava\nmad-artham api karmāṇi kurvan siddhim avāpsyasi"
    },
    {
      "chapter": 12,
      "verse": 11,
      "devanagari": "अथैतदप्यशक्तोऽसि कर्तुं मद्योगमाश्रितः।सर्वकर्मफलत्यागं ततः कुरु यतात्मवान्।।12.11।।",
      "iast": "athaitad apy aśhakto ’si kartuṁ mad-yogam āśhritaḥ\nsarva-karma-phala-tyāgaṁ tataḥ kuru yatātmavān"
    },
    {
      "chapter": 12,
      "verse": 12,
      "devanagari": "श्रेयो हि ज्ञानमभ्यासाज्ज्ञानाद्ध्यानं विशिष्यते।ध्यानात्कर्मफलत्यागस्त्यागाच्छान्तिरनन्तरम्।।12.12।।",
      "iast": "śhreyo hi jñānam abhyāsāj jñānād dhyānaṁ viśhiṣhyate\ndhyānāt karma-phala-tyāgas tyāgāch chhāntir anantaram"
    },
    {
      "chapter": 12,
      "verse": 13,
      "devanagari": "अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च।निर्ममो निरहङ्कारः समदुःखसुखः क्षमी।।12.13।।",
      "iast": "adveṣhṭā sarva-bhūtānāṁ maitraḥ karuṇa eva cha\nnirmamo nirahankāraḥ sama-duḥkha-sukhaḥ kṣhamī"
    },
    {
      "chapter": 12,
      "verse": 14,
      "devanagari": "सन्तुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढनिश्चयः।मय्यर्पितमनोबुद्धिर्यो मद्भक्तः स मे प्रियः।।12.14।।",
      "iast": "santuṣhṭaḥ satataṁ yogī yatātmā dṛiḍha-niśhchayaḥ\nmayy arpita-mano-buddhir yo mad-bhaktaḥ sa me priyaḥ"
    },
    {
      "chapter": 12,
      "verse": 15,
      "devanagari": "यस्मान्नोद्विजते लोको लोकान्नोद्विजते च यः।हर्षामर्षभयोद्वेगैर्मुक्तो यः स च मे प्रियः।।12.15।।",
      "iast": "yasmān nodvijate loko lokān nodvijate cha yaḥ\nharṣhāmarṣha-bhayodvegair mukto yaḥ sa cha me priyaḥ"
    },
    {
      "chapter": 12,
      "verse": 16,
      "devanagari": "अनपेक्षः शुचिर्दक्ष उदासीनो गतव्यथः।सर्वारम्भपरित्यागी यो मद्भक्तः स मे प्रियः।।12.16।।",
      "iast": "anapekṣhaḥ śhuchir dakṣha udāsīno gata-vyathaḥ\nsarvārambha-parityāgī yo mad-bhaktaḥ sa me priyaḥ"
    },
    {
      "chapter": 12,
      "verse": 17,
      "devanagari": "यो न हृष्यति न द्वेष्टि न शोचति न काङ्क्षति।शुभाशुभपरित्यागी भक्ितमान्यः स मे प्रियः।।12.17।।",
      "iast": "yo na hṛiṣhyati na dveṣhṭi na śhochati na kāṅkṣhati\nśhubhāśhubha-parityāgī bhaktimān yaḥ sa me priyaḥ"
    },
    {
      "chapter": 12,
      "verse": 18,
      "devanagari": "समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः।शीतोष्णसुखदुःखेषु समः सङ्गविवर्जितः।।12.18।।",
      "iast": "samaḥ śhatrau cha mitre cha tathā mānāpamānayoḥ\nśhītoṣhṇa-sukha-duḥkheṣhu samaḥ saṅga-vivarjitaḥ"
    },
    {
      "chapter": 12,
      "verse": 19,
      "devanagari": "तुल्यनिन्दास्तुतिर्मौनी सन्तुष्टो येनकेनचित्।अनिकेतः स्थिरमतिर्भक्ितमान्मे प्रियो नरः।।12.19।।",
      "iast": "tulya-nindā-stutir maunī santuṣhṭo yena kenachit\naniketaḥ sthira-matir bhaktimān me priyo naraḥ"
    },
    {
      "chapter": 12,
      "verse": 20,
      "devanagari": "ये तु धर्म्यामृतमिदं यथोक्तं पर्युपासते।श्रद्दधाना मत्परमा भक्तास्तेऽतीव मे प्रियाः।।12.20।।",
      "iast": "ye tu dharmyāmṛitam idaṁ yathoktaṁ paryupāsate\nśhraddadhānā mat-paramā bhaktās te ’tīva me priyāḥ"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 1,
      "devanagari": "अर्जुन उवाच\n\nप्रकृतिं पुरुषं चैव क्षेत्रं क्षेत्रज्ञमेव च।\n\nएतद्वेदितुमिच्छामि ज्ञानं ज्ञेयं च केशव।।13.1।।",
      "iast": "arjuna uvācha\nprakṛitiṁ puruṣhaṁ chaiva kṣhetraṁ kṣhetra-jñam eva cha\netad veditum ichchhāmi jñānaṁ jñeyaṁ cha keśhava"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 2,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाचइदं शरीरं कौन्तेय क्षेत्रमित्यभिधीयते।एतद्यो वेत्ति तं प्राहुः क्षेत्रज्ञ इति तद्विदः।।13.2।।",
      "iast": "śhrī-bhagavān uvācha\nidaṁ śharīraṁ kaunteya kṣhetram ity abhidhīyate\netad yo vetti taṁ prāhuḥ kṣhetra-jña iti tad-vidaḥ"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 3,
      "devanagari": "क्षेत्रज्ञं चापि मां विद्धि सर्वक्षेत्रेषु भारत।\n\nक्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर्ज्ञानं यत्तज्ज्ञानं मतं मम।।13.3।।",
      "iast": "kṣhetra-jñaṁ chāpi māṁ viddhi sarva-kṣhetreṣhu bhārata\nkṣhetra-kṣhetrajñayor jñānaṁ yat taj jñānaṁ mataṁ mama"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 4,
      "devanagari": "तत्क्षेत्रं यच्च यादृक् च यद्विकारि यतश्च यत्।स च यो यत्प्रभावश्च तत्समासेन मे श्रृणु।।13.4।।",
      "iast": "tat kṣhetraṁ yach cha yādṛik cha yad-vikāri yataśh cha yat\nsa cha yo yat-prabhāvaśh cha tat samāsena me śhṛiṇu"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 5,
      "devanagari": "ऋषिभिर्बहुधा गीतं छन्दोभिर्विविधैः पृथक्।ब्रह्मसूत्रपदैश्चैव हेतुमद्भिर्विनिश्िचतैः।।13.5।।",
      "iast": "ṛiṣhibhir bahudhā gītaṁ chhandobhir vividhaiḥ pṛithak\nbrahma-sūtra-padaiśh chaiva hetumadbhir viniśhchitaiḥ"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 6,
      "devanagari": "महाभूतान्यहङ्कारो बुद्धिरव्यक्तमेव च।इन्द्रियाणि दशैकं च पञ्च चेन्द्रियगोचराः।।13.6।।",
      "iast": "mahā-bhūtāny ahankāro buddhir avyaktam eva cha\nindriyāṇi daśhaikaṁ cha pañcha chendriya-gocharāḥ"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 7,
      "devanagari": "इच्छा द्वेषः सुखं दुःखं सङ्घातश्चेतनाधृतिः।एतत्क्षेत्रं समासेन सविकारमुदाहृतम्।।13.7।।",
      "iast": "ichchhā dveṣhaḥ sukhaṁ duḥkhaṁ saṅghātaśh chetanā dhṛitiḥ\netat kṣhetraṁ samāsena sa-vikāram udāhṛitam"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 8,
      "devanagari": "अमानित्वमदम्भित्वमहिंसा क्षान्तिरार्जवम्।आचार्योपासनं शौचं स्थैर्यमात्मविनिग्रहः।।13.8।।",
      "iast": "amānitvam adambhitvam ahinsā kṣhāntir ārjavam\nāchāryopāsanaṁ śhauchaṁ sthairyam ātma-vinigrahaḥ"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 9,
      "devanagari": "इन्द्रियार्थेषु वैराग्यमनहङ्कार एव च।जन्ममृत्युजराव्याधिदुःखदोषानुदर्शनम्।।13.9।।",
      "iast": "indriyārtheṣhu vairāgyam anahankāra eva cha\njanma-mṛityu-jarā-vyādhi-duḥkha-doṣhānudarśhanam"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 10,
      "devanagari": "असक्ितरनभिष्वङ्गः पुत्रदारगृहादिषु।नित्यं च समचित्तत्वमिष्टानिष्टोपपत्तिषु।।13.10।।",
      "iast": "asaktir anabhiṣhvaṅgaḥ putra-dāra-gṛihādiṣhu\nnityaṁ cha sama-chittatvam iṣhṭāniṣhṭopapattiṣhu"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 11,
      "devanagari": "मयि चानन्ययोगेन भक्ितरव्यभिचारिणी।विविक्तदेशसेवित्वमरतिर्जनसंसदि।।13.11।।",
      "iast": "mayi chānanya-yogena bhaktir avyabhichāriṇī\nvivikta-deśha-sevitvam aratir jana-sansadi"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 12,
      "devanagari": "अध्यात्मज्ञाननित्यत्वं तत्त्वज्ञानार्थदर्शनम्।एतज्ज्ञानमिति प्रोक्तमज्ञानं यदतोन्यथा।।13.12।।",
      "iast": "adhyātma-jñāna-nityatvaṁ tattva-jñānārtha-darśhanam\netaj jñānam iti proktam ajñānaṁ yad ato ’nyathā"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 13,
      "devanagari": "ज्ञेयं यत्तत्प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वाऽमृतमश्नुते।अनादिमत्परं ब्रह्म न सत्तन्नासदुच्यते।।13.13।।",
      "iast": "jñeyaṁ yat tat pravakṣhyāmi yaj jñātvāmṛitam aśhnute\nanādi mat-paraṁ brahma na sat tan nāsad uchyate"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 14,
      "devanagari": "सर्वतः पाणिपादं तत्सर्वतोऽक्षिशिरोमुखम्।सर्वतः श्रुतिमल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति।।13.14।।",
      "iast": "sarvataḥ pāṇi-pādaṁ tat sarvato ’kṣhi-śhiro-mukham\nsarvataḥ śhrutimal loke sarvam āvṛitya tiṣhṭhati"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 15,
      "devanagari": "सर्वेन्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियविवर्जितम्।असक्तं सर्वभृच्चैव निर्गुणं गुणभोक्तृ च।।13.15।।",
      "iast": "sarvendriya-guṇābhāsaṁ sarvendriya-vivarjitam\nasaktaṁ sarva-bhṛich chaiva nirguṇaṁ guṇa-bhoktṛi cha"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 16,
      "devanagari": "बहिरन्तश्च भूतानामचरं चरमेव च।सूक्ष्मत्वात्तदविज्ञेयं दूरस्थं चान्तिके च तत्।।13.16।।",
      "iast": "bahir antaśh cha bhūtānām acharaṁ charam eva cha\nsūkṣhmatvāt tad avijñeyaṁ dūra-sthaṁ chāntike cha tat"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 17,
      "devanagari": "अविभक्तं च भूतेषु विभक्तमिव च स्थितम्।भूतभर्तृ च तज्ज्ञेयं ग्रसिष्णु प्रभविष्णु च।।13.17।।",
      "iast": "avibhaktaṁ cha bhūteṣhu vibhaktam iva cha sthitam\nbhūta-bhartṛi cha taj jñeyaṁ grasiṣhṇu prabhaviṣhṇu cha"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 18,
      "devanagari": "ज्योतिषामपि तज्ज्योतिस्तमसः परमुच्यते।ज्ञानं ज्ञेयं ज्ञानगम्यं हृदि सर्वस्य विष्ठितम्।।13.18।।",
      "iast": "jyotiṣhām api taj jyotis tamasaḥ param uchyate\njñānaṁ jñeyaṁ jñāna-gamyaṁ hṛidi sarvasya viṣhṭhitam"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 19,
      "devanagari": "इति क्षेत्रं तथा ज्ञानं ज्ञेयं चोक्तं समासतः।मद्भक्त एतद्विज्ञाय मद्भावायोपपद्यते।।13.19।।",
      "iast": "iti kṣhetraṁ tathā jñānaṁ jñeyaṁ choktaṁ samāsataḥ\nmad-bhakta etad vijñāya mad-bhāvāyopapadyate"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 20,
      "devanagari": "प्रकृतिं पुरुषं चैव विद्ध्यनादी उभावपि।विकारांश्च गुणांश्चैव विद्धि प्रकृतिसंभवान्।।13.20।।",
      "iast": "prakṛitiṁ puruṣhaṁ chaiva viddhy anādī ubhāv api\nvikārānśh cha guṇānśh chaiva viddhi prakṛiti-sambhavān"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 21,
      "devanagari": "कार्यकारणकर्तृत्वे हेतुः प्रकृतिरुच्यते।पुरुषः सुखदुःखानां भोक्तृत्वे हेतुरुच्यते।।13.21।।",
      "iast": "kārya-kāraṇa-kartṛitve hetuḥ prakṛitir uchyate\npuruṣhaḥ sukha-duḥkhānāṁ bhoktṛitve hetur uchyate"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 22,
      "devanagari": "पुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्ते प्रकृतिजान्गुणान्।कारणं गुणसङ्गोऽस्य सदसद्योनिजन्मसु।।13.22।।",
      "iast": "puruṣhaḥ prakṛiti-stho hi bhuṅkte prakṛiti-jān guṇān\nkāraṇaṁ guṇa-saṅgo ’sya sad-asad-yoni-janmasu"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 23,
      "devanagari": "उपद्रष्टाऽनुमन्ता च भर्ता भोक्ता महेश्वरः।परमात्मेति चाप्युक्तो देहेऽस्मिन्पुरुषः परः।।13.23।।",
      "iast": "upadraṣhṭānumantā cha bhartā bhoktā maheśhvaraḥ\nparamātmeti chāpy ukto dehe ’smin puruṣhaḥ paraḥ"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 24,
      "devanagari": "य एवं वेत्ति पुरुषं प्रकृतिं च गुणैःसह।सर्वथा वर्तमानोऽपि न स भूयोऽभिजायते।।13.24।।",
      "iast": "ya evaṁ vetti puruṣhaṁ prakṛitiṁ cha guṇaiḥ saha\nsarvathā vartamāno ’pi na sa bhūyo ’bhijāyate"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 25,
      "devanagari": "ध्यानेनात्मनि पश्यन्ति केचिदात्मानमात्मना।अन्ये सांख्येन योगेन कर्मयोगेन चापरे।।13.25।।",
      "iast": "dhyānenātmani paśhyanti kechid ātmānam ātmanā\nanye sānkhyena yogena karma-yogena chāpare"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 26,
      "devanagari": "अन्ये त्वेवमजानन्तः श्रुत्वाऽन्येभ्य उपासते।तेऽपि चातितरन्त्येव मृत्युं श्रुतिपरायणाः।।13.26।।",
      "iast": "anye tv evam ajānantaḥ śhrutvānyebhya upāsate\nte ’pi chātitaranty eva mṛityuṁ śhruti-parāyaṇāḥ"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 27,
      "devanagari": "यावत्सञ्जायते किञ्चित्सत्त्वं स्थावरजङ्गमम्।क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंयोगात्तद्विद्धि भरतर्षभ।।13.27।।",
      "iast": "yāvat sañjāyate kiñchit sattvaṁ sthāvara-jaṅgamam\nkṣhetra-kṣhetrajña-sanyogāt tad viddhi bharatarṣhabha"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 28,
      "devanagari": "समं सर्वेषु भूतेषु तिष्ठन्तं परमेश्वरम्।विनश्यत्स्वविनश्यन्तं यः पश्यति स पश्यति।।13.28।।",
      "iast": "samaṁ sarveṣhu bhūteṣhu tiṣhṭhantaṁ parameśhvaram\nvinaśhyatsv avinaśhyantaṁ yaḥ paśhyati sa paśhyati"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 29,
      "devanagari": "समं पश्यन्हि सर्वत्र समवस्थितमीश्वरम्।न हिनस्त्यात्मनाऽऽत्मानं ततो याति परां गतिम्।।13.29।।",
      "iast": "samaṁ paśhyan hi sarvatra samavasthitam īśhvaram\nna hinasty ātmanātmānaṁ tato yāti parāṁ gatim"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 30,
      "devanagari": "प्रकृत्यैव च कर्माणि क्रियमाणानि सर्वशः।यः पश्यति तथाऽऽत्मानमकर्तारं स पश्यति।।13.30।।",
      "iast": "prakṛityaiva cha karmāṇi kriyamāṇāni sarvaśhaḥ\nyaḥ paśhyati tathātmānam akartāraṁ sa paśhyati"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 31,
      "devanagari": "यदा भूतपृथग्भावमेकस्थमनुपश्यति।तत एव च विस्तारं ब्रह्म सम्पद्यते तदा।।13.31।।",
      "iast": "yadā bhūta-pṛithag-bhāvam eka-stham anupaśhyati\ntata eva cha vistāraṁ brahma sampadyate tadā"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 32,
      "devanagari": "अनादित्वान्निर्गुणत्वात्परमात्मायमव्ययः।शरीरस्थोऽपि कौन्तेय न करोति न लिप्यते।।13.32।।",
      "iast": "anāditvān nirguṇatvāt paramātmāyam avyayaḥ\nśharīra-stho ’pi kaunteya na karoti na lipyate"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 33,
      "devanagari": "यथा सर्वगतं सौक्ष्म्यादाकाशं नोपलिप्यते।सर्वत्रावस्थितो देहे तथाऽऽत्मा नोपलिप्यते।।13.33।।",
      "iast": "yathā sarva-gataṁ saukṣhmyād ākāśhaṁ nopalipyate\nsarvatrāvasthito dehe tathātmā nopalipyate"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 34,
      "devanagari": "यथा प्रकाशयत्येकः कृत्स्नं लोकमिमं रविः।क्षेत्रं क्षेत्री तथा कृत्स्नं प्रकाशयति भारत।।13.34।।",
      "iast": "yathā prakāśhayaty ekaḥ kṛitsnaṁ lokam imaṁ raviḥ\nkṣhetraṁ kṣhetrī tathā kṛitsnaṁ prakāśhayati bhārata"
    },
    {
      "chapter": 13,
      "verse": 35,
      "devanagari": "क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोरेवमन्तरं ज्ञानचक्षुषा।भूतप्रकृतिमोक्षं च ये विदुर्यान्ति ते परम्।।13.35।।",
      "iast": "kṣhetra-kṣhetrajñayor evam antaraṁ jñāna-chakṣhuṣhā\nbhūta-prakṛiti-mokṣhaṁ cha ye vidur yānti te param"
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verse": 1,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाचपरं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम्।यज्ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिद्धिमितो गताः।।14.1।।",
      "iast": "śhrī-bhagavān uvācha\nparaṁ bhūyaḥ pravakṣhyāmi jñānānāṁ jñānam uttamam\nyaj jñātvā munayaḥ sarve parāṁ siddhim ito gatāḥ"
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verse": 2,
      "devanagari": "इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः।सर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च।।14.2।।",
      "iast": "idaṁ jñānam upāśhritya mama sādharmyam āgatāḥ\nsarge ’pi nopajāyante pralaye na vyathanti cha"
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verse": 3,
      "devanagari": "मम योनिर्महद्ब्रह्म तस्मिन् गर्भं दधाम्यहम्।संभवः सर्वभूतानां ततो भवति भारत।।14.3।।",
      "iast": "mama yonir mahad brahma tasmin garbhaṁ dadhāmy aham\nsambhavaḥ sarva-bhūtānāṁ tato bhavati bhārata"
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verse": 4,
      "devanagari": "सर्वयोनिषु कौन्तेय मूर्तयः सम्भवन्ति याः।तासां ब्रह्म महद्योनिरहं बीजप्रदः पिता।।14.4।।",
      "iast": "sarva-yoniṣhu kaunteya mūrtayaḥ sambhavanti yāḥ\ntāsāṁ brahma mahad yonir ahaṁ bīja-pradaḥ pitā"
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verse": 5,
      "devanagari": "सत्त्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसंभवाः।निबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनमव्ययम्।।14.5।।",
      "iast": "sattvaṁ rajas tama iti guṇāḥ prakṛiti-sambhavāḥ\nnibadhnanti mahā-bāho dehe dehinam avyayam"
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verse": 6,
      "devanagari": "तत्र सत्त्वं निर्मलत्वात्प्रकाशकमनामयम्।सुखसङ्गेन बध्नाति ज्ञानसङ्गेन चानघ।।14.6।।",
      "iast": "tatra sattvaṁ nirmalatvāt prakāśhakam anāmayam\nsukha-saṅgena badhnāti jñāna-saṅgena chānagha"
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verse": 7,
      "devanagari": "रजो रागात्मकं विद्धि तृष्णासङ्गसमुद्भवम्।तन्निबध्नाति कौन्तेय कर्मसङ्गेन देहिनम्।।14.7।।",
      "iast": "rajo rāgātmakaṁ viddhi tṛiṣhṇā-saṅga-samudbhavam\ntan nibadhnāti kaunteya karma-saṅgena dehinam"
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verse": 8,
      "devanagari": "तमस्त्वज्ञानजं विद्धि मोहनं सर्वदेहिनाम्।प्रमादालस्यनिद्राभिस्तन्निबध्नाति भारत।।14.8।।",
      "iast": "tamas tv ajñāna-jaṁ viddhi mohanaṁ sarva-dehinām\npramādālasya-nidrābhis tan nibadhnāti bhārata"
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verse": 9,
      "devanagari": "सत्त्वं सुखे सञ्जयति रजः कर्मणि भारत।ज्ञानमावृत्य तु तमः प्रमादे सञ्जयत्युत।।14.9।।",
      "iast": "sattvaṁ sukhe sañjayati rajaḥ karmaṇi bhārata\njñānam āvṛitya tu tamaḥ pramāde sañjayaty uta"
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verse": 10,
      "devanagari": "रजस्तमश्चाभिभूय सत्त्वं भवति भारत।रजः सत्त्वं तमश्चैव तमः सत्त्वं रजस्तथा।।14.10।।",
      "iast": "rajas tamaśh chābhibhūya sattvaṁ bhavati bhārata\nrajaḥ sattvaṁ tamaśh chaiva tamaḥ sattvaṁ rajas tathā"
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verse": 11,
      "devanagari": "सर्वद्वारेषु देहेऽस्मिन्प्रकाश उपजायते।ज्ञानं यदा तदा विद्याद्विवृद्धं सत्त्वमित्युत।।14.11।।",
      "iast": "sarva-dvāreṣhu dehe ’smin prakāśha upajāyate\njñānaṁ yadā tadā vidyād vivṛiddhaṁ sattvam ity uta"
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verse": 12,
      "devanagari": "लोभः प्रवृत्तिरारम्भः कर्मणामशमः स्पृहा।रजस्येतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ।।14.12।।",
      "iast": "lobhaḥ pravṛittir ārambhaḥ karmaṇām aśhamaḥ spṛihā\nrajasy etāni jāyante vivṛiddhe bharatarṣhabha"
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verse": 13,
      "devanagari": "अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च।तमस्येतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन।।14.13।।",
      "iast": "aprakāśho ’pravṛittiśh cha pramādo moha eva cha\ntamasy etāni jāyante vivṛiddhe kuru-nandana"
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verse": 14,
      "devanagari": "यदा सत्त्वे प्रवृद्धे तु प्रलयं याति देहभृत्।तदोत्तमविदां लोकानमलान्प्रतिपद्यते।।14.14।।",
      "iast": "yadā sattve pravṛiddhe tu pralayaṁ yāti deha-bhṛit\ntadottama-vidāṁ lokān amalān pratipadyate"
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verse": 15,
      "devanagari": "रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते।तथा प्रलीनस्तमसि मूढयोनिषु जायते।।14.15।।",
      "iast": "rajasi pralayaṁ gatvā karma-saṅgiṣhu jāyate\ntathā pralīnas tamasi mūḍha-yoniṣhu jāyate"
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verse": 16,
      "devanagari": "कर्मणः सुकृतस्याहुः सात्त्विकं निर्मलं फलम्।रजसस्तु फलं दुःखमज्ञानं तमसः फलम्।।14.16।।",
      "iast": "karmaṇaḥ sukṛitasyāhuḥ sāttvikaṁ nirmalaṁ phalam\nrajasas tu phalaṁ duḥkham ajñānaṁ tamasaḥ phalam"
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verse": 17,
      "devanagari": "सत्त्वात्सञ्जायते ज्ञानं रजसो लोभ एव च।प्रमादमोहौ तमसो भवतोऽज्ञानमेव च।।14.17।।",
      "iast": "sattvāt sañjāyate jñānaṁ rajaso lobha eva cha\npramāda-mohau tamaso bhavato ’jñānam eva cha"
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verse": 18,
      "devanagari": "ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः।जघन्यगुणवृत्तिस्था अधो गच्छन्ति तामसाः।।14.18।।",
      "iast": "ūrdhvaṁ gachchhanti sattva-sthā madhye tiṣhṭhanti rājasāḥ\njaghanya-guṇa-vṛitti-sthā adho gachchhanti tāmasāḥ"
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verse": 19,
      "devanagari": "नान्यं गुणेभ्यः कर्तारं यदा द्रष्टानुपश्यति।गुणेभ्यश्च परं वेत्ति मद्भावं सोऽधिगच्छति।।14.19।।",
      "iast": "nānyaṁ guṇebhyaḥ kartāraṁ yadā draṣhṭānupaśhyati\nguṇebhyaśh cha paraṁ vetti mad-bhāvaṁ so ’dhigachchhati"
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verse": 20,
      "devanagari": "गुणानेतानतीत्य त्रीन्देही देहसमुद्भवान्।जन्ममृत्युजरादुःखैर्विमुक्तोऽमृतमश्नुते।।14.20।।",
      "iast": "guṇān etān atītya trīn dehī deha-samudbhavān\njanma-mṛityu-jarā-duḥkhair vimukto ’mṛitam aśhnute"
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verse": 21,
      "devanagari": "अर्जुन उवाचकैर्लिंगैस्त्रीन्गुणानेतानतीतो भवति प्रभो।किमाचारः कथं चैतांस्त्रीन्गुणानतिवर्तते।।14.21।।",
      "iast": "arjuna uvācha\nkair liṅgais trīn guṇān etān atīto bhavati prabho\nkim āchāraḥ kathaṁ chaitāns trīn guṇān ativartate"
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verse": 22,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाचप्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव।न द्वेष्टि सम्प्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति।।14.22।।",
      "iast": "śhrī-bhagavān uvācha\nprakāśhaṁ cha pravṛittiṁ cha moham eva cha pāṇḍava\nna dveṣhṭi sampravṛittāni na nivṛittāni kāṅkṣhati"
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verse": 23,
      "devanagari": "उदासीनवदासीनो गुणैर्यो न विचाल्यते।गुणा वर्तन्त इत्येव योऽवतिष्ठति नेङ्गते।।14.23।।",
      "iast": "udāsīna-vad āsīno guṇair yo na vichālyate\nguṇā vartanta ity evaṁ yo ’vatiṣhṭhati neṅgate"
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verse": 24,
      "devanagari": "समदुःखसुखः स्वस्थः समलोष्टाश्मकाञ्चनः।तुल्यप्रियाप्रियो धीरस्तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः।।14.24।।",
      "iast": "sama-duḥkha-sukhaḥ sva-sthaḥ sama-loṣhṭāśhma-kāñchanaḥ\ntulya-priyāpriyo dhīras tulya-nindātma-sanstutiḥ"
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verse": 25,
      "devanagari": "मानापमानयोस्तुल्यस्तुल्यो मित्रारिपक्षयोः।सर्वारम्भपरित्यागी गुणातीतः स उच्यते।।14.25।।",
      "iast": "mānāpamānayos tulyas tulyo mitrāri-pakṣhayoḥ\nsarvārambha-parityāgī guṇātītaḥ sa uchyate"
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verse": 26,
      "devanagari": "मां च योऽव्यभिचारेण भक्ितयोगेन सेवते।स गुणान्समतीत्यैतान् ब्रह्मभूयाय कल्पते।।14.26।।",
      "iast": "māṁ cha yo ’vyabhichāreṇa bhakti-yogena sevate\nsa guṇān samatītyaitān brahma-bhūyāya kalpate"
    },
    {
      "chapter": 14,
      "verse": 27,
      "devanagari": "ब्रह्मणो हि प्रतिष्ठाऽहममृतस्याव्ययस्य च।शाश्वतस्य च धर्मस्य सुखस्यैकान्तिकस्य च।।14.27।।",
      "iast": "brahmaṇo hi pratiṣhṭhāham amṛitasyāvyayasya cha\nśhāśhvatasya cha dharmasya sukhasyaikāntikasya cha"
    },
    {
      "chapter": 15,
      "verse": 1,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाचऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम्।छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित्।।15.1।।",
      "iast": "śhrī-bhagavān uvācha\nūrdhva-mūlam adhaḥ-śhākham aśhvatthaṁ prāhur avyayam\nchhandānsi yasya parṇāni yas taṁ veda sa veda-vit"
    },
    {
      "chapter": 15,
      "verse": 2,
      "devanagari": "अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखा     गुणप्रवृद्धा विषयप्रवालाः।अधश्च मूलान्यनुसन्ततानि     कर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके।।15.2।।",
      "iast": "adhaśh chordhvaṁ prasṛitās tasya śhākhā\nguṇa-pravṛiddhā viṣhaya-pravālāḥ\nadhaśh cha mūlāny anusantatāni\nkarmānubandhīni manuṣhya-loke"
    },
    {
      "chapter": 15,
      "verse": 3,
      "devanagari": "न रूपमस्येह तथोपलभ्यते    नान्तो न चादिर्न च संप्रतिष्ठा।अश्वत्थमेनं सुविरूढमूल    मसङ्गशस्त्रेण दृढेन छित्त्वा।।15.3।।",
      "iast": "na rūpam asyeha tathopalabhyate\nnānto na chādir na cha sampratiṣhṭhā\naśhvattham enaṁ su-virūḍha-mūlam\nasaṅga-śhastreṇa dṛiḍhena chhittvā"
    },
    {
      "chapter": 15,
      "verse": 4,
      "devanagari": "ततः पदं तत्परिमार्गितव्य    यस्मिन्गता न निवर्तन्ति भूयः।तमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये    यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी।।15.4।।",
      "iast": "tataḥ padaṁ tat parimārgitavyaṁ\nyasmin gatā na nivartanti bhūyaḥ\ntam eva chādyaṁ puruṣhaṁ prapadye\nyataḥ pravṛittiḥ prasṛitā purāṇī"
    },
    {
      "chapter": 15,
      "verse": 5,
      "devanagari": "निर्मानमोहा जितसङ्गदोषा    अध्यात्मनित्या विनिवृत्तकामाः।द्वन्द्वैर्विमुक्ताः सुखदुःखसंज्ञै    र्गच्छन्त्यमूढाः पदमव्ययं तत्।।15.5।।",
      "iast": "nirmāna-mohā jita-saṅga-doṣhā\nadhyātma-nityā vinivṛitta-kāmāḥ\ndvandvair vimuktāḥ sukha-duḥkha-sanjñair\ngachchhanty amūḍhāḥ padam avyayaṁ tat"
    },
    {
      "chapter": 15,
      "verse": 6,
      "devanagari": "न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः।यद्गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम।।15.6।।",
      "iast": "na tad bhāsayate sūryo na śhaśhāṅko na pāvakaḥ\nyad gatvā na nivartante tad dhāma paramaṁ mama"
    },
    {
      "chapter": 15,
      "verse": 7,
      "devanagari": "ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः।मनःषष्ठानीन्द्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति।।15.7।।",
      "iast": "mamaivānśho jīva-loke jīva-bhūtaḥ sanātanaḥ\nmanaḥ-ṣhaṣhṭhānīndriyāṇi prakṛiti-sthāni karṣhati"
    },
    {
      "chapter": 15,
      "verse": 8,
      "devanagari": "शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः।गृहीत्वैतानि संयाति वायुर्गन्धानिवाशयात्।।15.8।।",
      "iast": "śharīraṁ yad avāpnoti yach chāpy utkrāmatīśhvaraḥ\ngṛihītvaitāni sanyāti vāyur gandhān ivāśhayāt"
    },
    {
      "chapter": 15,
      "verse": 9,
      "devanagari": "श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च।अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते।।15.9।।",
      "iast": "śhrotraṁ chakṣhuḥ sparśhanaṁ cha rasanaṁ ghrāṇam eva cha\nadhiṣhṭhāya manaśh chāyaṁ viṣhayān upasevate"
    },
    {
      "chapter": 15,
      "verse": 10,
      "devanagari": "उत्क्रामन्तं स्थितं वापि भुञ्जानं वा गुणान्वितम्।विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः।।15.10।।",
      "iast": "utkrāmantaṁ sthitaṁ vāpi bhuñjānaṁ vā guṇānvitam\nvimūḍhā nānupaśhyanti paśhyanti jñāna-chakṣhuṣhaḥ"
    },
    {
      "chapter": 15,
      "verse": 11,
      "devanagari": "यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम्।यतन्तोऽप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः।।15.11।।",
      "iast": "yatanto yoginaśh chainaṁ paśhyanty ātmany avasthitam\nyatanto ‘py akṛitātmāno nainaṁ paśhyanty achetasaḥ"
    },
    {
      "chapter": 15,
      "verse": 12,
      "devanagari": "यदादित्यगतं तेजो जगद्भासयतेऽखिलम्।यच्चन्द्रमसि यच्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मामकम्।।15.12।।",
      "iast": "yad āditya-gataṁ tejo jagad bhāsayate ’khilam\nyach chandramasi yach chāgnau tat tejo viddhi māmakam"
    },
    {
      "chapter": 15,
      "verse": 13,
      "devanagari": "गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा।पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः।।15.13।।",
      "iast": "gām āviśhya cha bhūtāni dhārayāmy aham ojasā\npuṣhṇāmi chauṣhadhīḥ sarvāḥ somo bhūtvā rasātmakaḥ"
    },
    {
      "chapter": 15,
      "verse": 14,
      "devanagari": "अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः।प्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम्।।15.14।।",
      "iast": "ahaṁ vaiśhvānaro bhūtvā prāṇināṁ deham āśhritaḥ\nprāṇāpāna-samāyuktaḥ pachāmy annaṁ chatur-vidham"
    },
    {
      "chapter": 15,
      "verse": 15,
      "devanagari": "सर्वस्य चाहं हृदि सन्निविष्टो    मत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनं च।वेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यो    वेदान्तकृद्वेदविदेव चाहम्।।15.15।।",
      "iast": "sarvasya chāhaṁ hṛidi sanniviṣhṭo\nmattaḥ smṛitir jñānam apohanaṁ cha\nvedaiśh cha sarvair aham eva vedyo\nvedānta-kṛid veda-vid eva chāham"
    },
    {
      "chapter": 15,
      "verse": 16,
      "devanagari": "द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च।क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते।।15.16।।",
      "iast": "dvāv imau puruṣhau loke kṣharaśh chākṣhara eva cha\nkṣharaḥ sarvāṇi bhūtāni kūṭa-stho ’kṣhara uchyate"
    },
    {
      "chapter": 15,
      "verse": 17,
      "devanagari": "उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः।यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः।।15.17।।",
      "iast": "uttamaḥ puruṣhas tv anyaḥ paramātmety udāhṛitaḥ\nyo loka-trayam āviśhya bibharty avyaya īśhvaraḥ"
    },
    {
      "chapter": 15,
      "verse": 18,
      "devanagari": "यस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः।अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः।।15.18।।",
      "iast": "yasmāt kṣharam atīto ’ham akṣharād api chottamaḥ\nato ’smi loke vede cha prathitaḥ puruṣhottamaḥ"
    },
    {
      "chapter": 15,
      "verse": 19,
      "devanagari": "यो मामेवमसम्मूढो जानाति पुरुषोत्तमम्।स सर्वविद्भजति मां सर्वभावेन भारत।।15.19।।",
      "iast": "yo mām evam asammūḍho jānāti puruṣhottamam\nsa sarva-vid bhajati māṁ sarva-bhāvena bhārata"
    },
    {
      "chapter": 15,
      "verse": 20,
      "devanagari": "इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयाऽनघ।एतद्बुद्ध्वा बुद्धिमान्स्यात्कृतकृत्यश्च भारत।।15.20।।",
      "iast": "iti guhyatamaṁ śhāstram idam uktaṁ mayānagha\netad buddhvā buddhimān syāt kṛita-kṛityaśh cha bhārata"
    },
    {
      "chapter": 16,
      "verse": 1,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाच\n\nअभयं सत्त्वसंशुद्धिः ज्ञानयोगव्यवस्थितिः।\n\nदानं दमश्च यज्ञश्च स्वाध्यायस्तप आर्जवम्।।16.1।।",
      "iast": "śhrī-bhagavān uvācha\nabhayaṁ sattva-sanśhuddhir jñāna-yoga-vyavasthitiḥ\ndānaṁ damaśh cha yajñaśh cha svādhyāyas tapa ārjavam"
    },
    {
      "chapter": 16,
      "verse": 2,
      "devanagari": "अहिंसा सत्यमक्रोधस्त्यागः शान्तिरपैशुनम्।दया भूतेष्वलोलुप्त्वं मार्दवं ह्रीरचापलम्।।16.2।।",
      "iast": "ahinsā satyam akrodhas tyāgaḥ śhāntir apaiśhunam\ndayā bhūteṣhv aloluptvaṁ mārdavaṁ hrīr achāpalam"
    },
    {
      "chapter": 16,
      "verse": 3,
      "devanagari": "तेजः क्षमा धृतिः शौचमद्रोहो नातिमानिता।\n\nभवन्ति सम्पदं दैवीमभिजातस्य भारत।।16.3।।",
      "iast": "tejaḥ kṣhamā dhṛitiḥ śhaucham adroho nāti-mānitā\nbhavanti sampadaṁ daivīm abhijātasya bhārata"
    },
    {
      "chapter": 16,
      "verse": 4,
      "devanagari": "दम्भो दर्पोऽभिमानश्च क्रोधः पारुष्यमेव च।अज्ञानं चाभिजातस्य पार्थ सम्पदमासुरीम्।।16.4।।",
      "iast": "dambho darpo ’bhimānaśh cha krodhaḥ pāruṣhyam eva cha\najñānaṁ chābhijātasya pārtha sampadam āsurīm"
    },
    {
      "chapter": 16,
      "verse": 5,
      "devanagari": "दैवी सम्पद्विमोक्षाय निबन्धायासुरी मता।मा शुचः सम्पदं दैवीमभिजातोऽसि पाण्डव।।16.5।।",
      "iast": "daivī sampad vimokṣhāya nibandhāyāsurī matā\nmā śhuchaḥ sampadaṁ daivīm abhijāto ’si pāṇḍava"
    },
    {
      "chapter": 16,
      "verse": 6,
      "devanagari": "द्वौ भूतसर्गौ लोकेऽस्मिन् दैव आसुर एव च।दैवो विस्तरशः प्रोक्त आसुरं पार्थ मे श्रृणु।।16.6।।",
      "iast": "dvau bhūta-sargau loke ’smin daiva āsura eva cha\ndaivo vistaraśhaḥ prokta āsuraṁ pārtha me śhṛiṇu"
    },
    {
      "chapter": 16,
      "verse": 7,
      "devanagari": "प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च जना न विदुरासुराः।न शौचं नापि चाचारो न सत्यं तेषु विद्यते।।16.7।।",
      "iast": "pravṛittiṁ cha nivṛittiṁ cha janā na vidur āsurāḥ\nna śhauchaṁ nāpi chāchāro na satyaṁ teṣhu vidyate"
    },
    {
      "chapter": 16,
      "verse": 8,
      "devanagari": "असत्यमप्रतिष्ठं ते जगदाहुरनीश्वरम्।अपरस्परसम्भूतं किमन्यत्कामहैतुकम्।।16.8।।",
      "iast": "asatyam apratiṣhṭhaṁ te jagad āhur anīśhvaram\naparaspara-sambhūtaṁ kim anyat kāma-haitukam"
    },
    {
      "chapter": 16,
      "verse": 9,
      "devanagari": "एतां दृष्टिमवष्टभ्य नष्टात्मानोऽल्पबुद्धयः।प्रभवन्त्युग्रकर्माणः क्षयाय जगतोऽहिताः।।16.9।।",
      "iast": "etāṁ dṛiṣhṭim avaṣhṭabhya naṣhṭātmāno ’lpa-buddhayaḥ\nprabhavanty ugra-karmāṇaḥ kṣhayāya jagato ’hitāḥ"
    },
    {
      "chapter": 16,
      "verse": 10,
      "devanagari": "काममाश्रित्य दुष्पूरं दम्भमानमदान्विताः।मोहाद्गृहीत्वासद्ग्राहान्प्रवर्तन्तेऽशुचिव्रताः।।16.10।।",
      "iast": "kāmam āśhritya duṣhpūraṁ dambha-māna-madānvitāḥ\nmohād gṛihītvāsad-grāhān pravartante ’śhuchi-vratāḥ"
    },
    {
      "chapter": 16,
      "verse": 11,
      "devanagari": "चिन्तामपरिमेयां च प्रलयान्तामुपाश्रिताः।कामोपभोगपरमा एतावदिति निश्िचताः।।16.11।।",
      "iast": "chintām aparimeyāṁ cha pralayāntām upāśhritāḥ\nkāmopabhoga-paramā etāvad iti niśhchitāḥ"
    },
    {
      "chapter": 16,
      "verse": 12,
      "devanagari": "आशापाशशतैर्बद्धाः कामक्रोधपरायणाः।ईहन्ते कामभोगार्थमन्यायेनार्थसञ्चयान्।।16.12।।",
      "iast": "āśhā-pāśha-śhatair baddhāḥ kāma-krodha-parāyaṇāḥ\nīhante kāma-bhogārtham anyāyenārtha-sañchayān"
    },
    {
      "chapter": 16,
      "verse": 13,
      "devanagari": "इदमद्य मया लब्धमिमं प्राप्स्ये मनोरथम्।इदमस्तीदमपि मे भविष्यति पुनर्धनम्।।16.13।।",
      "iast": "idam adya mayā labdham imaṁ prāpsye manoratham\nidam astīdam api me bhaviṣhyati punar dhanam"
    },
    {
      "chapter": 16,
      "verse": 14,
      "devanagari": "असौ मया हतः शत्रुर्हनिष्ये चापरानपि।ईश्वरोऽहमहं भोगी सिद्धोऽहं बलवान्सुखी।।16.14।।",
      "iast": "asau mayā hataḥ śhatrur haniṣhye chāparān api\nīśhvaro ’ham ahaṁ bhogī siddho ’haṁ balavān sukhī"
    },
    {
      "chapter": 16,
      "verse": 15,
      "devanagari": "आढ्योऽभिजनवानस्मि कोऽन्योऽस्ति सदृशो मया।यक्ष्ये दास्यामि मोदिष्य इत्यज्ञानविमोहिताः।।16.15।।",
      "iast": "āḍhyo ’bhijanavān asmi ko ’nyo ’sti sadṛiśho mayā\nyakṣhye dāsyāmi modiṣhya ity ajñāna-vimohitāḥ\n aneka-chitta-vibhrāntā moha-jāla-samāvṛitāḥ\nprasaktāḥ kāma-bhogeṣhu patanti narake ’śhuchau"
    },
    {
      "chapter": 16,
      "verse": 16,
      "devanagari": "अनेकचित्तविभ्रान्ता मोहजालसमावृताः।प्रसक्ताः कामभोगेषु पतन्ति नरकेऽशुचौ।।16.16।।",
      "iast": "aneka-citta-vibhrāntā    moha-jāla-samāvṛtāḥ prasaktāḥ   kāma-bhogeṣu    patanti narake  'śucau"
    },
    {
      "chapter": 16,
      "verse": 17,
      "devanagari": "आत्मसम्भाविताः स्तब्धा धनमानमदान्विताः।यजन्ते नामयज्ञैस्ते दम्भेनाविधिपूर्वकम्।।16.17।।",
      "iast": "ātma-sambhāvitāḥ stabdhā dhana-māna-madānvitāḥ\nyajante nāma-yajñais te dambhenāvidhi-pūrvakam"
    },
    {
      "chapter": 16,
      "verse": 18,
      "devanagari": "अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं च संश्रिताः।मामात्मपरदेहेषु प्रद्विषन्तोऽभ्यसूयकाः।।16.18।।",
      "iast": "ahankāraṁ balaṁ darpaṁ kāmaṁ krodhaṁ cha sanśhritāḥ\nmām ātma-para-deheṣhu pradviṣhanto ’bhyasūyakāḥ"
    },
    {
      "chapter": 16,
      "verse": 19,
      "devanagari": "तानहं द्विषतः क्रूरान्संसारेषु नराधमान्।क्षिपाम्यजस्रमशुभानासुरीष्वेव योनिषु।।16.19।।",
      "iast": "tān ahaṁ dviṣhataḥ krūrān sansāreṣhu narādhamān\nkṣhipāmy ajasram aśhubhān āsurīṣhv eva yoniṣhu"
    },
    {
      "chapter": 16,
      "verse": 20,
      "devanagari": "असुरीं योनिमापन्ना मूढा जन्मनि जन्मनि।मामप्राप्यैव कौन्तेय ततो यान्त्यधमां गतिम्।।16.20।।",
      "iast": "āsurīṁ yonim āpannā mūḍhā janmani janmani\nmām aprāpyaiva kaunteya tato yānty adhamāṁ gatim"
    },
    {
      "chapter": 16,
      "verse": 21,
      "devanagari": "त्रिविधं नरकस्येदं द्वारं नाशनमात्मनः।कामः क्रोधस्तथा लोभस्तस्मादेतत्त्रयं त्यजेत्।।16.21।।",
      "iast": "tri-vidhaṁ narakasyedaṁ dvāraṁ nāśhanam ātmanaḥ\nkāmaḥ krodhas tathā lobhas tasmād etat trayaṁ tyajet"
    },
    {
      "chapter": 16,
      "verse": 22,
      "devanagari": "एतैर्विमुक्तः कौन्तेय तमोद्वारैस्त्रिभिर्नरः।आचरत्यात्मनः श्रेयस्ततो याति परां गतिम्।।16.22।।",
      "iast": "etair vimuktaḥ kaunteya tamo-dvārais tribhir naraḥ\nācharaty ātmanaḥ śhreyas tato yāti parāṁ gatim"
    },
    {
      "chapter": 16,
      "verse": 23,
      "devanagari": "यः शास्त्रविधिमुत्सृज्य वर्तते कामकारतः।न स सिद्धिमवाप्नोति न सुखं न परां गतिम्।।16.23।।",
      "iast": "yaḥ śhāstra-vidhim utsṛijya vartate kāma-kārataḥ\nna sa siddhim avāpnoti na sukhaṁ na parāṁ gatim"
    },
    {
      "chapter": 16,
      "verse": 24,
      "devanagari": "तस्माच्छास्त्रं प्रमाणं ते कार्याकार्यव्यवस्थितौ।ज्ञात्वा शास्त्रविधानोक्तं कर्म कर्तुमिहार्हसि।।16.24।।",
      "iast": "tasmāch chhāstraṁ pramāṇaṁ te kāryākārya-vyavasthitau\njñātvā śhāstra-vidhānoktaṁ karma kartum ihārhasi"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 1,
      "devanagari": "अर्जुन उवाचये शास्त्रविधिमुत्सृज्य यजन्ते श्रद्धयाऽन्विताः।तेषां निष्ठा तु का कृष्ण सत्त्वमाहो रजस्तमः।।17.1।।",
      "iast": "arjuna uvācha\nye śhāstra-vidhim utsṛijya yajante śhraddhayānvitāḥ\nteṣhāṁ niṣhṭhā tu kā kṛiṣhṇa sattvam āho rajas tamaḥ"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 2,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाचत्रिविधा भवति श्रद्धा देहिनां सा स्वभावजा।सात्त्विकी राजसी चैव तामसी चेति तां श्रृणु।।17.2।।",
      "iast": "śhrī-bhagavān uvācha\ntri-vidhā bhavati śhraddhā dehināṁ sā svabhāva-jā\nsāttvikī rājasī chaiva tāmasī cheti tāṁ śhṛiṇu"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 3,
      "devanagari": "सत्त्वानुरूपा सर्वस्य श्रद्धा भवति भारत।श्रद्धामयोऽयं पुरुषो यो यच्छ्रद्धः स एव सः।।17.3।।",
      "iast": "sattvānurūpā sarvasya śhraddhā bhavati bhārata\nśhraddhā-mayo ‘yaṁ puruṣho yo yach-chhraddhaḥ sa eva saḥ"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 4,
      "devanagari": "यजन्ते सात्त्विका देवान्यक्षरक्षांसि राजसाः।प्रेतान्भूतगणांश्चान्ये यजन्ते तामसा जनाः।।17.4।।",
      "iast": "yajante sāttvikā devān yakṣha-rakṣhānsi rājasāḥ\npretān bhūta-gaṇānśh chānye yajante tāmasā janāḥ"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 5,
      "devanagari": "अशास्त्रविहितं घोरं तप्यन्ते ये तपो जनाः।दम्भाहङ्कारसंयुक्ताः कामरागबलान्विताः।।17.5।।",
      "iast": "aśhāstra-vihitaṁ ghoraṁ tapyante ye tapo janāḥ\ndambhāhankāra-sanyuktāḥ kāma-rāga-balānvitāḥ"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 6,
      "devanagari": "कर्षयन्तः शरीरस्थं भूतग्राममचेतसः।मां चैवान्तःशरीरस्थं तान्विद्ध्यासुरनिश्चयान्।।17.6।।",
      "iast": "karṣhayantaḥ śharīra-sthaṁ bhūta-grāmam achetasaḥ\nmāṁ chaivāntaḥ śharīra-sthaṁ tān viddhy āsura-niśhchayān"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 7,
      "devanagari": "आहारस्त्वपि सर्वस्य त्रिविधो भवति प्रियः।यज्ञस्तपस्तथा दानं तेषां भेदमिमं श्रृणु।।17.7।।",
      "iast": "āhāras tv api sarvasya tri-vidho bhavati priyaḥ\nyajñas tapas tathā dānaṁ teṣhāṁ bhedam imaṁ śhṛiṇu"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 8,
      "devanagari": "आयुःसत्त्वबलारोग्यसुखप्रीतिविवर्धनाः।रस्याः स्निग्धाः स्थिरा हृद्या आहाराः सात्त्विकप्रियाः।।17.8।।",
      "iast": "āyuḥ-sattva-balārogya-sukha-prīti-vivardhanāḥ\nrasyāḥ snigdhāḥ sthirā hṛidyā āhārāḥ sāttvika-priyāḥ"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 9,
      "devanagari": "कट्वम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिनः।आहारा राजसस्येष्टा दुःखशोकामयप्रदाः।।17.9।।",
      "iast": "kaṭv-amla-lavaṇāty-uṣhṇa- tīkṣhṇa-rūkṣha-vidāhinaḥ\nāhārā rājasasyeṣhṭā duḥkha-śhokāmaya-pradāḥ"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 10,
      "devanagari": "यातयामं गतरसं पूति पर्युषितं च यत्।उच्छिष्टमपि चामेध्यं भोजनं तामसप्रियम्।।17.10।।",
      "iast": "yāta-yāmaṁ gata-rasaṁ pūti paryuṣhitaṁ cha yat\nuchchhiṣhṭam api chāmedhyaṁ bhojanaṁ tāmasa-priyam"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 11,
      "devanagari": "अफलाकाङ्क्षिभिर्यज्ञो विधिदृष्टो य इज्यते।यष्टव्यमेवेति मनः समाधाय स सात्त्विकः।।17.11।।",
      "iast": "aphalākāṅkṣhibhir yajño vidhi-driṣhṭo ya ijyate\nyaṣhṭavyam eveti manaḥ samādhāya sa sāttvikaḥ"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 12,
      "devanagari": "अभिसंधाय तु फलं दम्भार्थमपि चैव यत्।इज्यते भरतश्रेष्ठ तं यज्ञं विद्धि राजसम्।।17.12।।",
      "iast": "abhisandhāya tu phalaṁ dambhārtham api chaiva yat\nijyate bharata-śhreṣhṭha taṁ yajñaṁ viddhi rājasam"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 13,
      "devanagari": "विधिहीनमसृष्टान्नं मन्त्रहीनमदक्षिणम्।श्रद्धाविरहितं यज्ञं तामसं परिचक्षते।।17.13।।",
      "iast": "vidhi-hīnam asṛiṣhṭānnaṁ mantra-hīnam adakṣhiṇam\nśhraddhā-virahitaṁ yajñaṁ tāmasaṁ parichakṣhate"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 14,
      "devanagari": "देवद्विजगुरुप्राज्ञपूजनं शौचमार्जवम्।ब्रह्मचर्यमहिंसा च शारीरं तप उच्यते।।17.14।।",
      "iast": "deva-dwija-guru-prājña- pūjanaṁ śhaucham ārjavam\nbrahmacharyam ahinsā cha śhārīraṁ tapa uchyate"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 15,
      "devanagari": "अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं प्रियहितं च यत्।स्वाध्यायाभ्यसनं चैव वाङ्मयं तप उच्यते।।17.15।।",
      "iast": "anudvega-karaṁ vākyaṁ satyaṁ priya-hitaṁ cha yat\nsvādhyāyābhyasanaṁ chaiva vāṅ-mayaṁ tapa uchyate"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 16,
      "devanagari": "मनःप्रसादः सौम्यत्वं मौनमात्मविनिग्रहः।भावसंशुद्धिरित्येतत्तपो मानसमुच्यते।।17.16।।",
      "iast": "manaḥ-prasādaḥ saumyatvaṁ maunam ātma-vinigrahaḥ\nbhāva-sanśhuddhir ity etat tapo mānasam uchyate"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 17,
      "devanagari": "श्रद्धया परया तप्तं तपस्तत्ित्रविधं नरैः।अफलाकाङ्क्षिभिर्युक्तैः सात्त्विकं परिचक्षते।।17.17।।",
      "iast": "śhraddhayā parayā taptaṁ tapas tat tri-vidhaṁ naraiḥ\naphalākāṅkṣhibhir yuktaiḥ sāttvikaṁ parichakṣhate"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 18,
      "devanagari": "सत्कारमानपूजार्थं तपो दम्भेन चैव यत्।क्रियते तदिह प्रोक्तं राजसं चलमध्रुवम्।।17.18।।",
      "iast": "satkāra-māna-pūjārthaṁ tapo dambhena chaiva yat\nkriyate tad iha proktaṁ rājasaṁ chalam adhruvam"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 19,
      "devanagari": "मूढग्राहेणात्मनो यत्पीडया क्रियते तपः।परस्योत्सादनार्थं वा तत्तामसमुदाहृतम्।।17.19।।",
      "iast": "mūḍha-grāheṇātmano yat pīḍayā kriyate tapaḥ\nparasyotsādanārthaṁ vā tat tāmasam udāhṛitam"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 20,
      "devanagari": "दातव्यमिति यद्दानं दीयतेऽनुपकारिणे।देशे काले च पात्रे च तद्दानं सात्त्विकं स्मृतम्।।17.20।।",
      "iast": "dātavyam iti yad dānaṁ dīyate ‘nupakāriṇe\ndeśhe kāle cha pātre cha tad dānaṁ sāttvikaṁ smṛitam"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 21,
      "devanagari": "यत्तु प्रत्युपकारार्थं फलमुद्दिश्य वा पुनः।दीयते च परिक्लिष्टं तद्दानं राजसं स्मृतम्।।17.21।।",
      "iast": "yat tu pratyupakārārthaṁ phalam uddiśhya vā punaḥ\ndīyate cha parikliṣhṭaṁ tad dānaṁ rājasaṁ smṛitam"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 22,
      "devanagari": "अदेशकाले यद्दानमपात्रेभ्यश्च दीयते।असत्कृतमवज्ञातं तत्तामसमुदाहृतम्।।17.22।।",
      "iast": "adeśha-kāle yad dānam apātrebhyaśh cha dīyate\nasat-kṛitam avajñātaṁ tat tāmasam udāhṛitam"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 23,
      "devanagari": "तत्सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृतः।ब्राह्मणास्तेन वेदाश्च यज्ञाश्च विहिताः पुरा।।17.23।।",
      "iast": "oṁ tat sad iti nirdeśho brahmaṇas tri-vidhaḥ smṛitaḥ\nbrāhmaṇās tena vedāśh cha yajñāśh cha vihitāḥ purā"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 24,
      "devanagari": "तस्मादोमित्युदाहृत्य यज्ञदानतपःक्रियाः।प्रवर्तन्ते विधानोक्ताः सततं ब्रह्मवादिनाम्।।17.24।।",
      "iast": "tasmād oṁ ity udāhṛitya yajña-dāna-tapaḥ-kriyāḥ\npravartante vidhānoktāḥ satataṁ brahma-vādinām"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 25,
      "devanagari": "तदित्यनभिसन्धाय फलं यज्ञतपःक्रियाः।दानक्रियाश्च विविधाः क्रियन्ते मोक्षकाङ्क्षि।।17.25।।",
      "iast": "tad ity anabhisandhāya phalaṁ yajña-tapaḥ-kriyāḥ\ndāna-kriyāśh cha vividhāḥ kriyante mokṣha-kāṅkṣhibhiḥ"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 26,
      "devanagari": "सद्भावे साधुभावे च सदित्येतत्प्रयुज्यते।प्रशस्ते कर्मणि तथा सच्छब्दः पार्थ युज्यते।।17.26।।",
      "iast": "sad-bhāve sādhu-bhāve cha sad ity etat prayujyate\npraśhaste karmaṇi tathā sach-chhabdaḥ pārtha yujyate"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 27,
      "devanagari": "यज्ञे तपसि दाने च स्थितिः सदिति चोच्यते।कर्म चैव तदर्थीयं सदित्येवाभिधीयते।।17.27।।",
      "iast": "yajñe tapasi dāne cha sthitiḥ sad iti chochyate\nkarma chaiva tad-arthīyaṁ sad ity evābhidhīyate"
    },
    {
      "chapter": 17,
      "verse": 28,
      "devanagari": "अश्रद्धया हुतं दत्तं तपस्तप्तं कृतं च यत्।असदित्युच्यते पार्थ न च तत्प्रेत्य नो इह।।17.28।।",
      "iast": "aśhraddhayā hutaṁ dattaṁ tapas taptaṁ kṛitaṁ cha yat\nasad ity uchyate pārtha na cha tat pretya no iha"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 1,
      "devanagari": "अर्जुन उवाच\n\nसंन्यासस्य महाबाहो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम्।\n\nत्यागस्य च हृषीकेश पृथक्केशिनिषूदन।।18.1।।",
      "iast": "arjuna uvācha\nsannyāsasya mahā-bāho tattvam ichchhāmi veditum\ntyāgasya cha hṛiṣhīkeśha pṛithak keśhi-niṣhūdana"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 2,
      "devanagari": "श्री भगवानुवाच\n\nकाम्यानां कर्मणां न्यासं संन्यासं कवयो विदुः।\n\nसर्वकर्मफलत्यागं प्राहुस्त्यागं विचक्षणाः।।18.2।।",
      "iast": "śhrī-bhagavān uvācha\nkāmyānāṁ karmaṇāṁ nyāsaṁ sannyāsaṁ kavayo viduḥ\nsarva-karma-phala-tyāgaṁ prāhus tyāgaṁ vichakṣhaṇāḥ"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 3,
      "devanagari": "त्याज्यं दोषवदित्येके कर्म प्राहुर्मनीषिणः।\n\nयज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यमिति चापरे।।18.3।।",
      "iast": "tyājyaṁ doṣha-vad ity eke karma prāhur manīṣhiṇaḥ\nyajña-dāna-tapaḥ-karma na tyājyam iti chāpare"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 4,
      "devanagari": "निश्चयं श्रृणु मे तत्र त्यागे भरतसत्तम।त्यागो हि पुरुषव्याघ्र त्रिविधः संप्रकीर्तितः।।18.4।।",
      "iast": "niśhchayaṁ śhṛiṇu me tatra tyāge bharata-sattama\ntyāgo hi puruṣha-vyāghra tri-vidhaḥ samprakīrtitaḥ"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 5,
      "devanagari": "यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत्।यज्ञो दानं तपश्चैव पावनानि मनीषिणाम्।।18.5।।",
      "iast": "yajña-dāna-tapaḥ-karma na tyājyaṁ kāryam eva tat\nyajño dānaṁ tapaśh chaiva pāvanāni manīṣhiṇām"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 6,
      "devanagari": "एतान्यपि तु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा फलानि च।कर्तव्यानीति मे पार्थ निश्िचतं मतमुत्तमम्।।18.6।।",
      "iast": "etāny api tu karmāṇi saṅgaṁ tyaktvā phalāni cha\nkartavyānīti me pārtha niśhchitaṁ matam uttamam"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 7,
      "devanagari": "नियतस्य तु संन्यासः कर्मणो नोपपद्यते।मोहात्तस्य परित्यागस्तामसः परिकीर्तितः।।18.7।।",
      "iast": "niyatasya tu sannyāsaḥ karmaṇo nopapadyate\nmohāt tasya parityāgas tāmasaḥ parikīrtitaḥ"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 8,
      "devanagari": "दुःखमित्येव यत्कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत्।स कृत्वा राजसं त्यागं नैव त्यागफलं लभेत्।।18.8।।",
      "iast": "duḥkham ity eva yat karma kāya-kleśha-bhayāt tyajet\nsa kṛitvā rājasaṁ tyāgaṁ naiva tyāga-phalaṁ labhet"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 9,
      "devanagari": "कार्यमित्येव यत्कर्म नियतं क्रियतेऽर्जुन।सङ्गं त्यक्त्वा फलं चैव स त्यागः सात्त्विको मतः।।18.9।।",
      "iast": "kāryam ity eva yat karma niyataṁ kriyate ‘rjuna\nsaṅgaṁ tyaktvā phalaṁ chaiva sa tyāgaḥ sāttviko mataḥ"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 10,
      "devanagari": "न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्जते।त्यागी सत्त्वसमाविष्टो मेधावी छिन्नसंशयः।।18.10।।",
      "iast": "na dveṣhṭy akuśhalaṁ karma kuśhale nānuṣhajjate\ntyāgī sattva-samāviṣhṭo medhāvī chhinna-sanśhayaḥ"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 11,
      "devanagari": "न हि देहभृता शक्यं त्यक्तुं कर्माण्यशेषतः।यस्तु कर्मफलत्यागी स त्यागीत्यभिधीयते।।18.11।।",
      "iast": "na hi deha-bhṛitā śhakyaṁ tyaktuṁ karmāṇy aśheṣhataḥ\nyas tu karma-phala-tyāgī sa tyāgīty abhidhīyate"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 12,
      "devanagari": "अनिष्टमिष्टं मिश्रं च त्रिविधं कर्मणः फलम्।भवत्यत्यागिनां प्रेत्य न तु संन्यासिनां क्वचित्।।18.12।।",
      "iast": "aniṣhṭam iṣhṭaṁ miśhraṁ cha tri-vidhaṁ karmaṇaḥ phalam\nbhavaty atyāgināṁ pretya na tu sannyāsināṁ kvachit"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 13,
      "devanagari": "पञ्चैतानि महाबाहो कारणानि निबोध मे।सांख्ये कृतान्ते प्रोक्तानि सिद्धये सर्वकर्मणाम्।।18.13।।",
      "iast": "pañchaitāni mahā-bāho kāraṇāni nibodha me\nsānkhye kṛitānte proktāni siddhaye sarva-karmaṇām"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 14,
      "devanagari": "अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम्।विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम्।।18.14।।",
      "iast": "adhiṣhṭhānaṁ tathā kartā karaṇaṁ cha pṛithag-vidham\nvividhāśh cha pṛithak cheṣhṭā daivaṁ chaivātra pañchamam"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 15,
      "devanagari": "शरीरवाङ्मनोभिर्यत्कर्म प्रारभते नरः।न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः।।18.15।।",
      "iast": "śharīra-vāṅ-manobhir yat karma prārabhate naraḥ\nnyāyyaṁ vā viparītaṁ vā pañchaite tasya hetavaḥ"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 16,
      "devanagari": "तत्रैवं सति कर्तारमात्मानं केवलं तु यः।पश्यत्यकृतबुद्धित्वान्न स पश्यति दुर्मतिः।।18.16।।",
      "iast": "tatraivaṁ sati kartāram ātmānaṁ kevalaṁ tu yaḥ\npaśhyaty akṛita-buddhitvān na sa paśhyati durmatiḥ"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 17,
      "devanagari": "यस्य नाहंकृतो भावो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते।हत्वापि स इमाँल्लोकान्न हन्ति न निबध्यते।।18.17।।",
      "iast": "yasya nāhankṛito bhāvo buddhir yasya na lipyate\nhatvā ‘pi sa imāl lokān na hanti na nibadhyate"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 18,
      "devanagari": "ज्ञानं ज्ञेयं परिज्ञाता त्रिविधा कर्मचोदना।करणं कर्म कर्तेति त्रिविधः कर्मसंग्रहः।।18.18।।",
      "iast": "jñānaṁ jñeyaṁ parijñātā tri-vidhā karma-chodanā\nkaraṇaṁ karma karteti tri-vidhaḥ karma-saṅgrahaḥ"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 19,
      "devanagari": "ज्ञानं कर्म च कर्ता च त्रिधैव गुणभेदतः।प्रोच्यते गुणसंख्याने यथावच्छृणु तान्यपि।।18.19।।",
      "iast": "jñānaṁ karma cha kartā cha tridhaiva guṇa-bhedataḥ\nprochyate guṇa-saṅkhyāne yathāvach chhṛiṇu tāny api"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 20,
      "devanagari": "सर्वभूतेषु येनैकं भावमव्ययमीक्षते।अविभक्तं विभक्तेषु तज्ज्ञानं विद्धि सात्त्विकम्।।18.20।।",
      "iast": "sarva-bhūteṣhu yenaikaṁ bhāvam avyayam īkṣhate\navibhaktaṁ vibhakteṣhu taj jñānaṁ viddhi sāttvikam"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 21,
      "devanagari": "पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं नानाभावान्पृथग्विधान्।वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विद्धि राजसम्।।18.21।।",
      "iast": "pṛithaktvena tu yaj jñānaṁ nānā-bhāvān pṛithag-vidhān\nvetti sarveṣhu bhūteṣhu taj jñānaṁ viddhi rājasam"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 22,
      "devanagari": "यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन्कार्ये सक्तमहैतुकम्।अतत्त्वार्थवदल्पं च तत्तामसमुदाहृतम्।।18.22।।",
      "iast": "yat tu kṛitsna-vad ekasmin kārye saktam ahaitukam\natattvārtha-vad alpaṁ cha tat tāmasam udāhṛitam"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 23,
      "devanagari": "नियतं सङ्गरहितमरागद्वेषतः कृतम्।अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत्सात्त्विकमुच्यते।।18.23।।",
      "iast": "niyataṁ saṅga-rahitam arāga-dveṣhataḥ kṛitam\naphala-prepsunā karma yat tat sāttvikam uchyate"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 24,
      "devanagari": "यत्तु कामेप्सुना कर्म साहङ्कारेण वा पुनः।क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम्।।18.24।।",
      "iast": "yat tu kāmepsunā karma sāhankāreṇa vā punaḥ\nkriyate bahulāyāsaṁ tad rājasam udāhṛitam"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 25,
      "devanagari": "अनुबन्धं क्षयं हिंसामनपेक्ष्य च पौरुषम्।मोहादारभ्यते कर्म यत्तत्तामसमुच्यते।।18.25।।",
      "iast": "anubandhaṁ kṣhayaṁ hinsām anapekṣhya cha pauruṣham\nmohād ārabhyate karma yat tat tāmasam uchyate"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 26,
      "devanagari": "मुक्तसङ्गोऽनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वितः।सिद्ध्यसिद्ध्योर्निर्विकारः कर्ता सात्त्विक उच्यते।।18.26।।",
      "iast": "mukta-saṅgo ‘nahaṁ-vādī dhṛity-utsāha-samanvitaḥ\nsiddhy-asiddhyor nirvikāraḥ kartā sāttvika uchyate"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 27,
      "devanagari": "रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोऽशुचिः।हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः।।18.27।।",
      "iast": "rāgī karma-phala-prepsur lubdho hinsātmako ‘śhuchiḥ\nharṣha-śhokānvitaḥ kartā rājasaḥ parikīrtitaḥ"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 28,
      "devanagari": "अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैष्कृतिकोऽलसः।विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते।।18.28।।",
      "iast": "ayuktaḥ prākṛitaḥ stabdhaḥ śhaṭho naiṣhkṛitiko ‘lasaḥ\nviṣhādī dīrgha-sūtrī cha kartā tāmasa uchyate"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 29,
      "devanagari": "बुद्धेर्भेदं धृतेश्चैव गुणतस्त्रिविधं श्रृणु।प्रोच्यमानमशेषेण पृथक्त्वेन धनञ्जय।।18.29।।",
      "iast": "buddher bhedaṁ dhṛiteśh chaiva guṇatas tri-vidhaṁ śhṛiṇu\nprochyamānam aśheṣheṇa pṛithaktvena dhanañjaya"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 30,
      "devanagari": "प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये।बन्धं मोक्षं च या वेत्ति बुद्धिः सा पार्थ सात्त्विकी।।18.30।।",
      "iast": "pravṛittiṁ cha nivṛittiṁ cha kāryākārye bhayābhaye\nbandhaṁ mokṣhaṁ cha yā vetti buddhiḥ sā pārtha sāttvikī"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 31,
      "devanagari": "यया धर्ममधर्मं च कार्यं चाकार्यमेव च।अयथावत्प्रजानाति बुद्धिः सा पार्थ राजसी।।18.31।।",
      "iast": "yayā dharmam adharmaṁ cha kāryaṁ chākāryam eva cha\nayathāvat prajānāti buddhiḥ sā pārtha rājasī"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 32,
      "devanagari": "अधर्मं धर्ममिति या मन्यते तमसाऽऽवृता।सर्वार्थान्विपरीतांश्च बुद्धिः सा पार्थ तामसी।।18.32।।",
      "iast": "adharmaṁ dharmam iti yā manyate tamasāvṛitā\nsarvārthān viparītānśh cha buddhiḥ sā pārtha tāmasī"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 33,
      "devanagari": "धृत्या यया धारयते मनःप्राणेन्द्रियक्रियाः।योगेनाव्यभिचारिण्या धृतिः सा पार्थ सात्त्विकी।।18.33।।",
      "iast": "dhṛityā yayā dhārayate manaḥ-prāṇendriya-kriyāḥ\nyogenāvyabhichāriṇyā dhṛitiḥ sā pārtha sāttvikī"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 34,
      "devanagari": "यया तु धर्मकामार्थान् धृत्या धारयतेऽर्जुन।प्रसङ्गेन फलाकाङ्क्षी धृतिः सा पार्थ राजसी।।18.34।।",
      "iast": "yayā tu dharma-kāmārthān dhṛityā dhārayate ‘rjuna\nprasaṅgena phalākāṅkṣhī dhṛitiḥ sā pārtha rājasī"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 35,
      "devanagari": "यया स्वप्नं भयं शोकं विषादं मदमेव च।न विमुञ्चति दुर्मेधा धृतिः सा पार्थ तामसी।।18.35।।",
      "iast": "yayā svapnaṁ bhayaṁ śhokaṁ viṣhādaṁ madam eva cha\nna vimuñchati durmedhā dhṛitiḥ sā pārtha tāmasī"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 36,
      "devanagari": "सुखं त्विदानीं त्रिविधं श्रृणु मे भरतर्षभ।अभ्यासाद्रमते यत्र दुःखान्तं च निगच्छति।।18.36।।",
      "iast": "sukhaṁ tv idānīṁ tri-vidhaṁ śhṛiṇu me bharatarṣhabha\nabhyāsād ramate yatra duḥkhāntaṁ cha nigachchhati\n yat tad agre viṣham iva pariṇāme ‘mṛitopamam\ntat sukhaṁ sāttvikaṁ proktam ātma-buddhi-prasāda-jam"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 37,
      "devanagari": "यत्तदग्रे विषमिव परिणामेऽमृतोपमम्।तत्सुखं सात्त्विकं प्रोक्तमात्मबुद्धिप्रसादजम्।।18.37।।",
      "iast": "yat  tad agre    viṣam   iva pariṇāme    'mṛtopamam  tat sukhaṁ  sāttvikaṁ   proktam ātma-buddhi-prasāda-jam"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 38,
      "devanagari": "विषयेन्द्रियसंयोगाद्यत्तदग्रेऽमृतोपमम्।परिणामे विषमिव तत्सुखं राजसं स्मृतम्।।18.38।।",
      "iast": "viṣhayendriya-sanyogād yat tad agre ’mṛitopamam\npariṇāme viṣham iva tat sukhaṁ rājasaṁ smṛitam"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 39,
      "devanagari": "यदग्रे चानुबन्धे च सुखं मोहनमात्मनः।निद्रालस्यप्रमादोत्थं तत्तामसमुदाहृतम्।।18.39।।",
      "iast": "yad agre chānubandhe cha sukhaṁ mohanam ātmanaḥ\nnidrālasya-pramādotthaṁ tat tāmasam udāhṛitam"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 40,
      "devanagari": "न तदस्ति पृथिव्यां वा दिवि देवेषु वा पुनः।सत्त्वं प्रकृतिजैर्मुक्तं यदेभिः स्यात्ित्रभिर्गुणैः।।18.40।।",
      "iast": "na tad asti pṛithivyāṁ vā divi deveṣhu vā punaḥ\nsattvaṁ prakṛiti-jair muktaṁ yad ebhiḥ syāt tribhir guṇaiḥ"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 41,
      "devanagari": "ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परंतप।कर्माणि प्रविभक्तानि स्वभावप्रभवैर्गुणैः।।18.41।।",
      "iast": "brāhmaṇa-kṣhatriya-viśhāṁ śhūdrāṇāṁ cha parantapa\nkarmāṇi pravibhaktāni svabhāva-prabhavair guṇaiḥ"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 42,
      "devanagari": "शमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च।ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं ब्रह्मकर्म स्वभावजम्।।18.42।।",
      "iast": "śhamo damas tapaḥ śhauchaṁ kṣhāntir ārjavam eva cha\njñānaṁ vijñānam āstikyaṁ brahma-karma svabhāva-jam"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 43,
      "devanagari": "शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युद्धे चाप्यपलायनम्।दानमीश्वरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम्।।18.43।।",
      "iast": "śhauryaṁ tejo dhṛitir dākṣhyaṁ yuddhe chāpy apalāyanam\ndānam īśhvara-bhāvaśh cha kṣhātraṁ karma svabhāva-jam"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 44,
      "devanagari": "कृषिगौरक्ष्यवाणिज्यं वैश्यकर्म स्वभावजम्।परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम्।।18.44।।",
      "iast": "kṛiṣhi-gau-rakṣhya-vāṇijyaṁ vaiśhya-karma svabhāva-jam\nparicharyātmakaṁ karma śhūdrasyāpi svabhāva-jam"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 45,
      "devanagari": "स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिद्धिं लभते नरः।स्वकर्मनिरतः सिद्धिं यथा विन्दति तच्छृणु।।18.45।।",
      "iast": "sve sve karmaṇy abhirataḥ sansiddhiṁ labhate naraḥ\nsva-karma-nirataḥ siddhiṁ yathā vindati tach chhṛiṇu"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 46,
      "devanagari": "यतः प्रवृत्तिर्भूतानां येन सर्वमिदं ततम्।स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिद्धिं विन्दति मानवः।।18.46।।",
      "iast": "yataḥ pravṛittir bhūtānāṁ yena sarvam idaṁ tatam\nsva-karmaṇā tam abhyarchya siddhiṁ vindati mānavaḥ"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 47,
      "devanagari": "श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात्।स्वभावनियतं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम्।।18.47।।",
      "iast": "śhreyān swa-dharmo viguṇaḥ para-dharmāt sv-anuṣhṭhitāt\nsvabhāva-niyataṁ karma kurvan nāpnoti kilbiṣham"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 48,
      "devanagari": "सहजं कर्म कौन्तेय सदोषमपि न त्यजेत्।सर्वारम्भा हि दोषेण धूमेनाग्निरिवावृताः।।18.48।।",
      "iast": "saha-jaṁ karma kaunteya sa-doṣham api na tyajet\nsarvārambhā hi doṣheṇa dhūmenāgnir ivāvṛitāḥ"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 49,
      "devanagari": "असक्तबुद्धिः सर्वत्र जितात्मा विगतस्पृहः।नैष्कर्म्यसिद्धिं परमां संन्यासेनाधिगच्छति।।18.49।।",
      "iast": "asakta-buddhiḥ sarvatra jitātmā vigata-spṛihaḥ\nnaiṣhkarmya-siddhiṁ paramāṁ sannyāsenādhigachchhati"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 50,
      "devanagari": "सिद्धिं प्राप्तो यथा ब्रह्म तथाप्नोति निबोध मे।समासेनैव कौन्तेय निष्ठा ज्ञानस्य या परा।।18.50।।",
      "iast": "siddhiṁ prāpto yathā brahma tathāpnoti nibodha me\nsamāsenaiva kaunteya niṣhṭhā jñānasya yā parā"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 51,
      "devanagari": "बुद्ध्या विशुद्धया युक्तो धृत्याऽऽत्मानं नियम्य च।शब्दादीन् विषयांस्त्यक्त्वा रागद्वेषौ व्युदस्य च।।18.51।।",
      "iast": "buddhyā viśhuddhayā yukto dhṛityātmānaṁ niyamya cha\nśhabdādīn viṣhayāns tyaktvā rāga-dveṣhau vyudasya cha"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 52,
      "devanagari": "विविक्तसेवी लघ्वाशी यतवाक्कायमानसः।ध्यानयोगपरो नित्यं वैराग्यं समुपाश्रितः।।18.52।।",
      "iast": "vivikta-sevī laghv-āśhī yata-vāk-kāya-mānasaḥ\ndhyāna-yoga-paro nityaṁ vairāgyaṁ samupāśhritaḥ"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 53,
      "devanagari": "अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं परिग्रहम्।विमुच्य निर्ममः शान्तो ब्रह्मभूयाय कल्पते।।18.53।।",
      "iast": "ahankāraṁ balaṁ darpaṁ kāmaṁ krodhaṁ parigraham\nvimuchya nirmamaḥ śhānto brahma-bhūyāya kalpate"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 54,
      "devanagari": "ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचति न काङ्क्षति।समः सर्वेषु भूतेषु मद्भक्तिं लभते पराम्।।18.54।।",
      "iast": "brahma-bhūtaḥ prasannātmā na śhochati na kāṅkṣhati\nsamaḥ sarveṣhu bhūteṣhu mad-bhaktiṁ labhate parām"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 55,
      "devanagari": "भक्त्या मामभिजानाति यावान्यश्चास्मि तत्त्वतः।ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम्।।18.55।।",
      "iast": "bhaktyā mām abhijānāti yāvān yaśh chāsmi tattvataḥ\ntato māṁ tattvato jñātvā viśhate tad-anantaram"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 56,
      "devanagari": "सर्वकर्माण्यपि सदा कुर्वाणो मद्व्यपाश्रयः।मत्प्रसादादवाप्नोति शाश्वतं पदमव्ययम्।।18.56।।",
      "iast": "sarva-karmāṇy api sadā kurvāṇo mad-vyapāśhrayaḥ\nmat-prasādād avāpnoti śhāśhvataṁ padam avyayam"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 57,
      "devanagari": "चेतसा सर्वकर्माणि मयि संन्यस्य मत्परः।बुद्धियोगमुपाश्रित्य मच्चित्तः सततं भव।।18.57।।",
      "iast": "chetasā sarva-karmāṇi mayi sannyasya mat-paraḥ\nbuddhi-yogam upāśhritya mach-chittaḥ satataṁ bhava"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 58,
      "devanagari": "मच्चित्तः सर्वदुर्गाणि मत्प्रसादात्तरिष्यसि।अथ चेत्त्वमहङ्कारान्न श्रोष्यसि विनङ्क्ष्यसि।।18.58।।",
      "iast": "mach-chittaḥ sarva-durgāṇi mat-prasādāt tariṣhyasi\natha chet tvam ahankārān na śhroṣhyasi vinaṅkṣhyasi"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 59,
      "devanagari": "यदहङ्कारमाश्रित्य न योत्स्य इति मन्यसे।मिथ्यैष व्यवसायस्ते प्रकृतिस्त्वां नियोक्ष्यति।।18.59।।",
      "iast": "yad ahankāram āśhritya na yotsya iti manyase\nmithyaiṣha vyavasāyas te prakṛitis tvāṁ niyokṣhyati"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 60,
      "devanagari": "स्वभावजेन कौन्तेय निबद्धः स्वेन कर्मणा।कर्तुं नेच्छसि यन्मोहात्करिष्यस्यवशोऽपि तत्।।18.60।।",
      "iast": "swbhāva-jena kaunteya nibaddhaḥ svena karmaṇā\nkartuṁ nechchhasi yan mohāt kariṣhyasy avaśho ’pi tat"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 61,
      "devanagari": "ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठति।भ्रामयन्सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया।।18.61।।",
      "iast": "īśhvaraḥ sarva-bhūtānāṁ hṛid-deśhe ‘rjuna tiṣhṭhati\nbhrāmayan sarva-bhūtāni yantrārūḍhāni māyayā"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 62,
      "devanagari": "तमेव शरणं गच्छ सर्वभावेन भारत।तत्प्रसादात्परां शान्तिं स्थानं प्राप्स्यसि शाश्वतम्।।18.62।।",
      "iast": "tam eva śharaṇaṁ gachchha sarva-bhāvena bhārata\ntat-prasādāt parāṁ śhāntiṁ sthānaṁ prāpsyasi śhāśhvatam"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 63,
      "devanagari": "इति ते ज्ञानमाख्यातं गुह्याद्गुह्यतरं मया।विमृश्यैतदशेषेण यथेच्छसि तथा कुरु।।18.63।।",
      "iast": "iti te jñānam ākhyātaṁ guhyād guhyataraṁ mayā\nvimṛiśhyaitad aśheṣheṇa yathechchhasi tathā kuru"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 64,
      "devanagari": "सर्वगुह्यतमं भूयः श्रृणु मे परमं वचः।इष्टोऽसि मे दृढमिति ततो वक्ष्यामि ते हितम्।।18.64।।",
      "iast": "sarva-guhyatamaṁ bhūyaḥ śhṛiṇu me paramaṁ vachaḥ\niṣhṭo ‘si me dṛiḍham iti tato vakṣhyāmi te hitam"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 65,
      "devanagari": "मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु।मामेवैष्यसि सत्यं ते प्रतिजाने प्रियोऽसि मे।।18.65।।",
      "iast": "man-manā bhava mad-bhakto mad-yājī māṁ namaskuru\nmām evaiṣhyasi satyaṁ te pratijāne priyo ‘si me"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 66,
      "devanagari": "सर्वधर्मान्परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज।अहं त्वा सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः।।18.66।।",
      "iast": "sarva-dharmān parityajya mām ekaṁ śharaṇaṁ vraja\nahaṁ tvāṁ sarva-pāpebhyo mokṣhayiṣhyāmi mā śhuchaḥ"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 67,
      "devanagari": "इदं ते नातपस्काय नाभक्ताय कदाचन।न चाशुश्रूषवे वाच्यं न च मां योऽभ्यसूयति।।18.67।।",
      "iast": "idaṁ te nātapaskyāya nābhaktāya kadāchana\nna chāśhuśhruṣhave vāchyaṁ na cha māṁ yo ‘bhyasūtayi"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 68,
      "devanagari": "य इमं परमं गुह्यं मद्भक्तेष्वभिधास्यति।भक्ितं मयि परां कृत्वा मामेवैष्यत्यसंशयः।।18.68।।",
      "iast": "ya idaṁ paramaṁ guhyaṁ mad-bhakteṣhv abhidhāsyati\nbhaktiṁ mayi parāṁ kṛitvā mām evaiṣhyaty asanśhayaḥ"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 69,
      "devanagari": "न च तस्मान्मनुष्येषु कश्िचन्मे प्रियकृत्तमः।भविता न च मे तस्मादन्यः प्रियतरो भुवि।।18.69।।",
      "iast": "na cha tasmān manuṣhyeṣhu kaśhchin me priya-kṛittamaḥ\nbhavitā na cha me tasmād anyaḥ priyataro bhuvi"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 70,
      "devanagari": "अध्येष्यते च य इमं धर्म्यं संवादमावयोः।ज्ञानयज्ञेन तेनाहमिष्टः स्यामिति मे मतिः।।18.70।।",
      "iast": "adhyeṣhyate cha ya imaṁ dharmyaṁ saṁvādam āvayoḥ\njñāna-yajñena tenāham iṣhṭaḥ syām iti me matiḥ"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 71,
      "devanagari": "श्रद्धावाननसूयश्च श्रृणुयादपि यो नरः।सोऽपि मुक्तः शुभाँल्लोकान्प्राप्नुयात्पुण्यकर्मणाम्।।18.71।।",
      "iast": "śhraddhāvān anasūyaśh cha śhṛiṇuyād api yo naraḥ\nso ‘pi muktaḥ śhubhāl lokān prāpnuyāt puṇya-karmaṇām"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 72,
      "devanagari": "कच्चिदेतच्छ्रुतं पार्थ त्वयैकाग्रेण चेतसा।कच्चिदज्ञानसंमोहः प्रनष्टस्ते धनञ्जय।।18.72।।",
      "iast": "kachchid etach chhrutaṁ pārtha tvayaikāgreṇa chetasā\nkachchid ajñāna-sammohaḥ pranaṣhṭas te dhanañjaya"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 73,
      "devanagari": "अर्जुन उवाचनष्टो मोहः स्मृतिर्लब्धा त्वत्प्रसादान्मयाच्युत।स्थितोऽस्मि गतसन्देहः करिष्ये वचनं तव।।18.73।।",
      "iast": "arjuna uvācha\nnaṣhṭo mohaḥ smṛitir labdhā tvat-prasādān mayāchyuta\nsthito ‘smi gata-sandehaḥ kariṣhye vachanaṁ tava"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 74,
      "devanagari": "सञ्जय उवाचइत्यहं वासुदेवस्य पार्थस्य च महात्मनः।संवादमिममश्रौषमद्भुतं रोमहर्षणम्।।18.74।।",
      "iast": "sañjaya uvācha\nity ahaṁ vāsudevasya pārthasya cha mahātmanaḥ\nsaṁvādam imam aśhrauṣham adbhutaṁ roma-harṣhaṇam"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 75,
      "devanagari": "व्यासप्रसादाच्छ्रुतवानेतद्गुह्यमहं परम्।योगं योगेश्वरात्कृष्णात्साक्षात्कथयतः स्वयम्।।18.75।।",
      "iast": "vyāsa-prasādāch chhrutavān etad guhyam ahaṁ param\nyogaṁ yogeśhvarāt kṛiṣhṇāt sākṣhāt kathayataḥ svayam"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 76,
      "devanagari": "राजन्संस्मृत्य संस्मृत्य संवादमिममद्भुतम्।केशवार्जुनयोः पुण्यं हृष्यामि च मुहुर्मुहुः।।18.76।।",
      "iast": "rājan sansmṛitya sansmṛitya saṁvādam imam adbhutam\nkeśhavārjunayoḥ puṇyaṁ hṛiṣhyāmi cha muhur muhuḥ"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 77,
      "devanagari": "तच्च संस्मृत्य संस्मृत्य रूपमत्यद्भुतं हरेः।\n\nविस्मयो मे महान् राजन् हृष्यामि च पुनः पुनः।।18.77।।",
      "iast": "tach cha sansmṛitya saṁsmṛitya rūpam aty-adbhutaṁ hareḥ\nvismayo ye mahān rājan hṛiṣhyāmi cha punaḥ punaḥ"
    },
    {
      "chapter": 18,
      "verse": 78,
      "devanagari": "यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः।\n\nतत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम।।18.78।",
      "iast": "yatra yogeśhvaraḥ kṛiṣhṇo yatra pārtho dhanur-dharaḥ\ntatra śhrīr vijayo bhūtir dhruvā nītir matir mama"
    }
  ]
}